Ting cơnh xa nay xoọc đâu, đợ zên k’tiêc năc Nhà nước xay moon, bhrợ p’căh mơ 5 c’moo muy chu. Nâu đoo năc pr’đơợ đoọng UBND apêê tỉnh, thành phố ch’mêệt lêy ooy đêêc đoọng bhrợ têng lâng xay p’căh lâng đươi dua chr’năp k’tiêc coh pazêng vel đong. Hân đhơ cơnh đêêc, coh râu la lua cậ thị trường k’tiêc k’bunh dzợ vaih 2 cơnh chr’năp âng k’tiêc. Muy chr’năp k’tiêc ting cơnh xa nay âng Nhà nước bhrợ t’vaih, năc pr’đươi đoọng xay moon zên chroót thuế căh cậ năc xay moon đợ zên chroót pa chô bêl pay pa chô k’tiêc. Chr’năp k’tiêc g’luh bơr vêy ta moon  năc chr’năp coh thị trường, buôn năc bấc lâh mơ lâng đợ zên k’tiêc âng Nhà nước moon. Ting cơnh Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên lâng Môi trường Trần Hồng Hà, bh’rợ lơi đợ chr’năp zên cơnh ty đanh năc chr’năp bhlâng đoọng ghít ooyu thị trương lâh mơ:“Bêl bhrợ t’vaih chr’nắp âng k’tiêc nhâm mâng râu t’lăng lâng crêê cơnh lâng chr’năp âng thị trường năc đhanuôr lâng doanh nghiệp năc zêng bơơn đươi râu liêm choom. Râu đêêc, ting xay moon đh’rưah ting tr’pác râu chr’năp âng k’tiêc, đợ ta bhúch. Đhanuôr bêl vêy k’tiêc crêê ta pa chô năc chr’năp âng k’tiêc coh cr’chăl pay pa chô n’năc năc vêy ta chroót crêê cơnh lâng chr’năp âng k’tiêc. Ooy n’đăh nhà nước công bơơn râu pay pa chô k’tiêc âng manuyh đươi dua k’tiêc năc công bơơn pay pa chô crêê râu đơ chr’năp năc ng’pay pa chô.”

 Râu liêm choom năc choom lêy ghít, năc công bấc đhanuôr k’rang bêl lơi chr’năp năc bhrợ ha chr’năp k’tiêc dưr dzoóc dal, zên chroót pa chô k’tiêc công dzoóc, zên k’rong bhrợ công bấc, manuyh đharựt k’đhap đoọng bơơn câl k’tiêc… Ting cơnh apêê chuyên gia, apêê bhrợ bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy luật, bh’rợ lơi chr’năh k’tiêc năc doọ bhrợ pa dzoóc chr’năp âng k’tiêc coh thị trường. Bêl chr’năp âng k’tiêc ghít lâng thị trường năc bhrợ ha thuế, phí k’tiêc bêl tr’câl tr’bhlêy công bấc lâh mơ lâng năc u pa xiêr đhr’năng liêm choom âng bh’rợ k’rong câl k’tiêc. Tơợ đêêc, pa dưr râu liêm mâng âng k’tiêc dưr vaih liêm crêê, crêê cơnh lâh mơ, pa xiêr đhr’năng câl k’rong đơc bấc k’tiêc, vaih chr’năp căh nhâm mâng. TS Dương Kim Thế Nguyên, Trường Kinh tế Luật lâng K’đhơợng xay Nhà nước xay moon: “Coh cr’chăl m’bứi t’ngay năc vaih bh’rợ căh ơy mr’cơnh cr’noỌ xa nay lâng xa nay lơi chr’năp âng k’tiêc cơnh ty đanh năc đhr’năng bơơn đợp zên chroót pa chô cr’van năc vêy m’bứi u dzoóc, xoọc đêêc năc vêy cơnh pa dzoóc chr’năp m’bứi. Bh’rợ k’đhơợng zư bấc k’tiêc năc căh dzợ lâh liêm choom, tu cơnh đêêc năc apêê đoo pa câl lâng xoọc đêêc năc vêy p’xoọng k’tiêc tơợ manuyh căh dzợ vêy cr’noọ đươi dua bấc k’tiêc lâng xoọc đêêc, ting cơnh acu chr’năp âng k’tiêc công căh dzợ dzoóc dal.”

