Pa dưr râu liêm choom, c’rơ năc bhươn da ding k’coong lâng pazêng zên âng pazêng dự án, xa nay bh’rợ âng k’tiêc k’ruung, chính sách pa dưr, zooi âng chính quyền lâng ngành chức năng tỉnh Quảng Nam, bấc đhanuôr coh zr’lụ da ding k’coong năc ơy k’rong bhrợ, pa liêm pa crêê bhươn, pa dưr bhươn da ding k’coong, bhươn crâng, zr’lụ b’băn… Xoọc đâu coh prang tỉnh Quảng Nam vêy lâh 22 r’bhâu bhươn bhưah tơợ 1 r’bhâu mét vuông têh ooy piing, lâh 140 zr’lụ b’băn crêê cơnh xa nay lâng lâh 500 pr’loọng đông pa bhrợ ting cơnh xa nay zr’lụ b’băn. Xoọc đâu k’tiêc na nooh căh ma chr’noh năc zêng doọ dzợ vêy, k’zệt r’bhâu héc ta bhươn căh liêm coh da ding k’coong năc ơy vêy ta pa liêm vaih đợ bhươn da ding, bhươn crâng… bhrợ t’vaih râu bơơn pay pa chô tơợ k’zệt ức đồng tước k’ha riêng t’bhâu coh zập c’moo. Chr’năp bhlâng, Nghị quyết 35 xay moon xa nay bh’rợ pa dưr kinh tế bhươn, kinh tế zr’lụ b’băn coh tỉnh Quảng Nam cr’chăl c’moo 2021- 2025 vêy ta bhrợ t’vaih, ơy bhrợ t’vaih c’rơ, pr’đơợ đoọng đhanuôr t’bhlâng pa dưr kinh tế bhươn, kinh tế b’băn. T’cooh Phạm Kim Thông, Phó Chủ tịch UBND chr’val Ba, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, bêl NQ 35 vêy ta bhrợ t’vaih, chính quyền lâng phòng chức năng âng chr’val ơy xay moon ghít pazêng xa nay âng Nghị quyết n’nâu tươc ooy đhanuôr, ting n’năc xiêr pa choom đhanuôr, bhrợ t’vaih râu liêm buôn đoọng đhanuôr đơơh bơơn đươi râu zooi đoọng ting cơnh NQ35,. Coh tr’nơớp, coh c’moo 2022 chr’val ơy bhrợ t’nooi lâng pa choom bhrợ bha ar ta đang moon zooi đoọng ha 23 pr’loọng đong, coh đêêc vêy 22 pr’loọng đong bhrợ kinh tế bhươn lâng 1 pr’loọng đong bhrợ kinh tế zr’lụ b’băn. Hân đhơ cơnh đêêc, tước nâu cơy công căh ơy vêy bha ar bha tơ hân đoo vêy ta zooi đoọng: “Ooy xa nay bh’rợ lâng bha ar nhăn zooi đoọng, chr’val ơy bhrợ đoọng ha dhdanuôr năc căh vêy đhanuôr hân đoo công n’năl. Năc xoọc đâu bơơn mơ 10 ức đồng ha dợ moon đhanuôr lướt vặ apêê bhrợ đoọng lứch 5 ức đồng năc đhanuôr lơi, apêê đoo căh tộ bhrợ, tu cơnh đêêc năc azi xrặ lâng têy a năm, ha dợ bha ar âng tỉnh pa gơi đoọng năc ta đang moon vêy apêê bhrợ đoọng năc vêy choom crêê liêm. Râu đâu k’đhap pa bhlâng, tu cơnh đêêc đhanuôr công kiêng Nhà nước zooi mơ ooy công choom, năc bha ar bha tơ tơ buôn lâh mơ, ha dợ k’dua apêê đoo vặ manuyh xrặ đoọng, bản đồ coh bhươn, xang n’năc ra lắp n’coo đác… công vặ manuyh bhrợ lứch năc apêê đoo căh bhrợ.”

