Bhriêr ta bách, zay ta níh bhrợ bhiệc, nắc đoo bhiệc bhrợ âng đha đhâm Y Vinh, acoon cóh Mnông cóh vel Sa Pa, chr’val Sa Pa, chr’val Thuận An, chr’hoong Đăk Mil, tỉnh Đăk Nông zi lấh zr’nắh k’đhạp ooy pr’ắt tr’mung đoọng dưr ta clơ lấh mơ. Y Vinh moon, xang bêl học liêm xang Cao đẳng Xây dựng, anoo cắh ặt ooy thành phố bhrợ thuê, nắc lêy chô bhrợ têng cha đhị k’tiếc vel đông bhứah lấh 1 hécta cà phê. Bêl doọ râu trơ vâng, Y Vinh lướt bhrợ đhị zâp công trình xây dựng, tước hân noo bơơn bhrợ cà phê, anoo pazưm bơơn bhrợ lâng bhrợ đhị boọng púah pa goóh cà phê âng pr’loọng đông: “Ha dang mưy bhrợ cà phê nắc cắh zâp cha. Cơnh xoọc đâu zên câl phân bón bấc, ha dợ cà phê vêy đoo c’moo váih bấc, vêy đoo c’moo cắh vêy râu. Acu bhrợ bấc râu bhiệc cơnh nắc pay đệ băn đenh, bhrợ đợ bhiệc l’lăm vêy zên pa chô đoọng lêy k’rong ha cà phê lâng lêy vêy đợ bhiệc bhrợ lơơng lêy t’moót.”

Anoo Y Arôn, Phó Bí thư Đoàn chr’val đoọng năl, đha đhâm c’moor cóh vel đông zay ta bách lâng pa bhriêr bhlâng đắh bhrợ cha. Pa dưr râu chr’nắp liêm đắh plêệng k’tiếc lâng zr’lụ chóh bhrợ cà phê, apêê pr’zợc p’niên ta luôn k’đơơng a’cọ đắh bhiệc đươi dua khoa học kỹ thuật ooy bhrợ ha rêê đhuốch, lêy chô tước đợ bh’rợ t’mêê cơnh bhrợ cà phê, bhrợ m’ma cà phê, cà phê chr’nắp yêm... Cắh mưy zay ta bách đắh pa dưr pa xớc bh’rợ tr’nêng, apêê pr’zợc dzợ t’bhlâng pấh bhrợ zâp bh’rợ xã hội, zư lêy văn hoá ty. Anoo Y Arôn moon: C’bhúh chiing cha gâr, múa hát âng đha đhâm c’moor Thuận An ta luôn ting pấh ooy zâp g’lúh thi, hội diễn âng chr’hoong Đăk Mil lâng tỉnh Đăk Nông: “Pa dưr c’rơ âng đha đhâm c’moor, zâp apêê pr’zợc ta luôn đợ apêê k’đơơng a’cọ đắh đươi dua khoa học kỹ thuật ooy bhrợ ha rêê đhuốch âng pr’loọng đông. Apêê chóh lêy chóh pazưm a’moót, cà phê, vêy ngai bhrợ bhươn ươm m’ma, bhrợ đông lêy bhrợ pa đing pa nhoonh cà phê... bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha đha đhâm c’moor đhị chr’val. Cr’chăl nâu, apêê pr’zợc dzợ bhriêr ta bách đhị zâp đắh bh’rợ xã hội cơnh bhrợ pa liêm môi trường, chóh pô, chóh tơơm n’loong đhị zâp c’nắt c’lâng, pấh bhrợ zâp bh’rợ âng chr’val k’đươi đoọng đh’rứah bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê pa dưr.”