Dự thảo luật ơy xay moon cơ chế, bh’rợ tr’nêng xay moon chr’năp âng k’tiêc ting cơnh xa nay âng thị trường, ting n’năc, xay moon bh’rợ tr’nêng lâng trách nhiệm âng cơ quan vêy bh’rợ xay moon chr’năp âng k’tiêc, ch’mêệt lêy chr’năp. Đhanuôr k’rang tước ooy bh’rợ năc bhrợ têng cơnh ooy đoọng xay moon chr’năp ting cơnh thị trường? Nâu đoo năc đợ xa nay bh’rợ đơơh vêy bh’rợ xay moon ghít đoọng xay moon đợ xa nay crêê cơnh, liêm ta nih, nhâm mâng bêl luật vêy ta bhrợ t’vaih đơơh choom lướt mọt ooy pr’ắt tr’mông. T’cooh Lê Đình Vinh, ắt coh quận Đống Đa, thành phố Hà Nội prá:“Bấc ngai moon năc lơi chr’năp k’tiêc lâng ng’đươi ting cơnh chr’năp âng thị trường năc vêy choom vaih thị trường. Ha dzợ xa nay ta mooh cớ năc cơnh ooy năc chr’nắp âng thị trường? Râu bơr cậ, ha dang ng’xay chr’nắp thị trường, năc lâng đhr’năng năc choom k’đhơợng lêy liêm choom thị trường, đoọng thị trường xay moon crêê cơnh. Ba bi cơnh xa nay âng Thủ Thiêm bêl đêêc ahay. Crêê lâng chr’năp n’năc năc la lua vêy chr’năp âng thị trường căh? Căh cậ năc chr’năp âng thị trường ơy lâh ta pa dzoóc la lay cơnh đươi dua tơợ bh’rợ căh liêm âng c’bhuh pa câl k’tiếc.”

Đoọng choom đoọng chr’năp âng k’tiêc ghít lâng thị trường năc đơơh ng’bhrợ t’vaih muy cơ quan xay moon chr’năp âng k’tiếc độc lập đoọng bhrợ pa dưr chr’năp âng k’tiêc, ch’mêệt lêy cớ bh’nơơn xay moon chr’năp âng k’tiêc, bhr’lậ đoo bêl vaih râu căh liêm choom. Cơnh đêêc, chr’năp âng k’tiêc năc vêy choom nhâm mâng đhr’năng độc lập ooy bh’rợ tr’nêng, râu la lua ta nih, nhâm mâng chr’năp âng k’tiếc crêê cơnh lâng thị trường lâng doọ lum zr’năh k’đhap, vaih zr’năh k’đhap tơợ c’bhuh ta bơơn cha ha đay… Dự thảo Luật K’tiếc k’bunh (Bhr’lậ) crêê tước ooy xa nay lơi đợ chr’năp k’tiêc xoọc vêy ta nhăn boóp p’rá âng đhanuôr tước lứch t’ngay 15 c’xêê 3 c’moo 2023./.

Bỏ khung giá đất- Bước đột phá trong quản lý, sử dụng đất đai

Trong Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) điểm đáng chú ý là bỏ quy định khung giá đất, thay bằng quy định cụ thể về nguyên tắc định giá đất phù hợp với giá trị thị trường. Việc bỏ khung giá đất, xác định giá theo thị trường được xem là bước đột phá lớn trong quản lý, sử dụng đất, tạo thay đổi căn bản về các vấn đề kinh tế trong chính sách pháp luật về đất đai.

Góp ý vào dự thảo luật, người dân đồng tình với quy định này, nhưng lo ngại khi nhiều người dân lo ngại khi bỏ khung giá đất sẽ khiến giá đất tăng lên, tiền đền bù giải phóng mặt bằng cũng tăng và đặc biệt rất khó để xác định giá theo thị trường.