T’cooh A Lăng Chân, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang xay moon, HĐND tỉnh Quảng Nam bhrợ Nghị quyết 35 ooy xa nay zooi pa dưr kinh tế bhươn- zr’lụ b’băn coh zr’lụ tỉnh cr’chăl c’moo 2021- 2025 năc c’lâng bh’rợ crêê liêm. Hân đhơ cơnh đêêc, coh điều 2 âng Nghị quyết n’naau xay moon bh’rợ ng’zooi xang bêl k’rong bhrợ năc bhrợ zr’năh k’đhap ha đhanuôr. Tu coh râu la lua cậ, pazêng đhanuôr coh da ding k’coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh năc zêng ắt coh pr’loọng đong đharựt, đăn đharựt, đợ zên k’rong bhrợ coh tr’nơơp năc bhrợ bấc râu zr’năh k’đhap. Ha dang xay bhrợ cơnh xa nay xay moon n’nâu năc đhanuôr căh bơơn zên zooi đoọng. T’cooh A Râl Blúc, ắt coh thị trấn Prao, chr’hoong Đông Giang công xay moon, bha ar bha tơ đoọng pay đoọng zên zooi đoọng xang bêl k’rong bhrợ ting cơnh NQ35 năc dzợ bấc cơnh, bhrợ zr’năh k’đhap ha đhanuôr, pa bhlâng, lâng zr’lụ đhạnuôr acoon coh, c’năl âng đhanuôr căh lâh dal năc bh’rợ ta đang chroót lâng hoá đơn năc k’đhap đoọng choom xay bhrợ: “Bêl đêêc ahay Phòng Nông nghiệp công ơy tước ch’mêệt lêy râu la lua đhị zr’lụ b’băn ch’choh âng pr’loọng đong. Apêê đoo moon pr’loọng đong năc bhrợ pa xang lứch xang n’năc năc vêy ta zooi đoọng. Ha dang azi k’rong bhrợ tơợ 500 tước 600 ức đồng, ha dợ apêê đoo lướt ch’mêệt căh xay moon liêm choom năc công ng’lơi. Bh’rợ zooi đoọng k’đhap pa bhlâng, bấc cơnh. Bh’rợ chroót đoọng k’đhap pa bhlâng, năc bhrợ bấc cơnh, ký tơợ cấp cơ sở hân tơợ vêy u choom. Vêy pr’loọng đong căh n’năl bhrợ năc đợ râu liêm choom căh ơy crêê cơnh.”

T’cooh Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, ting cơnh xa nay âng NQ 35 âng HĐND tỉnh ooy bh’rợ zooi pa dưr kinh tế bhươn, kinh tế zr’lụ b’băn coh vel đong tỉnh cr’chăl c’moo 2021- 2025, chr’hoong Đông Giang công ơy bhrợ Quyết định ooy bh’rợ bhr’lậ cớ nông nghiệp chr’hoong tơợ c’moo 2022- 2025. Ting n’năc, chr’hoong pa hêl dhanuôr k’rong bhrợ pa liêm bhươn căh ma chr’noh chr’bêệt, bhrợ t’bhưah đhăm tơơm n’loong ga măc cơnh Bời Lời, Gáo rơợc, đhi muônh, tơơm Dổi pay cr’liêng…’ pazêng râu tơơm pay cha p’lêê lâng pazêng râu tơơm chr’noh n’lơơng anag vel đong cơnh tơ boon, ra zeh, chè t’viêng, prớ Ariêu, prí mốc, cam, sầu riêng, măng cụt… Lâh n’năc, chr’hoong dzợ t’đui pa dưr pazêng tơơm zơ nươu cơnh: Ba kích, Sa nhân, Đẳng sâm, Kakun, Đinh Lăng, Mật nhân, Sa nhân… đh’rưah lâng n’năc, bấc zr’lụ b’băn công ơy vêy ta bhrợ t’vaih, ting bhrợ t’vaih bh’rợ tr’neneg, bhrợ t’vaih c’lâng bh’rợ bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ đoọng ha đhanuôr da ding k’coong. Hân đhơ cơnh đêêc, ting cơnh t’cooh Đỗ Hữu Tùng, bh’rợ xay bhrợ cơnh NQ 35 âng HĐND tỉnh Quảng Nam coh chr’hoong Đông Giang dzợ bấc râu zr’năh k’đhap, căh liêm choom: “NQ35, ting cơnh apêê vel đong xoọc zr’năh k’đhap muy bơr râu xa nay. Đhanuôr bêl bhrợ bha ar đươi dua chính sách ooy bh’rợ pa dưr kinh tế bhươn, kinh tế zr’lụ b’băn năc lum zr’năh k’đhap. Xoọc đâu, ngành Nông nghiệp t’bhlâng xay moon, pa choom đhanuôr đoỌng đhanuôr đơơh bơơn đươi zên n’nâu đoọng pa dưr kinh tế bhươn, kinh tế b’băn. Coh tr’nơơp, coh c’moo đâu, chr’hoong t’bhlâng bhrợ têng 5 bh’rợ kinh tế bhươn, zr’lụ b’băn, xay moon tơơm chr’hoh, bh’năn băn crêê cơnh lâng râu la lua đhị vel đong.”

