Ma nưih mă pay câl ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” năc t’cooh Nguyễn Thế Hồng, Chủ tịch Hội Cr’van ty Bắc Ninh. T’cooh Nguyễn Thế Hồng năc ma nưih chơơc lêy ooy bêệ ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” bêl Đong đấu giá Millon (Pháp) xay moon xa nay ooy đấu giá cr’van ty n’nâu. Bộ Ngoại giao đh’rưah lâng Bộ Văn hóa – Thể thao lâng Du lịch âi zooi đoọng t’cooh Hồng coh prang cr’chăl prá xay lâng pay câl liêm choom ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” đoọng đơơng âng cr’van chr’năp rach chô ooy k’tiêc k’ruung.

Đhị bh’rợ prá xay, t’cooh Nguyễn Thế Hồng mă câl ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” cơnh lâng chr’năp lâh 6,1 ưc euro. Xooc hợp đồng câl bhlêy cr’van ty âi ă xang, n’đăh apêê n’câl xooc bhrợ apêê bha ar pa tơ đoọng zên đoọng đơơng âng cr’van ty rach chô ooy k’tiêc k’ruung moot dâng c’xêê 5 c’moo đâu. T’cooh Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế, ma nưih coh Hội đồng c’kir k’tiêc k’ruung moon, bh’rợ muy cha năc âi pay zên âng đay đoọng câl lâng đơơng âng ấn vàng n’nâu chô ooy k’tiêc k’ruung la lua năc muy bh’rợ choom hơnh deh coh cr’chăl xã hội hóa apêê bh’rợ zư đơc lâng pa dưr c’kir:“Bh’rợ âng ấn n’nâu rach chô ooy k’tiêc k’ruung năc muy bh’rợ pa bhlâng chr’năp. Ha dang Huế vêy zâp pr’đơợ năc ahêê vêy zươc pay câl cớ ấn n’nâu đơơng chô ooy Huế đoọng pa căh, năc vêy chr’năp liêm lâh mơ. N’đhơ cơnh đêêc l’lăm cơnh lâng muy cha năc coh Việt Nam mă câl lâng đơơng chô ooy k’tiêc k’ruung năc đoo bh’rợ pa bhlâng hâng hơnh. T’cooh Nguyễn Thế Hồng cơnh lâng loom luônh chăp kiêng bhlâng, âi ký gr’hoot lâng Cục c’kir Văn hóa brương tr’nu ha dang Nhà nước căh câ muy bơr tổ chức n’đoo vêy pr’đơợ đoọng pa dưr liêm lâh năc a đoo vêy pay đoọng. Năc đoo công muy bh’rợ choom hơnh deh, căh vêy u buôn vaih ma nưih cơnh đêêc.”

Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” bơơn tôc c’moo 1823 lang bhua Minh Mạng (1820-1841), clơơng 10,78 kg. Ấn bơơn zư đơc tơợ lang bhua Minh Mạng tươc bhua x’ría bhlâng đong Nguyễn năc đoo Bảo Đại. Xang n’năc, bhua Bảo Đại pa đơp đoọng ooy chính quyền cách mạng coh bêl gluh căh dzợ bhrợ bhua t’ngay 30/8/1945 đhị Ngọ môn Huế, xang năc đơơng âng ooy Hà Nội. N’đhơ cơnh đêêc, x’ría c’moo 1946, bêl Pháp rach cớ ooy Việt Nam, c’bhuh ấn bhoot âi crêê u bil lâng crêê moot tươc ooy ma nưih Pháp. Tươc t’ngay 8/3/1952, Pháp bhrợ đhr’niêng bh’rợ pa đơp đọong cớ ấn – bhoot ha Bảo Đại đhị Đà Lạt, bêl đêêc cơnh lâng bh’rợ “Quốc trưởng” âng muy chính phủ bơơn t’cooh pa căh măt bhrợ t’vaih c’moo 1948. C’bhuh ấn bhoot xang n’năc bơơn k’điêl tu Bùi Mộng Điệp đơơng âng ooy Pháp ha pr’loọng đong Bảo Đại. T’cooh Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Zư đơc C’kir Cố đô Huế đoọng năl,  đợ zên âng k’tiêc k’ruung năc hăt tu cơnh đêêc căh choom ting pâh câl, bh’rợ xã hội hóa apêê bh’rợ zư đơc c’kir năc râu hâng hơnh:“T’ruih ooy bh’rợ xay moon cr’van ty la lua hay căh pa tươc nâu câi, coh bha lang k’tiêc căh âi vêy cơ quan n’đoo choom bhrợ bh’rợ n’năc. Tu, cr’van ty năc bâc cơnh pr’dưr pr’dzoọng pr’đhang bh’rợ, năc muy năl za nươr ooy chr’năp âng đong đấu giá lâng doó ngai k’đươi ting pâh. Râu bơr năc ooy chr’năp, buôn nì năc choom 10 đồng, năc u dzooc tươc k’rơ bhâu chu. Bh’rợ đươi dua zên k’tiêc k’ruung, năc k’dâng lêy căh vêy mă.”

