Pr’loọng đong anoo Alăng Ngọ, ắt coh cr’noon Ca Dâu, chr’val Za Hung, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam t’mêê tal xraách bhơi xấc, óch xang m’pâng héc ta ha rêê đoọng chượt m’ma ha roo Ba Trăng. Anoo Alăng Ngọ xay moon, cr’noon Ca Dâu vêy 85 pr’loọng đong đhanuôr coh đêêc k’nặ 70 pr’loọng đong tal ha rêê. Coh pazêng t’ngay ahay, bơơn vêy cán bộ Ban zư lêy crâng phòng hộ chr’hoong Đông Giang xay moon, p’too pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong rooh crâng, anoo Alăng Ngọ lâng pazêng pr’loọng đong vêy ha rêê coh cr’noon zêng ra văng zập liêm pazêng pr’đươi zâl cha groong rooh crâng, ting n’năc đơơh xay moon ooy chính quyền ooy cr’chăl óch ha rêê, nhâm mâng xa nay 4 đhị đêêc bêl zâl cha groong rooh crâng: “Bh’rợ óch ha rêê năc vêy ng’bhrợ chr’păh bhưah tơợ 5-6 mét coh toor ha rêê, k’dua apêê ta đhâm c’mor coh cr’noon ting zooi óch. Pr’đươi năc vêy bình xịt đác, can đác, achị, pr’đươi ng’xấp n’đooh. Năc óch tơợ piing l’lăm, xang n’năc coh toor, đoọng manuyh đương lêy óih tơợ 4-5 mét, đương lêy óch doọ choom rooh ooy crâng. Óch coh ra diu, căh óch coh cr’chăl đhâng, ha bu, tu năc cr’chăl vêy đhí k’rơ buôn vaih rooh crâng.”

Anoo Arâl Nhuy, Tổ phó Tổ zư lêy crâng phòng hộ cr’noon Tà Vạc, thị trấn Prao, chr’hoong Đông Giang xay moon, Tổ vêy Ban zư lêy crâng phòng hộ chr’hoong Đông Giang pazao đoọng zư lêy lâh 200 héc ta crâng phòng hộ. Tổ vêy 12 cha năc, zập c’xêê zêng lướt ch’mêệt lêy crâng mơ 3 chu. Năc coh c’xêê 4 c’moo đâu Tổ ơy pa dzoóc g’luh lướt ch’mêệt lêy, zư lêy crâng tước 4 chu. Ting cơnh anoo Arâl Nhuy, đh’rưah lâng bh’rợ lướt ch’mêệt lêy, Tổ ta luôn xay moon, p’too pa choom đhanuôr pa dưr c’năl, trách nhiệm ooy bh’rợ zâl cha groong rooh crâng, coh đêêc vêy bh’rợ căh choom tal ha rêê đăn crâng phòng hộ: “Lâng đợ crâng vêy ta đoọng zư lêy coh xoọc đâu năc vêy bấc n’loong chr’năp u vaih, tu vêy ta zư lêy tơợ đanh năc crâng u vaih liêm. Zập g’luh lướt ch’mêệt lêy năc đhi noo zêng lướt prang crâng k’coong, ha dang lum đhanuôr mọt ooy crâng năc công p’too moon đhanuôr căh choom đươi óih, căh choom đơơng ga nêêh ooy crâng. Ting n’năc, đhi noo công đơơng pr’đươi zâl cha groong rooh crâng cơnh bình xịt đác, achị, đươi mát định vị zr’lụ crâng… Xay bhrợ liêm choom xa nay 4 đhị đêêc coh bh’rợ zâl cha groong rooh crâng.”

Chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vêy lâh 66 r’bhâu héc ta k’tiêc lâm nghiệp vêy crâng. Xoọc đâu năc tước ooy hân noo bhrợ ha rêê đh’rưah lâng cr’chăl plêệng k’tiêc p’răng puyh pa bhlâng coh đanh đươnh năc pa dưr k’rơ lâh mơ đhr’năng rooh crâng. Tu cơnh đêêc, bh’rợ zâl cha groong rooh crâng ta luôn vêy chr’hoong Đông Giang k’rang bhlâng. T’cooh Nguyễn Văn Hoàng, Phó Giám đốc Ban zư lêy crâng phòng hộ chr’hoong Đông Giang xay moon: Đơn vị xoọc k’đhơợng lêy lâh 40 r’bhâu héc ta crâng phòng hộ, coh đêêc vêy bấc râu n’loong chr’năp cơnh: c’giar, crêệ, dỗi, prao lâng bấc n’loong coh c’bhuh V,VI… Nắc tơợ tr’nơớp c’moo Ban zư lêy crâng phòng hộ chr’hoong Đông Giang ơy bhrợ pazêng bh’rợ lâng pa mâng, pa liêm pa crêê bộ máy; xay bhrợ ta nih đha nâng xa nay 4 đhị đêêc coh bh’rợ zâl cha groong rooh crâng. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Hoàng, Ban zư lêy crâng phòng hộ ơy p’too moon pazêng trạm, chốt đoọng cán bộ xiêr ooy pazêng bhươl cr’noon  t’bhlâng xay moon, p’too pa choom xay bhrợ ta nih đha nâng bh’rợ zâl cha groong rooh crâng; ta đang moon đhanuôr ký gr’hoót coh bh’rợ tal xraách, óch crêê cơnh xa nay bh’rợ pa choom âng zập cấp chính quyền vel đong, công cơnh âng Ban zư lêy crâng phòng hộ:“Bh’rợ zâl cha groong rooh crâng năc bh’rợ bha lâng, năc râu căh liêm crêê vêy cơnh ta luôn u vaih. C’moo đâu, tr’nơớp hân noo xơợt gooh năc Ban xoọc t’bhlâng xay moon, p’too pa choom, tước ooy pazêng bhươl cr’noon xay moon p’too pa choom đhanuôr coh bh’rợ zâl cha groong rooh crâng lâng zư lêy crâng. Bêl dưr vaih rooh crâng năc azi xay bhrợ bh’rợ 4 đhị đêêc. Cha groong rooh crâng năc pa bhlâng. Tơợ bêl vêy zên dịch vụ môi trường crâng năc cr’noọ bh’rợ zâl cha groong rooh crâng, zư lêy crâng âng đhanuôr vêy ta ha dưr k’rơ pa bhlâng./.”

Đông Giang (Quảng Nam): Chủ động phòng chống cháy rừng mùa khô

Huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 66.000 héc ta đất lâm nghiệp có rừng. Hiện, đang vào mùa phát nương làm rẫy cộng với thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài làm tăng nguy cơ cháy rừng rất cao. Chính quyền, ngành chức năng huyện Đông Giang và các chủ rừng nơi đây đang triển khai nhiều biện pháp chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng ngay từ đầu mùa khô.

Gia đình anh Alăng Ngọ, ở thôn Ca Dâu, xã Za Hung, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vừa phát dọn thực bì, đốt xong nửa héc ta rẫy để tỉa giống lúa Ba Trăng. Anh Alăng Ngọ cho biết, thôn Ca Dâu có 85 hộ dân thì có đến gần 70 hộ sống nhờ làm rẫy. Những ngày qua, được cán bộ Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Đông Giang tuyên truyền, hướng dẫn về phòng cháy chữa cháy (PCCR) rừng, anh Alăng Ngọ và các hộ gia đình có rẫy trong thôn chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ, phương tiện PCCC, đồng thời chủ động báo cáo với chính quyền về thời điểm đốt rẫy làm nương, đảm bảo phương án 4 tại chỗ trong phòng chống cháy rừng:“Quy trình đốt rẫy có làm băng cản lửa rộng từ 5-6 mét xung quanh rẫy, huy động thanh niên trong thôn cùng tham gia hỗ trợ đốt. Dụng cụ có bình xịt nước, can nước, rựa, đồ phòng hộ. Đốt từ trên đỉnh rẫy trước, sau đó đốt xung quanh, bố trí người canh lửa từ 4-5 mét theo dõi lửa không bén vào rừng. Đốt vào buổi sáng sớm, không đốt vào buổi trưa, chiều vì đó là thời điểm có gió mạnh dễ gây cháy rừng.”

