Chr’hoong Minh Hóa ăt n’đăh Tây Bắc tỉnh Quảng Bình. Đhăm k’tiêc n’nâu căh muy vêy crâng ca coong liêm pr’hay năc dzợ zư đơc bâc chr’năp văn hóa, c’kir lịch sử chr’năp pr’hăt; đhị ma mông, tr’luc tr’clai văn hóa âng dha nuôr apêê acoon ma nưih cơnh Kinh, Chứt, Bru- Vân Kiều.

Moon tươc c’bhuh boọng gop coh tỉnh Quảng Bình, căh choom căh moon tươc c’bhuh boọng gơp Tú Lan âng chr’val Tân Hóa, chr’hoong Minh Hóa. Ăt coh zr’lụ da ding dal, boọng gơp Tú Làn cơnh ta la tranh liêm pr’hay yêm têêm cơnh lâng bha lang nang abhoo, ra tá (tâm phoc) t’viêng t’vir bơr n’đăh toor k’ruung Rào Na. Bâc c’moo đăn đâu, Tú Làn tr’haanh năc muy đhị tươc liêm pr’hay đợ lâng apêê ngai kiêng chơơc bơơn năl crâng ca coong toọm đac.

C’bhuh boọng gơp Tú Làn vêy lâh 10 boọng, bơơn năl lâng bơơn lêy c’moo 1992. Coh đêêc, boọng gơp Hung Ton bơơn lêy tr’nơơp bhlâng c’moo 1992 lâng bơơn apêê đong pa chăp ch’mêêt lêy ghit lâh mơ moot c’moo 2012. Tơợ p’loọng moot ooy gơp Hung Ton, t’mooi bơơn lêy râu liêm pr’hay âng ta hung coh n’dup. Năc moot đhộ ooy cr’loọng gơp, t’mooi bơơn lêy bâc đhị liêm pr’hay âng boọng gơp.

C’bhuh boọng gơp Tú Làn bơơn đha nuôr vel đong năl tươc tơợ đanh. Tươc bêl Hiệp hội Oxlis Adventure đh’rưah lâng c’bhuh apêê pa chăp ch’mêêt lêy boọng gơp chuyên nghiệp tươc ch’mêêt lêy năc vêy ha dợ năl ghit lâh mơ ooy c’bhuh n’nâu. C’moo 2011, apêê tour chơơc lêy Tú Làn bơơn moot bhrợ têng du lịch. Zâp c’moo, c’bhuh boọng gơp Tú Làn t’pâh k’rơ bhâu t’mooi tươc chơơc bơơn năl.

Đhị tươc g’luh 2 coh bh’rợ chơơc bơơn năl đhăm k’tiêc Minh Hóa năc aboc Yên Phú lâng “ vel đhêl mooc”.

C’xêê 10/2015, đạo diễn Jordan Vogt-Roberts tươc Việt Nam ch’mêêt lêy apêê pr’đơợ ha bộ phim tr’haanh “Kong: Skull Island”. Xang bêl ch’mêêt lêy, t’cooh năc moon t’bhlâng đơơng âng Việt Nam dzooc ooy màn ảnh bhưah cơnh lâng bâc đhị quay liêm pr’hay coh apêê đhị du lịch tr’haanh âng Việt Nam cơnh: Quảng Bình, Clong Hạ Long, Tràng An, Clong Vân Long… Coh pa zêng 3 đhị quay bha lâng, năc Quảng Bình năc  đhị bơơn đơp bâc râu p’ghit lêy bhlâng tu năc đhị xơợng bhrợ apêê dhị quay bha lâng ooy đhị ăt âng King Kong.

Đhăm k’tiêc tỉnh Quảng Bình liêm pr’hay lêy coh bộ phim “ Kong: Skull Island” cơnh lâng crâng ca coong đh’rưah lâng c’bhuh  boọng gơp ga măc lâng da ding chăng ma bhuy z’nghit. Pa zêng đoàn bhrợ phim zêng c’jệ lêy đhị râu liêm pr’hay âng crâng ca coong đoọng ha tỉnh Quảng Bình, coh đêêc, vêy aboc Yên Phú ăt coh chr’val Trung Hóa, chr’hoong Minh Hóa.

Xang bêl moọng lêy crâng đac đhị aboc Yên Phú, t’mooi choom tươc vel Yên Phú, zr’lụ da ding liêm bhlâng, yêm têêm. Vel Yên Phú dzợ moon năc “vel đhêl moọc” năc đhị pa bhlâng liêm pr’hay. Coh đâu vêy đợ ra đang đhêl ch’măt tơợ k’tiêc đanh k’ha riêng c’moo ăt c’chăl bhlưa tơơm n’loong ga măc lâng ting đhr’nong đong liêm.