Theo quy định hiện hành, khung giá đất là giá do Nhà nước quy định, ban hành định kỳ 5 năm một lần. Đây là cơ sở để UBND các tỉnh, thành phố căn cứ xây dựng và công bố và áp dụng bảng giá đất ở từng địa phương. Tuy nhiên, trên thực tế thị trường đất đai đang tồn tại cơ chế 2 giá đất. Một giá đất theo khung Nhà nước ban hành, là cơ sở để tính tiền đóng thuế hoặc tính giá đất đền bù giải phóng mặt bằng. Giá đất thứ hai được gọi là giá trên thị trường, thường cao hơn gấp nhiều lần so với khung giá do nhà nước quy định. Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà, việc bỏ khung giá đất là cần thiết để sát với thị trường hơn: “Khi tạo ra giá đất đảm bảo xác định công khai minh bạch và phù hợp với giá thị trường thì người dân và doanh nghiệp đều được hưởng lợi. Điều đó góp phần xác định được cùng nhau chia sẻ địa tô, chênh lệch. Người dân khi có đất bị thu hồi thì giá đất tại thời điểm thu hồi đó sẽ được đền bù thỏa đáng, phù hợp với giá đất. Về góc độ nhà nước cũng được lợi vì khi thu của người sử dụng đất cũng sẽ thu được đúng giá trị cần phải thu”.

Lợi ích có thể nhìn thấy rõ, nhưng không ít người dân lo ngại khi bỏ khung giá sẽ khiến giá đất tăng lên, tiền đền bù giải phóng mặt bằng tăng, chi phí đầu tư tăng, người nghèo khó tiếp cận đất đai… Theo các chuyên gia, nhà nghiên cứu luật, việc bỏ khung giá đất sẽ không làm tăng giá đất trên thị trường. Khi khung giá đất sát với thị trường sẽ khiến thuế, phí bất động sản chuyển nhượng cao hơn và sẽ làm giảm đi tính hấp dẫn của việc đầu tư vào đất đai. Qua đó, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển minh bạch, lành mạnh hơn, giảm tình trạng đầu cơ, sốt ảo. TS Dương Kim Thế Nguyên, Trường Kinh tế Luật và Quản Lý nhà nước phân tích:“Trong ngắn hạn sẽ phải phản ứng với câu chuyện bỏ khung giá đất thì khả năng nhận tiền bồi thường có thể kéo lên, lúc đó có thể đẩy giá lên một chút. Việc mà nắm giữ bất động sản không còn lợi nữa thì họ sẽ bán ra và lúc đó là thêm nguồn cung từ những người không có nhu cầu thực và lúc đó tôi cho rằng giá cũng sẽ không quá tăng.”

Dự thảo luật đã đề ra cơ chế, phương pháp xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường, đồng thời, quy định chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của cơ quan có nhiệm vụ xác định giá đất, thẩm định giá đất. Người dân đặc biệt quan tâm đến việc làm thế nào để xác định được giá theo thị trường? Đây là những vấn đề cần được phân tích thấu đáo để đưa ra những quy định phù hợp, minh bạch, khả thi, đảm bảo khi luật ra đời nhanh chóng đi vào cuộc sống. Ông Lê Đình Vinh, ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội nêu ý kiến:"Nhiều người cho rằng phải bỏ khung giá đất và tính theo giá thị trường thì mới là thị trường. Nhưng câu hỏi ngược lại là như thế nào là giá thị trường? Thứ hai, nếu tính giá thị trường, thì phải với điều kiện là kiểm soát tốt thị trường, để thị trường phản ánh đúng. Ví dụ như câu chuyện Thủ Thiêm vừa rồi. Trúng giá đó có phải là giá thị trường hay không? Hay giá thị trường đã bị biến tướng thông qua các thủ thuật.”

Để đưa bảng giá đất sát với giá thị trường cần thành lập một cơ quan định giá đất độc lập để hỗ trợ xây dựng bảng giá đất, thẩm định lại kết quả xác định giá đất, điều chỉnh khi có biến động. Như vậy, giá đất mới đảm bảo được tính độc lập về chuyên môn, tính trung thực khách quan, đảm bảo giá đất phù hợp với thị trường và không chịu áp lực, chi phối từ các nhóm lợi ích… Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) liên quan đến nội dung bỏ khung giá đất vẫn đang tiếp tục lấy ý kiến của người dân đến 15 tháng 3 năm 2023./.