Bêl 2 cr’van ty đong Nguyễn pa zêng ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” lâng bêệ c’bat vàng bơơn đơơng đấu giá đhị Pháp, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế công âi vêy bha ar k’đươi Thủ tướng Chính phủ ơơi đoọng xã hội hóa pr’đơợ. Vel đong âi pa zum lâng apêê bộ, ngành Trung ương p’too moon bhrợ t’vaih Quỹ zư đơc C’kir Huế, loon prá xay lâng Đong đấu giá Millon câl cớ ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”. N’đhơ cơnh đêêc, tu crêê lum k’đhap “cơ chế” tu cơnh đêêc Quỹ Zư đơc C’kir Huế công căh âi mă bơơn zên ha bh’rợ ting pâh prá xay câl cớ cr’van ty.

T’cooh Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: Cr’chăl ha nua, tỉnh âi vêy bâc p’têêt pa zum lâng apêê trung tâm cr’van ty ga măc đoọng vêy choom k’rong pa zum, đấu giá… năc đoọng đơơng âng apêê c’kir chô ooy vel đong. N’đhơ cơnh đêêc, coh pr’đơợ căh mơ vêy, tỉnh xay moon apêê c’lâng bh’rợ zooi đoọng coh bh’rợ đấu giá cr’van ty. T’cooh Nguyễn Thanh Bình đoọng năl p’xoọng, tỉnh Thừa Thiên Huế k’rong bâc ngai chăp kiêng văn hóa Huế, ma nưih chăp kiêng apêê cr’van ty Huế ting pâh zooi đoọng vel đong coh bh’rợ k’rong pay, đấu giá lâng chô đơơng ooy vel đong cr’van ty:“Cơnh lâng muy đối tác coh cr’loọng k’tiêc đơơng âng cr’van chr’năp ấn “Hoàng đế chi bảo” chô crêê lâng Việt Nam, Thừa Thiên Huế pa bhlâng rơơm kiêng pa zum đh’rưah đơn vị n’nâu đoọng prá xay c’lâng bh’rợ bhrợ têng đh’rưah đoọng ra pă pa căh, xay truih đhị Thừa Thiên Huế. Năc đoo cơnh choom bhrợ. Ha dợ bh’rợ pay câl cớ hay căh năc dzợ g’nưm ooy pr’đơợ. Xooc đâu, Thừa Thiên Huế xooc ha lỵ ch’mêêt lêy apêê bha ar pa tơ pháp lý ooy cr’van chr’năp n’nâu, xang n’năc vêy vaih c’lâng bh’rợ đoọng prá xay liêm ghit. Pang ra bhlâng năc đoo pr’đơợ. Xooc đâu, cơnh lâng pr’đơợ âng tỉnh năc râu pa bhlâng xr’năh k’đhap./.”

Đưa ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” quay về Việt Nam

Cổ vật Việt Nam, trong đó có cổ vật cung đình triều Nguyễn mang một giá trị to lớn. Vừa qua, thông tin ông Nguyễn Thế Hồng, ở tỉnh Bắc Ninh đã mua thành công ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" và đang tiếp tục hoàn tất thủ tục để đưa cổ vật quý giá này hồi hương là một tín hiệu đáng mừng.

Người thương lượng mua thành công ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" là ông Nguyễn Thế Hồng, Chủ tịch Hội Cổ vật Bắc Ninh. Ông Nguyễn Thế Hồng là người chủ động tìm hiểu về chiếc ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" khi Nhà đấu giá Millon (Pháp) đưa ra thông tin về đấu giá cổ vật này. Bộ Ngoại giao cùng Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã hỗ trợ ông Hồng trong suốt quá trình thương lượng và mua thành công ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" để đưa bảo vật hồi hương.

