Bh’rợ n’nâu xoọc zooi Điện Biên đơơh bơơn lêy pr’luh cr’ăy, pa xiêr zên prặ lướt chô đoọng ha đhanuôr, ting n’năc pa xiêr rau ta bhúch pr’đươi y tế coh tuyến cơ sở.

K’nặ 80 c’moo, c’rơ đhur, p’căh Quàng Thị Song, coh cr’noon Ten, phường Mường Thanh, căh ma choom tước ooy zr’lụ khám đh’reh cr’ăy. Tu cơnh đêêc, xăl tu đoọng manuyh jeh k’ăy ma lướt, apêê cán bộ y tế năc tước ooy đong. Coh đhr’nong đong đoo, apêê bác sĩ năc ch’mêệt lêy ooy c’rơ, pa choom manuyh bhuh xoọng zư lêy ađoo. P’căn Quảng Thị Thanh, k’coon pân đil âng p’căn Song, prá xay: “Ađoo jeh k’ăy căh mặ lướt chô, tu cơnh đêêc năc vêy apêê bác sĩ tước khám đhị đong. Apêê bác sĩ ơy khám lêy đh’reh cr’ăy âng cu ghít bhlâng”.

Căh muy manuyh đhur t’cooh, manuyh jeh k’ăy căh mặ lướt chô năc vêy ta khám lêy đhị đong. Pazêng zr’lụ khám lưu động âng tỉnh, đhanuôr công vêy ta ch’mêệt lêy ooy c’rơ, đăng lêy huyết áp, siêu âm, ch’mêệt lêy muy bơr rau pr’luh cr’ăy ta luôn vaih lâng pa choom ghít bhlâng.

Đhị chr’val Thanh Nưa, p’căn Trần Thị Hồng, coh cr’noon Việt Thanh, bhui har tu doọ ng’lướt ch’ngai năc vêy bác sĩ tước khám lêy c’rơ: “Bêl apêê tước khám năc acu vêy bơơn đăng lêy huyết áp, vêy bác sĩ pa choom đoọng ng’zư lêy c’rơ lâng siêu âm, ng’moon zazum năc yêm pa bhlâng loom bêl vêy apêê bác sĩ chô khám dh’reh cr’ăy đoọng ha azi, acu bhui har lâng n’năl ghít lâh mơ ooy bh’rợ zư lêy c’rơ đoọng ha c’la đay”.

Tơợ g’luh khám cơnh đêêc, cr’noọ năc căh muy năc t’bấc manuyh bơơn khám. Chr’năp lâh mơ năc đơơh bơơn lêy pr’luh cr’ăy, p’too pa choom đoọng đhanuôr đơơh loon ch’mêệt lêy lâng pa dưah đh’reh cr’ăy lâng đơơh loon tơợ bêl cr’ăy doọ ơy lâh ngân. Bác sĩ Nguyễn Thị Nhung, Phó Trưởng khoa Nội tổng hợp - Dinh dưỡng, Bệnh viện Y dược cổ truyền lâng pa dưr chức năng tỉnh Điện Biên, prá xay: “Bêl lươt khám lêy lâng p’too pa choom đoọng ha manuyh jeh k’ăy, azi công ơy bơơn lêy bấc đh’reh cr’ăy ooy da dul, huyết áp, muy bơr rau pr’luh cr’ăy ooy tuyến giáp công cơnh pazêng pr’luh cr’ăy n’lơơng. Tơợ đêêc, azi công ơy pa choom đoọng ha apêê tước ooy cơ sở y tế pa dưah đh’reh cr’ăy”.  

Đoọng đơơng âng dịch vụ tước ooy đhanuôr, Điện Biên k’rong lực lượng tơợ bấc tuyến. Cán bộ trạm y tế, bác sĩ bệnh viện tuyến tỉnh, quân y biên phòng lâng manuyh bhrợ bh’rợ y tế ting pâh đh’rưah. Lâng bh’rợ khám lưu động tơợ t’ngay 3 tước t’ngay 9/8 năc vêy lâh 2.100 cha năc manuyh ting pâh bhrợ.