Chr’val Thuận An vêy 10 vel đông lâng lấh 3.000 pr’loọng, k’noọ 12.000 manứih, ooy đâu vêy m’pâng nắc đhanuôr acoon cóh. Lâng râu pazưm c’rơ âng đhanuôr zâp acoon cóh, tơợ c’moo 2018, chr’val ơy bơơn ta moon nắc bhrợ liêm xang 19 cr’noọ bh’rợ bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Nâu đoo nắc chr’val k’noong k’tiếc âng tỉnh Đăk Nông bơơn vel bhươl t’mêê. T’coóh Trần Khắc Dũng, Chủ tịch UBND chr’val Thuận An, chr’hoong Đăk Mil đoọng năl, râu chr’nắp liêm âng vel đông nắc vêy zr’lụ chóh bhrợ cà phê bơơn tỉnh Đăk Nông moon nắc zr’lụ đươi dua công nghệ dal, vêy m’ma cà phê vel đông bơơn Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl đoọng âng đơơng pa câl liêm buôn. XoỌc, chr’val Thuận An xoọc xay moon, zooi đhanuôr bhrợ t’bhứah k’tiếc chóh cà phê hữu cơ, p’têết pazưm bhrợ cà phê ting n’juông lêy bhrợ xuất khẩu. T’coóh Trần Khắc Dũng đoọng năl cớ, tước lước c’moo 2022, zên pa chô mưy cha nặc cóh Thuận An bơơn 53 ực đồng; Đợ pr’loọng đha rứt cóh prang chr’val xiêr dzợ 1,35%, pr’ắt tr’mung âng đhanuôr ting pa dưr liêm k’rơ lấh mơ: “Mưy vel đông k’noong k’tiếc vêy 30% đhanuôr acoon cóh, 90% đợ pr’loọng đhanuôr nắc bhrợ ha rêê đhuốch, pr’ắt tr’mung dzợ bấc zr’nắh k’đhạp. XoỌc đâu lâng 2 vel đông acoon cóh nắc cắh dzợ bơơn đươi zâp chính sách zooi đoọng l’lăm đêếc cung bhrợ ta bhứch bấc ha pêê, pa đang moon cơnh zooi đắh bảo hiểm y tế, pa dưr pa xớc ha rêê đhuốch cóh k’coong ch’ngai... Hân đhơ cơnh đêếc nắc ting Nghị quyết âng Đảng uỷ lâng c’lâng bh’rợ âng UBND chr’val nắc c’moo 2023 azi t’bhlâng bơơn vel bhươl t’mêê pa dưr dal.”

Bhrợ liêm choom đợ râu chr’nắp đắh plêệng k’tiếc, lâng râu pazưm c’rơ âng đhanuôr zâp acoon cóh, Thuận An xoọc k’rêệm loom lêy chô tước bhrợ pa dưr chr’val vel bhươl t’mêê cóh zr’lụ k’noong k’tiếc tỉnh Đăk Nông./.

Sức trẻ trên vùng biên giới Thuận An (Đắk Nông)

Thuận An là xã biên giới đầu tiên của tỉnh Đắk Nông về đích Nông thôn mới từ 5 năm trước. Khai thác những lợi thế về đất đai, khí hậu, bà con các dân tộc ở Thuận An đang chung sức phấn đấu trở thành một trong những xã Nông thôn mới nâng cao đầu tiên của tỉnh Đắk Nông.

Năng động, sáng tạo, chăm chỉ làm việc, đó là cách mà thanh niên Y Vinh, dân tộc Mnông ở bon Sa Pa, xã Thuận An, huyện Đăk Mil, tỉnh Đắk Nông vượt khó vươn lên có cuộc sống khá giả. Y Vinh kể, sau khi học xong Cao đẳng Xây dựng, anh về quê khởi nghiệp với hơn 1 hec ta cây cà phê. Lúc nông nhàn Y Vinh đi làm cho các công trình xây dựng, đến mùa cà phê, anh tập trung thu hoạch và làm tại lò sấy cà phê của gia đình: “Nếu mình chỉ làm cà phê thôi thì không ăn thua. Như bây giờ giá vật tư phân bón rất cao, còn cà phê thì năm được, năm mất. Mình làm nhiều việc kiểu như là “lấy ngắn nuôi dài”, làm công việc trước mắt để có thu nhập đầu tư cho cà phê và phải có những công việc khác nữa bổ sung vào.”

