Virus Nipah ta bơơn lêy g’luh tr’nơợp bêl c’moo 1999 đhị Malaysia. Ting cơnh Tổ chức Y tế bha lang k’tiêc (WHO), cr’ay virus Nipah năc lêy vêy vaih đhị bơr pêê k’tiêc k’ruung, doọ ơy vaih zâp đhị pr’luh cr’ay ga măc. Đợ mơ chêêt bil, crêê cr’ay đhị zâp apêê moot viện k’dâng 40-75%. Xọoc cr’ay nâu căh ơy vêy vaccine lâng za nươu zư pa dưah liêm choom đoọng ha manưih lâng a’đhăh dzăm.

Cr’ay tu virus Nipah năc cr’ay trơơi boọ ooy c’bhuh A, trơơi tơợ a’đăh dzăm tươc ooy manưih (đhị Ấn Độ xoọc đâu trơơi tơợ a’đhôr cha p’lêê p’coo), căh cậ crêê cha đợ bhơi r’veh crêê boọ virus lâng cung choom trơơi tơợ manưih ooy manưih (đhị lưm ăt đh’rưah lâng dịch tiết, dịch bài tiết âng manưih k’ay). Cr’chăl t’ngay ăt vaih cr’ay ooy k’dâng 4-14 t’ngay, manưih crêê virus choom vaih zâp cr’ay cơnh: k’ay a’cọ, k’ay a’chặc a’zân, ki tặ lâng k’ay mr’loọng, xang nặc vir mặt, kiêng bêch, căh liêm crêê ooy đăh c’năl bh’rợ lâng zâp c’leh cr’ay ooy thần kinh đoọng lêy viêm a’bục cấp tính.

Tươc t’ngay 26/1/2026, Việt Nam doọ ơy bơơn lêy ngai crêê cr’ay tu virus Nipah. Bộ Y tế ơy k’đươi moon zâp vêêl đông t’bhlâng bh’rợ lêy cha mêêt, zêl cha groong pr’luh cr’ay tơợ zâp đhị cửa khẩu, cơ sở y tế lâng vêêl bhươl, lêy cha mêêt zêl cha groong pr’luh cr’ay.

Đoọng lêy cha mêêt, zêl cha groong pr’luh cr’ay tu virus Nipah, Bộ Y tế pa rơơt moon đhanuôr bhrợ liêm choom zâp bh’rợ cơnh đâu:

1/ Oó lâh lươt tươc đhị zr’lụ vaih pr’luh cr’ay tu virus Nipah ha dang doọ râu bhiệc chr’năp.

2/ Lêy cha mêêt c’rơ âng đay, ooy cr’chăl 14 t’ngay tơợ bêl chô đăh zr’lụ vaih pr’luh cr’ay, ha dang vêy zâp c’leh cr’ay cơnh: k’ay a’cọ, k’ay a’chặc a’zân, kiêng ki tặ lâng k’ay mr’loọng, vir mặt, kiêng bệch, căh năl tu tăng, jựch dêêr năc lêy moon ooy cơ sở y tế đăn bhlâng, oó lâh ăt tơt lâng apêê lơơng, xay moon liêm ghit c’leh cr’ay đoọng ooy nhân viên y tế.

3/ Têêm ngăn vệ sinh ch’na đh’năh: lêy “cha chêện, ộm pưih”, rao pa liêm lâng coọch lơi n’căr p’lêê p’coo bêl cha, oó ộm cha zâp râu p’lêê p’coo vêy cơnh crêê a’đhôr a’chim crêêh cha; oó ộm dzêêt n’loong (cơnh dzêêt thốt nốt, dzêêt k’bhông căh ơy bhrợ pa liêm).

4/ Oó ăt k’đhơợng a’đhăh dzăm vêy đhr’năng bhrợ trơơi boọ cơnh a’đhôr cha p’lêê; ta luôn rao pa liêm têy lâng xà phòng căh cậ dung dịch sát khuẩn xang bêl lêệng p’zi, k’đhơợng bhrợ.

5/ Oó lâh ăt pa đăn lâng manưih k’ay, pr’đươi pr’dua nha nhự tơợ manưih k’ay; đươi dua g’loọp moh, g’loọp têy lâng xa nập lêy cha groong pr’luh cr’ay bêl zư lêy manưih ta k’noọ crêê cr’ay, xang nặc rao têy lâng xà phòng căh cậ dung dịch sát khuẩn./.

Chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah, Việt Nam tăng cường công tác giám sát

Sáng 27/1, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, đến ngày 26/1, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ chết/mắc ở các trường hợp nhập viện khoảng 40-75%. Hiện bệnh chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân). Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4-14 ngày, người nhiễm virus có thể có các triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.

Đến ngày 26/1/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.

Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:

1. Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.

2. Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

3. Bảo đảm vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).

4. Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.

5. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn./.