Amoó Coor Thị Bân (30 c’moo), ăt coh cr’noon Ga Nil, chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang năc vêy đhanuôr lâng apêê pr’zơc coh vel đong haanh deh pa bhlâng, tu ađoo năc căh muy ắt mamông liêm crêê lâng zập ngai, ting n’năc năc đa đơơh coh bh’rợ pa dưr kinh tế. Amoó Coor Thị Bân truih, coh cr’chăl tr’nơơp tơợp bơơn k’diic, pr’ắt tr’mông bấc râu zr’năh k’đhap. C’moo 2017, đươi ooy tín chấp âng Hội Pân đil chr’val A Xan, amoó Coor Thị Bân vặ 20 ức đồng tơợ Ngân hàng Chính sách Xã hội chr’hoong Tây Giang đoọng pa câl tạp hoá. Coh tr’nơơp bhrợ cha z’zăng liêm choom, c’moo t’tun, amoó vặ cớ 30 ức đồng công tơợ Ngân hàng Chính sách Xã hội chr’hoong đoọng câl m’ma a ọc vel đong, câl máy xát ha roo lâng zêệ buah đoọng pa dưr râu bơơn pay pa chô. Amoó Coor Thị Bân xay moon: Xang bêl k’rong băn a ọc, xay xát ha roo lâng zêệ buah năc amoó vêy đợ râu bơơn pay pa chô công z’zăng nhâm mâng, đợ zên bơơn pay pa chô ting t’ngay u bấc tơợ bh’rợ pa câl m’ma a ọc. Xoọc đâu, coh c’rol âng pr’loọng đong amoó vêy lâh muy zệt p’nong a ọc acăn lâng a ọc acoon. Lâh băn a ọc, amoó Coor Thị Bân năc dzợ băn ađha, chóh k’nặ 1 héc ta quế, đh’rưah lâng pazêng râu tơơm pay cha p’lêê, cơnh: cam, xoài… Chr’nắp bhlâng, amoó Bân năc muy coh m’bứi pr’loọng đong coh zr’lụ da ding k’coong k’rong choh lâh 500 mét vuông r’veh sạch. Amoó Bân xay truih, tơợ bh’rợ chêêc n’năl lâng năc vêy apêê pr’zơc coh bhươl cr’noon pa choom, nâu cơy amoó Bân ơy n’năl cơnh xay p’căh, pa câl hàng coh mạng xã hội. Đươi vêy cơnh đêêc, năc hàng hoá, pa bhlâng năc r’veh ha bhêy vêy bấc ngai nhăn câl. Bhr’rợ kinh tế zazum n’nâu ơy chô đơơng ha pr’loọng đong amoó Bân k’nặ 100 ức đồng coh zập c’moo. Amoó Bân xay truih, đươi pân xăl coh cr’noọ, bh’rợ, năc xoọc đâu pr’loọng đong amoó căh muy ơy chroót xang nợ coh ngân hàng ting n’năc năc dzợ vêy râu đơc, vêy râu cha, k’rang lêy đoọng ha k’coon cha học liêm crêê: “Diíc điêl gluh ắt la lay năc ha rêê, ruộng căh vêy. Acu vêy k’noọ năc ng’hau bhrợ đoọng choom mamông? Năc acu xay moon lâng k’diíc acu pa choom b’băn, bán hàng tạp hoá. Xang n’năc băn a ọc, xay xát ha roo, pa câl buah. Lâng t’mêê n’nâu năc choh r’veh, pa câl r’veh… năc xoọc đâu công z’zăng, ơy bhrợ bơr đhr’nong đong. Coh tr’nơớp tơợp bhrợ cha công lum bấc râu zr’năh k’đhap, căh ngai zooi, năc muy acu bhrợ a năm, k’coon năc dzợ k’tứi. Ng’moon zazum năc zr’năh k’đhap pa bhlâng. Coh ha y năc năc acu zr’lụ băn a tứch, a đha, đh’rưah lâng bh’rợ băn a ọc cơnh xoọc đâu.”

