Xăl tu đơơng rau zooi đhị cr’chăl ếp, apêê vel đong năc ơy k’rong t’vaih bhiệc bhrợ đanh mâng, zooi đhanuôr vêy pr’đơợ pa dưr bhrợ têng cha, pa chô thu nhập lâng ting bhr’dzang z’lâh đha rựt, pa dưr pr’ăt tr’mông

Đhị thành phố Đà Nẵng, đợ chính sách zooi đoọng bh’rợ tr’nêng xoọc đơơng chô bh’nơơn liêm choom. Bêl ahay, pr’loọng đông amoó Hồ Thị Danh, acoon coh Ca Dong coh chr’val Trà Đốc, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam ty ăt ma mung g’nưm mưy ooy ha rêê, pr’ăt tr’mung dzợ bâc zr’năh k’đhạp. Tơợ t’ngay vêy chính quyền vêêl đông zooi đoọng m’ma chr’noh, bh’năn băn, amoó Danh vặ zên ngân hàng k’rong bhrợ c’roọl bh’năn lâng câl pa xoọng k’zệt p’nong a’ọc a’đhăh đoọng băn. Amoó Hồ Thị Danh vêy pa choom đăh bh’rợ b’băn năc năl cơnh zư lêy t’nooi a’ọc dưr ga măc liêm đơơh, doọ crêê pr’luh cr’ay. Bhiệc b’băn liêm buôn, amoó Hồ Thị Danh bhrợ t’bhưah bh’rợ choh prí, tơơm cha p’lêê; k’rong choh nấm lim xanh, bhrợ pa câl ch’na cha, đac ộm. Tơợ bh’rợ nâu, zâp c’moo amoó Danh vêy bơơn lâh 100 ực đồng. Amoó Hồ Thị Danh moon, đươi vêy xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung zooi đoọng năl pr’ăt tr’mung pr’loọng đông z’zăng lâh mơ:

“Pr’loọng đông bhrợ bh’rợ băn a’ọc tăm, a’ọc r’rưah. Xọoc đâu vêy bhrợ pa xoọng quán cha cha, quán cà phê, choh pa xoọng tơơm cha p’lêê, choh lâh 1 hécta tơơm prí bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha bâc apêê pa bhrợ. Bh’rợ nâu ơy k’rang zooi đoọng ha cu pa dưr pr’ăt tr’mung. Rơơm ha y chroo chính quyền k’rang lêy bâc lâh, zooi đoọng zên vặ bhrợ t’bhưah bh’rợ bhrợ cha, lâh mơ năc đhị pa câl bh’nơơn pr’đươi”.

Căh mưy chr’val Trà Đốc, bâc pr’loọng đha rưt coh chr’val da ding k’coong Sông Kôn vêy zooi đoọng tơợ bh’rợ nâu. Đhị chr’val da ding k’coong Sông Kôn, đhanuôr Cơ Tu tươc lâh 90%. Đươi vêy p’têêt pa zưm liêm choom zên tơợ zâp đăh bh’rợ âng k’tiêc k’ruung lâng zên p’têêt pa zưm lơơng, bh’rợ pa xiêr đha rưt ơy bơơn bâc bh’nơơn liêm choom. T’cooh Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND chr’val Sông Kôn moon, vêêl đông pa zưm lêy cha mêêt cr’noọ cr’niêng âng zâp pr’loọng đhanuôr đoọng lêy pay c’lâng bh’rợ zooi đoọng liêm glặp, t’đui đoọng bh’rợ b’băn vêy pa dưr pa xơc lâng t’bhưah:

“Ooy cr’chăl hanua, chr’val Sông Kôn vêy bơơn đươi zâp chính sách tơợ 3 xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung (tơợ chr’hoong Đông Giang ty), k’rong bhrợ hạ tầng, pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung, zâp bh’rợ bhrợ cha. Xọoc đâu, pr’ăt tr’mung coh vêêl đông cung cơnh c’lâng c’tôch vêy k’rong bhrợ liêm choom. đươi vêy zên prặ âng thành phố cung cơnh chính sách âng xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, đợ mơ pr’loọng đha rưt zâp c’moo xiêr lâh 6%, đoọng lêy râu k’rang âng Đảng lâng Nhà nước đăh bhiệc k’rang lêy ha đhanuôr acoon coh”.

Tơợ đợ k’tiêc ha rêê choh a’bhoo, a’rong căh liêm choom, đhanuôr coh da ding k’coong thành phố Đà Nẵng xoọc vêy xăl choh tơơm chr’noh, bh’năn băn, pa dưr liêm choom kinh tế. Pr’căn Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Môi trường thành phố Đà Nẵng moon, zâp bh’rợ bhrợ cha căh mưy đoọng ha đhanuôr pr’đươi bh’rợ năc dzợ pa zưm lâng c’lâng pa choom bhrợ, lêy cha mêêt lâng zooi đoọng bêl bhrợ đoọng têêm ngăn liêm choom đanh đươnh:

“Azi xoọc pa dưr k’rơ bhrợ xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, ooy đâu vêy bhiệc pa xiêr đha rưt nhâm mâng. Azi xăl tơợ zooi đoọng k’tứi la lêêh dang ooy zooi đoọng ting n’juông bhrợ cha lâng năl ghit bh’rợ liêm glặp, c’rơ bh’rợ tr’nơợp, bhrợ têng p’têêt lâng zâp hợp tác xã cung cơnh doanh nghiệp đoọng bhrợ ha cơnh p’têêt lâng đhị pa câl pr’đươi âng đhanuôr. Lâng zr’lụ k’coong ch’ngai, pa zưm lêy pay râu liêm chr’năp âng zâp vêêl đông, zooi đoọng pa dưr crâng, tơơm za nươu, b’băn, choh tơơm chr’noh coh vêêl đông, căh cậ bh’rợ bhrợ cha liêm glặp. Ooy đâu, zooi đoọng zâp pr’loọng đông vêy zên pa chô têêm ngăn lâng pa xiêr chô đha rưt cớ”./.