Thông qua thương lượng, ông Nguyễn Thế Hồng mua thành công ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" với giá hơn 6,1 triệu euro. Hiện hợp đồng mua cổ vật đã hoàn tất, phía bên mua đang thực hiện các thủ tục chuyển tiền để đưa cổ vật hồi hương vào khoảng tháng 5 năm nay. Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế, thành viên Hội đồng Di sản Quốc gia cho rằng, việc một tư nhân đã bỏ ra mọi chi phí để mua và đưa ấn vàng này về nước thật sự là một tín hiệu rất vui trong quá trình xã hội hóa các hoạt động bảo tồn và phát huy di sản:“Việc cái ấn này hồi hương là một điều hết sức có ý nghĩa. Thực ra Huế mà có đủ điều kiện thì chúng ta sẽ chuộc được ấn này đưa về Huế trưng bày thì chắc chắn có ý nghĩa đặc biệt hơn rất nhiều. Tuy nhiên trước mắt với một cá nhân ở Việt Nam mua được và đưa về nước thì đó là điều hết sức đáng mừng rồi. Ông Nguyễn Thế Hồng với những tâm huyết rất đặc biệt, đã ký một cam kết với  Cục Di sản Văn hóa sau này nếu Nhà nước hay là một tổ chức nào đó có điều kiện để phát huy tốt hơn thì ông sẵn sàng nhượng lại. Đó cũng là một tinh thần đáng biểu dương, không dễ gì mà có được một người như thế. ”

Ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" được đúc năm 1823 thời vua Minh Mạng (1820-1841), nặng 10,78 kg. Ấn được truyền từ đời vua Minh Mạng đến vị vua cuối cùng nhà Nguyễn là Bảo Đại. Sau đó, vua Bảo Đại bàn giao cho chính quyền cách mạng trong lễ thoái vị ngày 30/8/1945 tại Ngọ môn Huế, sau đó đưa ra Hà Nội. Tuy nhiên, cuối năm 1946, khi Pháp quay trở lại Việt Nam, bộ ấn kiếm đã bị thất lạc và rơi vào tay người Pháp. Đến ngày 8/3/1952, Pháp tổ chức nghi lễ trao lại ấn- kiếm cho Bảo Đại tại Đà Lạt, khi đó với tư cách "Quốc trưởng" của một chính phủ được ông đại diện thành lập năm 1948. Bộ ấn kiếm sau đó được thứ phi Bùi Mộng Điệp mang sang Pháp cho gia đình Bảo Đại.Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, nguồn ngân sách có hạn nên không thể tham gia mua được, việc xã hội hóa các hoạt động bảo tồn di sản là điều đáng mừng:“Câu chuyện xác nhận cổ vật thật hay giả cho đến giờ này, trên thế giới chưa có cơ quan nào làm được việc đó. Bởi vì, cổ vật là muôn hình vạn trạng, nó chỉ dựa vào uy tín của nhà đấu giá và nó hoàn toàn tự nguyện. Thứ hai là vấn đề giá trị, bình thường có thể nó 10 đồng, nó lên gấp nghìn lần. Việc sử dụng tiền ngân sách, hầu như không thể.”

Khi 2 bảo vật triều Nguyễn gồm ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" và chiếc bát vàng được đưa ra đấu giá tại Pháp, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cũng đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương xã hội hóa nguồn lực. Địa phương đã phối hợp với các bộ, ngành Trung ương vận động gây Quỹ Bảo tồn Di sản Huế, kịp thương lượng với Nhà đấu giá Millon mua lại ấn vàng "Hoàng đế chi bảo". Tuy nhiên, do vướng "cơ chế" nên Quỹ Bảo tồn Di sản Huế vẫn chưa thể vận động kinh phí cho việc tham gia thương lượng mua lại cổ vật.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: Thời gian qua, tỉnh đã có nhiều liên kết với các trung tâm cổ vật lớn để có thể sưu tập, đấu giá… nhằm đưa các hiện vật về địa phương. Tuy nhiên, trong nguồn lực có hạn, tỉnh đưa ra các giải pháp hỗ trợ trong việc đấu giá cổ vật. Ông Nguyễn Thanh Bình cho biết thêm, tỉnh Thừa Thiên Huế huy động những người yêu văn hoá Huế, người yêu các cổ vật Huế tham gia hỗ trợ địa phương trong việc thu thập, đấu giá và hồi hương cổ vật:“Với một đối tác trong nước đưa bảo vật ấn “Hoàng đế chi bảo” về đúng với Việt Nam, Thừa Thiên Huế rất mong muốn phối hợp cùng đơn vị này để bàn phương án  hợp tác để mà trưng bày, giới thiệu tại Thừa Thiên Huế. Đó là cách có thể làm được. Còn việc mua lại hay không còn do nguồn lực. Hiện nay, Thừa Thiên Huế đang xét các thủ tục pháp lý về bảo vật này, sau đó mới có phương án để bàn bạc cụ thể. Băn khoăn nhất là vấn đề nguồn lực. Hiện nay, với nguồn lực của tỉnh thì câu chuyện này rất khó khăn./.”