Amoó A Vô Thị Bun, ắt coh cr’noon Ga Nil, chr’va A Xan, chr’hoong Tây Giang xay moon: Amoó Bân năc manuyh đa đơơh, pân k’noọ, pân bhrợ lâng vêy cr’noọ t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đhap đoọng pa dưr kinh tế, pa dưr pr’loọng đong k’bhộ ngăn, bhui har: “Lêy ađoo bhrợ cha năc acu công kiêng ting bhrợ têng. Acu năc công kiêng bhrợ, năc căh n’năl bhrợ tơợ ooy, tu căh vêy zên. Acu hơnh deh bhlâng cr’noọ bh’rợ pa dưr pr’ắt tr’mông âng đoo, k’coon dzợ k’tứi năc ađoo ơy choom bhrợ bấc bh’rợ. Acu lêy ađoo ta béch bhlâng, haanh bấc bhlâng. Acu công ta luôn tước pa bhrợ n’jưah đoo, tơợ đêêc năc choom ting lêy, ta moọh cơnh bh’rợ âng đoo.”

P’căn A Lăng Thị Chích, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang xay moon: Xoọc đâu, c’năl âng apêê hội viên pân đil acoon coh ooy bh’rợ pa dưr kinh tế đhị A Xan năc ơy tr’xăl bấc pa bhlâng. Ha dang cơnh bêl ahay apêê ađhi amoó năc muy n’năl za nươr ooy bh’rợ tal ha rêê, đhuốch năc nâu cơy apêê đoo ơy vặ zên bhrợ têng đợ bh’rợ bhrợ cha zazum, liêm choom bấc bhlâng ooy kinh tế. Liêm choom bhlâng, năc cơnh amoó Coor Thị Bân tơợ muy pr’loọng đong đharựt năc nâu cơy dưr vaih pr’loọng đong z’zăng k’van k’bhộ coh zr’lụ: “Azi vêy bha ar xrặ ooy manuyh liêm choom xay truih ooy Hội Pân đil chr’hoong ooy ađhị Bân. Azi công ta luôn xay truih ooy ađhi Bân tươc ooy apêê ađhi, amoó n’lơơng đh’rưah lêy, ting bhrợ têng. Hội pân đil chr’val công câl a ọc âng ađhi Bân đoọng ha apêê ađhi amoó n’lơơng ting băn. Ađoo băn a ọc vêy kỹ thuật, c’rol năc liêm mâng. Xoọc đâu, a ọc âng pr’loọng đong amoó Bân vaih liêm pa bhlâng. Ng’moon zazum amoó Bân năc manuyh đa đơơh, amoó bhrợ bấc bh’rợ đoọng pa dưr kinh tế pr’loọng đong.”

Đhị chr’hoong c’noong k’tiêc Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xoọc vaih bấc bh’rợ kinh tế ch’choh, b’băn liêm choom bấc bhlâng. P’căn Bhriu Thị Nem, Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon:  Hội ta luôn pazum đh’rưah lâng apêê ban, ngành, đoàn thể bhrợ bấc lớp pa choom, pa choom ooy kỹ thuật, pa choom bhrợ têng bh’rợ ch’choh, b’băn, đoọng m’ma chr’noh, bh’năn băn zooi apêê hội viên  pa dưr kinh tế, t’bil đharựt nhâm mâng. P’căn Bhriu Thị Nem xay moon p’xoọng, coh cr’chăl ha y, Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong Tây Giang t’bhlâng zooi hội viên đươi tơợ bh’rợ tín chấp lâng Ngân hàng Chính sách Xã hội vặ zên t’đui đoọng zooi apêê ađhi amoó vêy pr’đơợ k’rong bhrợ pa dưr kinh tế: “Cr’chăl đăn đâu, lâng apêê hội viên pân đil chr’hoong Tây Giang năc ơy n’leh muy bơr apêê liêm choom coh bh’rợ pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharựt. Coh đêêc, vêy amoó Coor Thị Bân. Amoó Bân năc ma nuyh liêm choom ooy bh’rợ z’lâh zr’năh k’đhap, bh’rợ âng amoó năc băn a ọc, zêệ buah, pa câl hàng tạp hoá.., pa bhlâng coh c’moo 2022 amoó vêy bhươn r’veh sạch, cr’chăl đăn tết bêl đêêc ahay amoó đơơng pa câl đhị chr’hoong lâng chr’val. Xoọc đâu, bh’rợ tr’câl tr’bhlêy âng amoó Bân bấc bh’rợ, ađoo k’dua p’xoọng manuyh ting zooi bhrợ. Acu xay moon amoó Bân vêy bấc râu liêm choom coh bh’rợ pa dưr kinh tế. Tu cơnh đêêc, coh cr’chăl ha y apêê ađhi amoó n’lơơng năc lêy bhrợ cơnh bh’rợ âng amoó Bân”./.