Đoọng NQ 35 âng HĐND tỉnh Quảng Nam ooy bh’rợ zooi zên bhrợ kinh tế bhươn, kinh tế b’băn cr’chăl c’moo 2021- 2025 đơơh lướt mọt ooy pr’ắt tr’mông, t’ngay 24/5 coh c’moo ahay, UBND tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ Quyết định 1385 xay moon pác đoọng zên ha UBND pazêng chr’hoong, thành phố lâng Chi cục Pa dưr bhươl cr’noon mơ 50 tỷ đồng đoọng xay bhrợ cr’noọ bh’rợ ng’zooi c’la bhươn, zr’lụ b’băn lâng bhrợ bh’rợ pa choom, xay moon… Râu âng đhanuôr, pa bhlâng năc đhanuôr da ding k’coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh rơơm kiêng năc chính quyền lâng ngành chức năng đơơh vêy bh’rợ ghít liêm bhr’lậ râu zr’năh k’đhap ooy bha ar bha tơ đoọng đhanuôr bơơn đươi zên zooi đoọng tơợ Nghị quyết n’nâu./.

Người dân miền núi Quảng Nam

khó tiếp cận nguồn hỗ trợ phát triển kinh tế vườn- trang trại

Thời gian qua, chính quyền tỉnh Quảng Nam và các huyện miền núi tỉnh này đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên đầu tư phát triển các mô hình kinh tế vườn, kinh tế trang trại. Qua đó, tạo ra nhiều sản phẩm nông- lâm nghiệp đặc trưng, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế vườn – trang trại của người dân miền núi còn gặp rất nhiều khó khăn, bất cập.

Phát huy tiềm năng, thế mạnh vườn đồi và nguồn vốn các dự án, chương trình mục tiêu Quốc gia, chính sách khuyến khích, hỗ trợ của chính quyền và ngành chức năng tỉnh Quảng Nam, nhiều bà con vùng nông thôn, miền núi đã mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn tạp, phát triển vườn đồi, vườn rừng, trang trại… Hiện toàn tỉnh Quảng Nam có hơn 22 ngàn vườn rộng từ 1000 mét vuông trở lên, hơn 140 trang trại đạt tiêu chuẩn và hơn 500 hộ sản xuất quy mô gần đạt tiêu chí trang trại. Tình trạng đất hoang hóa trên địa bàn tỉnh gần như không còn, hàng chục ngàn héc ta vườn tạp ở miền núi đã được cải tạo thành những vườn đồi, vườn rừng…cho thu nhập hàng chục triệu đến hàng trăm triệu mỗi năm. Đặc biệt, Nghị quyết 35 quy định cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại ở tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2021-2025 ra đời, đã tạo động lực, bệ phóng giúp nông dân nỗ lực phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại. Ông Phạm Kim Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Ba, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, ngay khi NQ 35 được ban hành, chính quyền và phòng chức năng xã Ba đã phổ biến và quán triệt nội dung Nghị quyết này đến người dân, đồng thời trực tiếp hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi để bà con sớm tiếp cận nguồn hỗ trợ này. Qua rà soát, trên địa bàn xã có hơn 150 hộ thuộc diện được hỗ trợ theo NQ35. Trước mắt, trong năm 2022 xã đã lập danh sách và hướng dẫn làm hồ sơ đề nghị hỗ trợ cho 23 hộ, trong đó 22 hộ làm kinh tế vườn và 1 hộ làm kinh tế trang trại. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có hồ sơ nào được phê duyệt: “Về phương án và đơn xin hỗ trợ, xã đã làm cho dân rồi chứ người dân không phải ai cũng biết đâu. Nhưng hiện nay thủ tục còn vướng ở mô hình, tức là thiết kế trong vườn. Chính sách hỗ trợ được 10 triệu đồng mà bảo dân đi thuê thiết kế hết 5 triệu thì bà con bỏ chứ họ không làm đâu nên mình vẽ bằng tay thôi nhưng mà văn bản của tỉnh gửi về yêu cầu thiết kế phải đảm bảo. Điều này rất khó, vì thế người dân cũng muốn Nhà nước hỗ trợ bao nhiêu cũng được nhưng thủ tục phải đơn giản, chứ còn yêu cầu họ thuê người vẽ thiết kế, bản đồ trong vườn, rồi lắp đạt ống nước ...mà phải thuê người làm hết thì họ không làm."