Anh Arâl Nhuy, Tổ phó Tổ bảo vệ rừng phòng hộ thôn Tà Vạc, thị trấn Prao, huyện Đông Giang cho biết, Tổ được Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Đông Giang giao khoán bảo vệ hơn 200 héc ta rừng phòng hộ. Tổ có 12 nguời, mỗi tháng tuần tra, kiểm soát 3 lần. Riêng từ tháng 4 năm nay Tổ đã tăng tần suất tuần tra, bảo vệ rừng lên 4 lần. Theo anh Arâl Nhuy, cùng với công tác tuần tra, Tổ thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con nâng cao ý thức, trách nhiệm về phòng chống cháy rừng, trong đó có việc không phát nương, lãm rẫy gần rừng phòng hộ:“Đối với khu rừng được giao khoán bảo vệ hiện nay có nhiều gỗ quý phát triển, vì được bảo vệ từ lâu nên rừng phát triển rất tốt. Mỗi lần tuần tra anh em đều đi hết cả khu rừng, nếu gặp người dân vào rừng thì cũng nhắc nhở, khuyên bảo bà con không được sử dụng lửa, không được mang bật lửa vào rừng. Đồng thời, anh em cũng mang dụng cụ phòng chống cháy rừng, như bình xịt nước, rựa, sử dụng máy định vị khu rừng… Thực hiện tốt phương án 4 tại chỗ trong phòng chống cháy rừng.”

Huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 66.000 héc ta đất lâm nghiệp có rừng. Hiện đang vào mùa phát nương làm rẫy cộng với thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài làm tăng nguy cơ cháy rừng rất cao. Vì thế, công tác phòng chống cháy rừng luôn được huyện Đông Giang đặc biệt quan tâm. Ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Đông Giang cho biết, đơn vị đang quản lý hơn 40 ngàn héc ta rừng phòng hộ, trong đó có nhiều loại gỗ quý, như: kiền kiền, lim, dỗi, chò và các loại gỗ thuộc nhóm V, VI... Ngay từ đầu năm Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Đông Giang đã xây dựng các phương án và củng cố, kiện toàn bộ máy; thực hiện nghiêm phương châm 4 tại chỗ trong phòng cháy chữa cháy rừng. Theo ông Nguyễn Văn Hoàng, Ban quản lý rừng phòng hộ đã chỉ đạo các trạm, chốt cử cán bộ xuống các thôn, bản tăng cường tuyên truyền, vận động bà con thực hiện nghiêm công tác phòng chống cháy rừng; vận động bà con ký cam kết trong quá trình phát, đốt theo đúng phương án, quy trình hướng dẫn của các cấp chính quyền địa phương, cũng như của Ban quản lý rừng phòng hộ:“Công tác phòng cháy chữa cháy rừng là phải đặt lên hàng đầu, đó là mối nguy cơ đe doạ liên tục. Năm nay, mới đầu mùa khô thì Ban đang tăng cường tuyên truyền, vận động, đi đến các thôn bản hướng dẫn bà con trong công tác phòng cháy chữa cháy và quản lý bảo vệ rừng. Khi xảy ra cháy chúng tôi chủ yếu thực hiện phương án 4 tại chỗ. Phòng cháy rừng là chủ yếu. Từ khi có dịch vụ môi trường rừng ý thức phòng chống cháy rừng, bảo vệ rừng của bà con được nâng lên rõ rệt./.”