Coor Thị Bân: Thanh niên Cơ Tu làm kinh tế giỏi

Những năm gần đây, phong trào thanh niên lập thân, lập nghiệp, tích cực phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo đang ngày càng phát triển ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Qua phong trào này đã  xuất hiện nhiều điển hình sản xuất, kinh doanh giỏi, trong đó Coor Thị Bân ở thôn Ga Nil, xã A Xan, huyện vùng cao biên giới Tây Giang, tỉnh Quảng Nam là một trong những gương thanh niên trẻ điển hình như thế.

Chị Coor Thị Bân (30 tuổi), ở thôn Ga Nil, xã A Xan, huyện Tây Giang được bà con và các bạn trẻ trong vùng hết mực quý mến, khâm phục bởi chị không chỉ sống thân thiện, hòa đồng với mọi người mà còn rất năng động trong phát triển kinh tế. Chị Coor Thị Bân kể, những ngày đầu mới lập gia đình, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Năm 2017, thông qua tín chấp của Hội Phụ nữ xã A Xan, chị Coor Thị Bân vay 20 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Tây Giang để đầu tư mở quầy tạp hoá. Bước đầu làm ăn hiệu quả, năm sau đó, chị tiếp tục vay 30 triệu đồng cũng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện để mua giống heo địa phương, sắm máy xay xát lúa và nấu rượu để tăng thu nhập. Chị Coor Thị Bân cho biết: Sau khi đầu tư nuôi heo, xay xát lúa và nấu rượu chị đã có thu nhập ổn định, nguồn thu ngày càng tăng lên từ việc bán heo giống. Hiện, trong chuồng nhà chị có hơn chục con heo nái và hàng chục heo con. Ngoài nuôi heo, chị Coor Thị Bân còn nuôi vịt, trồng gần 1 héc ta quế, cùng các loại cây ăn quả, như cam, xoài… Đặc biệt, chị Bân là một trong số ít hộ ở vùng cao đầu tư trồng hơn 500 mét vuông rau sạch. Chị Bân kể, qua tìm hiểu và được các bạn trong thôn hướng dẫn, nay chị Bân đã thành thạo trong việc giới thiệu, quảng bá, bán hàng qua mạng xã hội. Nhờ đó, mà hàng hoá, nhất là rau cải xanh chị trồng được nhiều người đặt mua. Mô hình kinh tế tổng hợp này mang lại cho gia đình chị Bân gần 100 triệu đồng mỗi năm. Chị Bân khoe, nhờ mạnh dạn thay đổi nếp nghĩ, cách làm mà giờ gia đình chị không những đã trả xong nợ ngân hàng mà còn có của ăn, của để, chăm lo con cái ăn học: “Vợ chồng ra ở riêng thì ruộng, rẫy không có. Em suy nghĩ là làm gì để mưu sinh đây?. Thì em có bàn với chồng là sẽ tập buôn bán, bán hàng tạp hoá. Sau đó là nuôi heo, xay xát lúa, rồi bán rượu. Và mới đây là em trồng rau, bán rau… nên giờ đây cũng ổn định rồi, làm được hai căn nhà. Mới đầu phát triển kinh tế cũng gặp nhiều khó khăn, không có ai hỗ trợ, giúp đỡ, chỉ có một mình tự làm, con thì còn nhỏ. Nói chung là vất vả lắm. Dự định trong thời gian tới là em làm trang trại nuôi gà và nuôi vịt, cùng với việc nuôi heo như hiện nay.”