Ông A Lăng Chân, Chủ tịch Hội Nông dân xã Ating, huyện Đông Giang cho rằng, HĐND tỉnh Quảng Nam ban hành Nghị quyết 35 về cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn- trang trại trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025 là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, trong điều 2, mục 3 của Nghị quyết này quy định phương thức hỗ trợ sau đầu tư đã gây khó cho người dân. Bởi trên thực tế, hầu hết bà con miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, khoản vốn đầu tư ban đầu gặp nhiều khó khăn. Nếu thực hiện theo quy định này thì hầu như bà con không thể tiếp cận được nguồn hỗ trợ. Ông A Râl Blúc ở thị trấn Prao, huyện Đông Giang cũng cho biết, thủ tục để giải ngân nguồn vốn hỗ trợ sau đầu tư theo NQ35 còn quá rườm rà, gây khó cho người dân, đặc biệt, với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí còn hạn chế thì việc yêu cầu quyết toán bằng hóa đơn rất khó thực hiện: “Vừa rồi Phòng Nông nghiệp cũng có lên kiểm tra thực tế trang trại của gia đình. Họ nói gia đình phải làm xong hết trang trại và đầu tư con giống, họ lên kiểm tra, nghiệm thu nếu đúng rồi mới hỗ trợ. Nếu mình đầu tư 500 đến 600 triệu đồng mà họ lên kiểm tra không nghiệm thu thì cũng coi như bỏ. Việc hỗ trợ rất khó, rất rườm rà. Việc thanh toán rất khó, phải chạy quanh, ký từ cấp cơ sở ký lên mà dễ chi được. Có hộ không biết làm nên hiệu quả chưa đạt.”

Ông Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, trên tinh thần NQ 35 của HĐND tỉnh về cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025, huyện Đông Giang cũng đã ban hành Quyết định về kế hoạch tái cơ cấu lại nông nghiệp huyện giai đoạn 2022-2025. Theo đó, huyện khuyến khích người dân đầu tư cải tạo vườn tạp, mở rộng diện tích trồng cây gỗ lớn như Bời Lời, Gáo vàng, Ươi, cây Dổi lấy hạt..; các loại cây ăn quả và các loại cây bản địa như cây loong boong, chè dây, chè xanh, ơt A Riêu, chuối mốc, cam, sầu riêng măng cụt.... Ngoài ra, huyện còn ưu tiên phát triển các loại cây dược liệu như: Ba kích, Sa nhân, Đẳng sâm, Kakun, Đinh Lăng, Mật nhân, Sa nhân… Cùng với đó, nhiều gia trại, trang trại chăn nuôi cũng lần lượt ra đời, góp phần giải quyết việc làm, mở hướng làm giàu cho bà con miền núi. Tuy nhiên, theo ông Đỗ Hữu Tùng, việc triển khai NQ 35 của HĐND tỉnh Quảng Nam trên địa bàn huyện Đông Giang còn nhiều khó khăn, bất cập: “NQ 35, theo các địa phương hiện đang vướng 1 số cơ chế . Người dân khi làm thủ tục để hưởng chính sách về phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại thì vướng. Hiện, ngành Nông nghiệp tiếp tục tuyên truyền, hướng dân để người dân nhanh chóng tiếp cận nguồn vốn này để phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại. Trước mắt, trong năm nay, huyện phấn đấu xây dựng 5 mô hình kinh tế vườn, trang trại, xác định cây trồng, vật nuôi phù hợp với thực tế tại địa phương.”

Để NQ 35 của HĐND tỉnh Quảng Nam về hỗ trợ kinh tế vườn, kinh tế trang trại giai đoạn 2021-2025 sớm đi vào cuộc sống, ngày 24/5 năm ngoái, UBND tỉnh Quảng Nam đã ban hành Quyết định 1385 phân bổ kinh phí cho UBND các huyện, thành phố và Chi cục Phát triển nông thôn 50 tỷ đồng để thực hiện mục tiêu hỗ trợ các chủ vườn, trang trại và tổ chức tập huấn, tuyên truyền...Điều mà người dân, đặc biệt là bà con miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số mong muốn là chính quyền và ngành chức năng sớm có giải pháp cụ thể tháo gỡ khó khăn về hồ sơ, thủ tục để bà con dễ dàng tiếp cận nguồn hỗ trợ từ Nghị quyết này./.