Xang bêl bơơn năl aboc Yên Phú lâng “vel đhêl moọc”, t’mooi choom booi lum lêy zr’lụ c’kir lịch sử Khe Thui âng chr’val Hóa Thanh, chr’hoong Minh Hóa. Đhị đâu zư đơc c’rơ g’lêêh lâng râu grơơ nhool âng 7 đha đhâm c’mâr xung phong âng Tổng đội 75-C758-P31. Đhăm đhị đâu ăt đăn c’lâng Hồ Chí Minh, đhị p’lêêh pêê Khe Ve ch’ngai dâng 700m chô n’đăh Bắc.

Moot t’ngay 20/7/1968, muy p’nong bom pr’toh k’zih ha tọ crêê c’lâng đăn Khe Thui bhrơ c’bhuh xe chở đơơng bộ đội, hàng hóa, pa nănh cha răh, ch’na đh’năh moot ooy chiến trường k’đoong. Đhị đhr’năng n’năc, Tiểu đội 31, Đại đội &58 bơơn k’đươi ga bung k’tiêc đhêl ooy m’piing p’lêê bom pr’toh k’zih. Tươc dâng 3 giờ ha bu năc p’lêê bom dưr pr’toh bhrợ 7 coh pa zêng 11 cha năc chiến sĩ căh ma mông.

Zr’lụ c’kir lịch sử Khe Thui xooc bơơn bhrợ pa dưr liêm crêê đoọng hay tươc râu chêêt bil  âng apêê liệt sĩ đha đhâm c’mâr xung phong grơơ nhool, dưr vaih c’leh đoọng ha xa nay chr’năp âng hêê năc “ ộm đac hay tươc tu toọm”, “pa chô dum c’rơ g’lêêh”, năc “ đhị k’tiêc bhrôông” chroi đoọng p’too pa choom ha lang t’tun.

Đhị tươc x’ría coh bh’rợ chơơc bơơn năl râu liêm pr’hay đhăm k’tiêc Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình năc zr’lụ du lịch Thác Mơ.

Zr’lụ du lịch Thác Mơ ăt đhị chr’val Hóa Hợp, chr’hoong Minh Hóa, đhị trung tâm thành phố Đồng Hới ch’ngai dâng 100km chô n’đăh Tây, ăt đan c’lâng Hồ Chí Minh. Bh’nhăn ooy dal, râu liêm pr’hay âng Thác Mơ bh’nhăn pa căh ghit lêy cơnh muy ta la tranh crâng ca coong liêm pr’hay cơnh lâng bâc ơl ra đang đhêl boọ ma muuc c’chăl đhị m’pâng tran đac. Lươt chô n’đăh pic năc zr’lụ clong hoọm bhưah lâh 500mét vuông. Đhị đâu năc âi dưr vaih clong bh’luôh coh crâng ca coong bơơn bâc t’mooi chăp kiêng tươc chơơc bơơn năl.

T’mooi choom booi lum tran đac Mơ zâp bêl coh c’moo, n’đhang liêm bhlâng năc hân noo ch’noọng. Cr’chăl n’nâu, nhiệt độ  coh tỉnh Quảng Bình buôn vêy dzooc 39-40 độ C, n’đhang đhị zr’lụ du lịch tran đac toọm Mơ, t’mooi năc bơơn xơợng râu đh’hi đhí, liêm ch’ngaach cơnh lâng nhiệt độ dâng 25-26 độ C./.

Khám phá vẻ đẹp vùng đất Minh Hóa

Huyện Minh Hóa nằm phía Tây Bắc tỉnh Quảng Bình. Vùng đất này không chỉ có cảnh quan thiên nhiên đẹp, hùng vỹ mà còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, di tích lịch sử nổi bật; nơi sinh sống, giao thoa văn hóa của đồng bào các dân tộc như Kinh, Chứt, Bru- Vân Kiều. Những ai đến Minh Hóa mà chưa đặt chân đến hang động Tú Làn, Thác Mơ hay Hồ Yên Phú là điều đáng tiếc.

Nói đến quần thể hang động ở tỉnh Quảng Bình, không thể không nhắc đến hệ thống hang Tú Làn thuộc địa phận xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa. Nằm ở khu vực núi cao, hang động Tú Làn như bức tranh yên bình với những cánh đồng ngô, lạc tươi xanh bạt ngàn hai bên bờ phía đầu nguồn Rào Nan. Những năm gần đây, Tú Làn nổi lên như một điểm đến cuốn hút những ai đam mê khám phá, thích mạo hiểm và yêu thiên nhiên, khách trong nước cũng như quốc tế.

Hệ thống hang Tú Làn có hơn 10 hang động, được phát hiện và khám phá năm 1992. Trong đó, hang Hung Ton được tìm thấy đầu tiên năm 1992 và được các nhà nghiên cứu kỹ hơn vào năm 2012. Từ lối cửa khô hang Hung Ton, du khách có thể nhìn thấy khung cảnh tuyệt đẹp của thung lũng bên dưới. Tiếp tục vào sâu bên trong hang, du khách được chiêm ngưỡng nhiều vẻ đẹp hấp dẫn của hang động.