Chị A Vô Thị Bun, ở thôn Ga Nil, xã A Xan, huyện Tây Giang cho biết: Chị Bân là người năng động, dám nghĩ, dám làm và có nghị lực vượt qua khó khăn, thử thách để phát triển kinh tế, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc: “Thấy chị phát triển kinh tế em cũng mong muốn làm theo. Bản thân em cũng muốn làm, nhưng không biết khởi đầu từ đâu, vì nguồn vốn mình không có. Em rất khâm phục tinh thần phát triển kinh tế của chị ấy, con cái còn nhỏ mà chị ấy làm rất nhiều việc. Em cảm nhận chị ấy rất giỏi, khen chị nhiều lắm. Em cũng thường xuyên qua phụ việc cho chị, qua đó mình có thể học hỏi được cách làm của chị”

Bà A Lăng Thị Chích, Chủ tịch Hội LHPN xã A Xan, huyện Tây Giang cho biết: Hiện nay, nhận thức của hội viên phụ nữ dân tộc thiểu số về phát triển kinh tế trên địa bàn xã A Xan đã thay đổi nhiều. Nếu trước đây chị em chỉ biết dựa vào việc phát nương làm rẫy, thì nay họ đã mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển mô hình tổng hợp đạt hiệu quả kinh tế cao. Điển hình như chị Coor Thị Bân từ một hộ nghèo nay đã trở thành hộ khá trong vùng:  “Chúng tôi cũng viết bài gương điển hình giới thiệu đến Hội Phụ nữ huyện về chị Bân. Chúng tôi cũng thường xuyên tuyên truyền gương của chị Bân đến các chị em khác cùng học hỏi, làm theo. Hội Phụ nữ xã mua heo giống của chị Bân để cấp lại cho các chị em khác. Chị nuôi heo có kỹ thuật, chuồng trại đảm bảo. Hiện nay, heo của gia đình chị Bân phát triển rất tốt. Nói chung chị Bân là người năng động chị làm rất nhiều việc để phát triển kinh tế gia đình.”

Tại huyện biên giới Tây Giang, tỉnh Quảng Nam hiện đã hình thành nhiều mô hình kinh tế trồng trọt, chăn nuôi có hiệu qủa cao. Bà Bhriu Thị Nem, Chủ tịch Hội LHPN huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Hội thường xuyên phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, tư vấn xây dựng mô hình, hỗ trợ cây con giống giúp các hội viên phát triển kinh tế, xóa nghèo bền vững. Bà Bhriu Thị Nem cho biết thêm, thời gian tới, Hội LHPN huyện Tây Giang tiếp tục hỗ trợ hội viên thông qua việc tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội vay vốn ưu đãi giúp chị em có điều kiện đầu tư phát triển kinh tế:“Thời gian gần đây, đối với hội viên phụ nữ huyện Tây Giang đã xuất hiện một số gương điển hình trong việc phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo. Trong đó, có chị Coor Thị Bân. Chị Bân là gương điển hình về vượt khó, công việc của chị là nuôi heo, nấu rượu, bán hàng tạp hoá… nhất là năm 2022 chị có vườn rau sạch, thời gian cận tết vừa rồi là chị cung cấp rau tại trung tâm huyện và xã. Hiện nay, công việc kinh doanh của chị Bân khá nhiều việc, chị ấy phải thuê người làm. Tôi đánh giá chị Bân có bước đột phá trong phát triển kinh tế. Vì thế, trong thời gian tới các chị em khác nên học hỏi và làm theo mô hình của chị Bân”./.