Anh Y Arôn, Phó Bí thư Đoàn xã Thuận An cho biết, thanh niên ở địa phương rất năng động, sáng tạo trong việc làm kinh tế. Phát huy  lợi thế về đất đai, khí hậu và vùng chuyên canh cà phê với giống cà phê dây đầu dòng, các bạn trẻ luôn đi đầu trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, hướng tới những mô hình mới như chế biến cà phê, làm cà phê giống, cà phê đặc sản…

Không chỉ năng động trong phát triển kinh tế, các bạn trẻ còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giữ gìn văn hóa truyền thống. Anh Y Arôn khoe: Đội cồng chiêng, múa hát dân ca của thanh niên Thuận An thường xuyên góp mặt trong các hội thi, hội diễn của huyện Đắk Mil và tỉnh Đắk Nông: “Phát huy sức trẻ của thanh niên, các bạn luôn là những người đi đầu trong ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp của gia đình. Người thì trồng xen hồ tiêu, cà phê, người thì làm vườn ươm cây giống, người mở xưởng sản xuất rang xay cà phê… tạo việc làm cho thanh niên ngay tại xã. Bên cạnh đó, các bạn còn năng động trong các phong trào, công tác xã hội, như là dọn vệ sinh môi trường, trồng hoa, trồng cây xanh trên các tuyến đường, tham gia các hoạt động của xã của thôn phát động để cùng xây dựng nông thôn mới nâng cao.”

Xã Thuận An, huyện Đắk Mil có 10 thôn, bon, với hơn 3.000 hộ, gần 12.000 người; trong đó có gần 1/3 là đồng bào dân tộc thiểu số. Từ năm 2018, xã đã được công nhận hoàn thành 19 tiêu chí xây dựng Nông thôn mới. Đây là xã biên giới đầu tiên của tỉnh Đắk Nông về đích Nông thôn mới. Ông Trần Khắc Dũng, Chủ tịch UBND xã Thuận An, huyện Đăk Mil cho biết, lợi thế lớn nhất của địa phương là có vùng chuyên canh cà phê được tỉnh Đắk Nông công nhận vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao, có giống cà phê dây bản địa được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép lưu hành đặc cách. Hiện, xã Thuận An đang tuyên truyền, hỗ trợ người dân mở rộng diện tích cà phê hữu cơ, liên kết sản xuất cà phê theo chuỗi phục vụ xuất khẩu. Ông Trần Khắc Dũng cho biết thêm, đến hết năm 2022, thu nhập bình quân đầu người ở Thuận An đạt 53 triệu đồng; số hộ nghèo toàn xã giảm còn 1,35%; đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng khởi sắc: “Một địa phương biên giới có 30% dân số người dân tộc thiểu số, 90% số hộ là sản xuất nông nghiệp, nên đời sống của nhân dân cũng còn nhiều khó khăn. Hiện nay với 2 bon người dân tộc thiểu số thì không còn hưởng các chính sách hỗ trợ trước đó thì cũng gây hụt hẫng cho bà con, ví dụ như hỗ trợ về bảo hiểm y tế, phát triển nông nghiệp miền núi… Mặc dù vậy thì theo Nghị quyết của Đảng ủy và kế hoạch của UBND xã thì năm 2023 chúng tôi sẽ cố gắng phấn đấu về đích nông thôn mới nâng cao.”

Khai thác tốt những lợi thế về đất đai khí hậu, với sự chung sức đồng lòng của người dân các dân tộc, Thuận An đang căng tràn sức trẻ hướng tới xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu ở vùng biên giới tỉnh Đắk Nông./.