Hệ thống hang động Tú Làn được người dân địa phương biết đến từ rất lâu. Đến khi Hiệp hội Oxalis Adventure cùng nhóm chuyên gia nghiên cứu hang động chuyên nghiệp đến khảo sát thì mới tìm hiểu rõ hơn về hệ thống này. Năm 2011, các tour thám hiểm Tú Làn được đưa vào khai thác phục vụ du lịch. Hàng năm, hệ thống hang động Tú Làn đón hàng nghìn lượt khách trong nước và quốc tế đến khám phá, trải nghiệm.

Điểm đến thứ 2 trong hành trình khám phá vùng đất Minh Hóa là hồ Yên Phú và "làng đá moọc”.

Tháng 10/2015, đạo diễn Jordan Vogt-Roberts sang Việt Nam khảo sát các bối cảnh cho bộ phim bom tấn "Kong: Skull Island". Sau khi khảo sát, ông quyết tâm đưa Việt Nam lên màn ảnh rộng với nhiều cảnh quay hoành tráng tại các điểm du lịch nổi tiếng của Việt Nam như: Quảng Bình, vịnh Hạ Long, Tràng An, đầm Vân Long… Trong số 3 địa điểm quay chính, thì Quảng Bình là nơi nhận được nhiều chú ý nhất vì là nơi thực hiện những cảnh quay chủ đạo về chỗ ở của King Kong. 

Vùng đất tỉnh Quảng Bình nổi bật trong bộ phim "Kong: Skull Island" với khung cảnh hoang sơ cùng những hệ thống hang động rộng lớn và dãy núi đá vôi hùng vỹ. Cả đoàn làm phim đều sững sờ trước vẻ đẹp mà thiên nhiên ban tặng cho tỉnh Quảng Bình, trong đó, có hồ Yên Phú nằm ở xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa.

Sau khi ngắm cảnh sơn thủy tại hồ Yên Phú, du khách có thể trải nghiệm làng Yên Phú, vùng vùng cao tuyệt đẹp, thanh bình. Làng Yên Phú hay còn được gọi là “làng đá moọc” sở hữu vẻ đẹp vô cùng đặc biệt. Ở đây có những khối đá nhũ mọc lên từ mặt đất với tuổi đời hàng trăm năm nằm xen giữa những tán cây cổ thụ và từng ngôi nhà xinh xắn. 

Sau khi trải nghiệm hồ Yên Phú và "làng đá moọc”, du khách có thể ghé thăm khu di tích lịch sử Khe Thui thuộc xã Hóa Thanh, huyện Minh Hóa. Nơi đây ghi dấu chiến công và sự hy sinh bi tráng của 7 thanh niên xung phong (TNXP) thuộc Tổng đội 75-C758-P31. Địa danh này nằm cạnh đường Hồ Chí Minh, cách ngã ba Khe Ve khoảng 700m về phía Bắc.

Vào ngày 20/7/1968, một quả bom nổ chậm rơi trúng lòng đường cạnh Khe Thui khiến đoàn xe chở bộ đội, hàng hóa, vũ khí, lương thực vào chiến trường bị mắc kẹt. Trước tình hình đó, Tiểu đội 31, Đại đội C758 được giao nhiệm vụ san lấp đất đá ngay phía trên quả bom nổ chậm. Đến khoảng 3 giờ chiều thì quả bom phát nổ làm 7 trong tổng số 11 chiến sĩ hy sinh.

Khu di tích lịch sử Khe Thui hiện được xây dựng khang trang nhằm tưởng nhớ sự hy sinh anh dũng của các liệt sỹ TNXP, trở thành biểu tượng cho truyền thống dân tộc "uống nước nhớ nguồn", "đền ơn đáp nghĩa", là “địa chỉ đỏ” góp phần giáo dục cho thế hệ trẻ sau này.

Điểm đến cuối cùng trong hành trình khám phá vẻ đẹp vùng đất Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình là Khu du lịch thác Mơ.

Khu du lịch thác Mơ thuộc địa phận xã Hóa Hợp, huyện Minh Hóa, cách trung tâm TP. Đồng Hới khoảng 100km về phía Tây, ngay sát đường Hồ Chí Minh. Càng lên cao, vẻ đẹp của thác Mơ càng được khắc họa rõ nét tựa một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp với vô số tảng đá phủ rêu xanh chen chúc nhau giữa dòng thác. Đi về phía hạ lưu là khu vực hồ tắm rộng hơn 500m2. Địa điểm này đã trở thành bể bơi ngoài trời tự nhiên được nhiều du khách yêu thích tìm đến trải nghiệm.  

Du khách có thể ghé thăm thác Mơ bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng lý tưởng nhất là vào mùa hè. Thời điểm này, nhiệt độ ngoài trời ở tỉnh Quảng Bình có thể lên tới 39-40 độ C, nhưng tại khu du lịch thác Mơ, du khách lại được tận hưởng không khí mát mẻ, trong lành với nhiệt độ khoảng 25-26 độ C./.