Coh tuyến cơ sở, bh’rợ ta đang moon đhanuôr đơơh loon lướt khám công vêy ta bhrợ k’rơ. Bác sĩ Phạm Bá Đạt, cán bộ Trạm Y tế chr’val Thanh Nưa, prá xay: “Đoọng bhrợ liêm crêê bh’rợ khám đh’reh cr’ăy, p’too pa choom đoọng, ch’mêệt lêy k’gooh đh’reh cr’ăy đoọng ha đhanuôr, trạm y tế ơy prá xay ooy Đảng uỷ, UBND chr’val coh zập c’xêê bhrợ têng lâng xay truih lâng đhanuôr ooy rau liêm choom âng bh’rợ khám lêy đh’reh cr’ăy doọ bil zên lâng đoọng t’moot ooy sổ sức khoẻ điện tử coh pr’đươi VneID, đoọng đhanuôr doọ bil bấc t’ngay c’xêê bêl lướt khám đh’reh cr’ăy”.

Coh 8 c’xêê tr’nơơp c’moo, Điện Biên ơy khám đh’reh cr’ăy, pa dưah cr’ăy lâng p’too pa choom zư lêy c’rơ k’gooh đoọng ha lâh 422.000 chu manuyh, bơơn lâh 62% dân số prang tỉnh. Coh đêêc, k’nặ 48.900 cha năc p’niên n’dup 6 c’moo; lâh 118.300 cha năc manuyh tơợ 6 tước 18 c’moo lâng lâh 254.800 cha năc lâh 18 c’moo ơy vêy ta khám lêy, p’too pa choom zư lêy c’rơ.

Hân đhơ cơnh đêêc, đoọng đhanuôr choom khám đh’reh cr’ăy đhị tuyến chr’val năc dzợ rau zr’năh k’đhap. Ting cơnh t’cooh Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên, pazêng 45 trạm y tế chr’val, phường xoọc căh ơy crêê cơnh cr’noọ khám cận lâm sàng. Bấc trạm căh vêy máy siêu âm, điện tim, pr’đươi xét nghiệm aham, đác đhó lâng pr’đươi ch’mêệt lêy hình ảnh.

Tu ta bhúch pr’đươi, năc muy bơr rau pr’luh cr’ăy ng’đơơng ooy tuyến m’piing đoọng xét nghiệm, chẩn đoàn. Manuyh k’ăy bil t’ngay c’xêê, zên prặ lướt chô, ting n’năc bệnh viện tuyến m’piing lum zr’năh k’đhap lâh mơ. Coh đhr’năng căh ơy choom k’rong bhrợ ha pazêng trạm y tế, pazêng g’luh khám lưu động xoọc vêy ta bhrợ.

Pr’đươi năc choom ng’đơơng tước ooy cơ sở. Bác sĩ công chô đăn ooy đhanuôr. T’cooh Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên, prá xay: “Xa nay bh’rợ n’naau căh muy chr’năp coh bh’rợ đợ bấc manuyh khám ting n’năc tơợ bh’rợ khám, tơợ pazêng g’luh khám năc ơy bơơn lêy bấc manuyh crêê pr’luh cr’ăy ngân, cr’ăy k’đhap u dưah đoọng ng’pa dưah. Ting n’năc bh’rợ khám k’gooh lưư động công ơy bhrợ t’vaih rau liêm buôn đoọng khám lêy c’rơ ha đhanuôr coh zr’lụ ch’ngai bha dăh, manuyh t’cooh ta ha, manuyh lum pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap. Tơợ đêêc, công k’miah zên prặ khám pa dưah đh’reh cr’ăy”.