ĐÀ NẴNG CHUYỂN ĐỔI TỪ HỖ TRỢ ĐƠN LẺ SANG TẠO SINH KẾ LÂU DÀI CHO ĐỒNG BÀO VÙNG CAO

Những năm gần đây, triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, công tác giảm nghèo ở Đà Nẵng đã chuyển biến tích cực. Thay vì hỗ trợ mang tính ngắn hạn, các địa phương đã tập trung tạo sinh kế bền vững, giúp người dân có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước vượt khó vươn lên

Tại thành phố Đà Nẵng, những chính sách hỗ trợ sinh kế đang mang lại hiệu quả rõ nét. Trước đây, gia đình chị Hồ Thị Danh, dân tộc Ca Dong ở xã Trà Đốc (huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cũ) sống dựa vào nương rẫy, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Từ ngày được chính quyền địa phương hỗ trợ cây giống, con vật nuôi, chị Danh vay vốn ngân hàng mạnh dạn đầu tư làm chuồng trại và mua thêm hàng chục con heo rừng về chăn nuôi. Chị Hồ Thị Danh được tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi nên biết cách chăm sóc đàn heo lớn nhanh, không bị dịch bệnh. Việc chăn nuôi thuận lợi, chị Hồ Thị Danh mở rộng trồng chuối, cây ăn quả; đầu tư trồng nấm lim xanh dược liệu, kinh doanh quán ăn, nước giải khát. Từ mô hình này, mỗi năm, chị Danh dành dụm hơn 100 triệu đồng. Chị Hồ Thị Danh cho biết, nhờ Chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ nên cuộc sống gia đình khấm khá hơn.

“Gia đình làm mô hình chăn nuôi heo đen, nuôi heo mẹ sinh sản. Hiện tại mở thêm quán ăn, quán cà phê, trồng thêm cây ăn quả, trồng hơn 1 héc ta cây chuối tạo viêc làm cho nhiều lao động. Chương trình mục tiêu quốc gia đã quan tâm hỗ trợ cho tôi phát triển kinh tế. Mong muốn sau này chính quyền quan tâm nhiều hơn, hỗ trợ vốn vay mở rộng phát triển kinh tế, đặc biết kết nối sản phẩm đầu ra”.

Không riêng xã Trà Đốc, nhiều hộ nghèo ở xã miền núi Sông Kôn được tiếp sức từ Chương trình này. Tại xã miền núi Sông Kôn, đồng bào Cơ Tu chiếm hơn 90% dân số. Nhờ lồng ghép hiệu quả vốn từ các Chương trình mục tiêu quốc gia và nguồn vốn lồng ghép khác, công tác giảm nghèo đã đạt nhiều kết quả tích cực. Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã miền núi Sông Kôn cho biết, địa phương tập trung rà soát nhu cầu từng hộ dân để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp, ưu tiên mô hình chăn nuôi có khả năng phát triển và nhân rộng. 

“Trong thời gian vừa qua, xã Sông Kôn được thụ hưởng các chính sách từ 3 Chương trình mục tiêu quốc gia (từ huyện Đông Giang cũ), đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế, các mô hình kinh tế. Hiện nay, bộ mặt nông thôn cũng như cơ sở hạ tầng được đầu tư có chuyển biến tích cực khởi sắc. Nhờ nguồn lực của thành phố cũng như chính sách của Chương trình mục tiêu quốc gia, tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm hơn 5%, cho thấy sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc chăm lo cho đồng bào dân tộc thiểu số”.

Từ những diện tích nương rẫy trồng bắp, sắn hiệu quả thấp, người dân miền núi thành phố Đà Nẵng đang từng bước chuyển sang trồng cây, chăn nuôi, nâng cao hiệu quả kinh tế. Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết, các mô hình sinh kế không chỉ trao cho người dân phương tiện mà còn gắn với hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi và hỗ trợ khi thực hiện nhằm đảm bảo hiệu quả lâu dài.

“Chúng tôi đang đẩy mạnh thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có việc giảm nghèo bền vững. Chúng tôi chuyển đổi từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi sinh kế và xác định sinh kế phù hợp, kỹ thuật và nguồn nhân lực ban đầu, tổ chức sản xuất kết nối với các hợp tác xã cũng như doanh nghiệp để làm sao gắn đầu ra sản phẩm của người dân. Đối với vùng cao, tập trung lựa chọn đúng lợi thế của từng địa bàn, hỗ trợ phát triển kinh tế rừng, dược liệu, chăn nuôi, cây bản địa, hoặc mô hình sinh kế cộng đồng cho phù hợp. Qua đó, giúp các hộ đó có thu nhập ổn định và hạn chế nguy cơ tái nghèo”./.