Pazêng g’luh khám lưu động tu cơnh đêêc căh muy crêê cơnh cr’noọ cr’niêng. Tơợ pazêng g’luh khám, ngành Y tế năc vêy p’xoọng xa nay ooy đhr’năng c’rơ âng đhanuôr. Đợ manuyh crêê vaih cr’ăy căh choom dưah năc đơơh vêy ta bơơn lêy, pa dưah.

Điện Biên xay moon đớc tơợ c’moo 2026, zập cha năc đhanuôr vêy ta khám lêy c’rơ định kỳ căh cậ khám ch’mêệt lêy k’gooh m’bứi muy chu coh muy c’moo. Tơợ bh’rợ đơơng âng bác sĩ tước ooy đong đhanuôr, đơơng âng pr’đươi ooy cơ sở, ngành Y tế Điện Biên xoọc ting t’ngay đơơng âng bh’rợ zư lêy c’rợ tước ooy đhanuôr đăn lâh mơ. Rau đêêc công năc bh’rợ xăl tơợ cr’noọ vêy manuyh k’ăy năc tước khám xăl ooy bh’rợ đơơh loon zâl cha groong pr’luh cr’ăy, đơơh bơơn pr’luh cr’ăy lâng zư lêy cơ rơ âng đhanuôr tơợ cơ sở./.

ĐIỆN BIÊN ĐƯA BÁC SĨ, THIẾT BỊ VỀ GẦN DÂN

Không thể đến cơ sở y tế, người dân được bác sĩ đến tận nhà thăm khám. Ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, các đoàn y tế mang theo thiết bị, tổ chức khám, siêu âm, sàng lọc bệnh ngay tại địa phương. Cách làm này đang giúp Điện Biên phát hiện sớm bệnh tật, giảm chi phí đi lại cho người dân, đồng thời bù đắp phần nào hạn chế về trang thiết bị y tế ở tuyến cơ sở.

Gần 80 tuổi, sức khỏe yếu, bà Quàng Thị Song, ở bản Ten, phường Mường Thanh, không thể tự đến điểm khám. Vì vậy, thay vì để người bệnh di chuyển, cán bộ y tế đến tận nhà. Giữa không gian quen thuộc của gia đình, các bác sĩ kiểm tra sức khỏe, tư vấn và hướng dẫn người thân cách chăm sóc bà. Bà Quàng Thị Thanh, con gái bà Song, cho biết: “Bà đau ốm không đi lại khám được nên các y bác sĩ đến khám miễn phí tận nhà. Các y bác sĩ đã khám sức khỏe cho bà rất tận tình”.

Không chỉ người cao tuổi, người bệnh khó đi lại được hỗ trợ tại nhà. Tại các điểm khám lưu động của toàn tỉnh, người dân cũng được kiểm tra sức khỏe, đo huyết áp, siêu âm, sàng lọc một số bệnh lý phổ biến và tư vấn trực tiếp.

Tại xã Thanh Nưa, bà Trần Thị Hồng, ở thôn Việt Thanh, vui mừng vì không phải đi xa vẫn được bác sĩ kiểm tra sức khỏe. “Đến khám thì tôi được đo huyết áp, được bác sĩ tư vấn về sức khỏe và siêu âm, nói chung là rất hài lòng khi các bác sĩ thăm khám sức khỏe cho chúng tôi, chúng tôi rất vui và biết nhiều hơn cách chăm sóc sức khỏe cho mình nhiều hơn”.

Qua những buổi khám như vậy, mục tiêu không chỉ là tăng số người được khám. Quan trọng hơn là phát hiện bệnh sớm, tư vấn để người dân chủ động theo dõi sức khỏe và điều trị ngay từ khi bệnh chưa diễn biến nặng. Bác sĩ Nguyễn Thị Nhung, Phó Trưởng khoa Nội tổng hợp – Dinh dưỡng, Bệnh viện Y dược cổ truyền và phục hồi chức năng tỉnh Điện Biên, cho biết: “Trong quá trình thăm khám và tư vấn bệnh nhân, chúng tôi cũng đã phát hiện được rất nhiều những bệnh nhân có vấn đề về tim mạch, huyết áp, một số bệnh về tuyến giáp cũng như các bệnh nền khác. Từ đó chúng tôi cũng đã tư vấn các bệnh nhân chuyển đến các cơ sở y tế để điều trị”.

Để đưa dịch vụ y tế đến gần dân, Điện Biên huy động lực lượng từ nhiều tuyến. Cán bộ trạm y tế, bác sĩ bệnh viện tuyến tỉnh, quân y biên phòng và nhân lực y tế tăng cường cùng tham gia. Riêng đợt khám lưu động từ ngày 3 đến 9/8 đã có hơn 2.100 nhân lực tham gia.

Ở tuyến cơ sở, việc vận động người dân chủ động đi khám cũng được chú trọng. Bác sĩ Phạm Bá Đạt, cán bộ Trạm Y tế xã Thanh Nưa, cho biết: “Để làm tốt việc khám sức khỏe, tư vấn miễn phí, sàng lọc miễn phí cho người dân thì trạm y tế đã tham mưu cho Đảng ủy, UBND xã hàng tháng đều triển khai và thông báo với người dân về những lợi ích của việc khám sức khỏe sàng lọc miễn phí và để tích hợp sổ sức khỏe điện tử trên hệ thống VneID, để cho người dân có thể tiết kiệm được thời gian trong khi khám bệnh”.

Trong 8 tháng đầu năm, Điện Biên đã khám bệnh, chữa bệnh và tư vấn sức khỏe miễn phí cho hơn 422.000 lượt người, đạt trên 62% dân số toàn tỉnh. Trong đó, gần 48.900 lượt trẻ dưới 6 tuổi; hơn 118.300 lượt người từ 6 đến 18 tuổi và hơn 254.800 lượt người trên 18 tuổi đã được khám, tư vấn sức khỏe.

Tuy nhiên, để người dân có thể khám ngay tại tuyến xã vẫn còn một điểm nghẽn lớn. Theo ông Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên, cả 45 trạm y tế xã, phường hiện chưa đáp ứng nhu cầu khám cận lâm sàng. Nhiều trạm thiếu máy siêu âm, điện tim, thiết bị xét nghiệm máu, nước tiểu và phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

 Vì thiếu thiết bị, một số trường hợp phải lên tuyến trên để xét nghiệm, chẩn đoán. Người bệnh mất thêm thời gian, chi phí đi lại, trong khi bệnh viện tuyến trên cũng chịu thêm áp lực. Trong điều kiện chưa thể đầu tư đồng bộ cho tất cả các trạm y tế, những chuyến khám lưu động đang là giải pháp trước mắt.

Thiết bị có thể di chuyển được sẽ được đưa về cơ sở. Bác sĩ cũng về gần dân hơn. Ông Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên, cho biết: “Chương trình này không những ý nghĩa ở việc số lượt người khám mà qua các kết quả khám, qua các đợt khám đã phát hiện ra rất nhiều các trường hợp mắc bệnh mãn tính để điều trị. Đồng thời chương trình khám sức khỏe miễn phí lưu động cũng đã tạo điều kiện để khám sức khỏe cho những người ở vùng sâu, vùng xa, người cao tuổi, người yếu thế. Qua đó cũng tiết kiệm được chi phí khám chữa bệnh”.

Những đợt khám lưu động vì thế không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt. Qua mỗi lần khám, ngành Y tế có thêm thông tin về tình trạng sức khỏe của người dân. Những trường hợp mắc bệnh mạn tính được phát hiện để theo dõi, điều trị.

Điện Biên đặt mục tiêu từ năm 2026, mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Từ đưa bác sĩ đến tận nhà, đưa thiết bị về cơ sở, ngành Y tế Điện Biên đang từng bước đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn. Đó cũng là cách chuyển từ tư duy có bệnh mới đi khám sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe ngay từ cơ sở./.