Xay bhrợ cơnh Quyết định số 45 âng Thủ tướng Chính phủ cr’chăl c’moo 2019- 2021, 19 cơ quan báo, tạp chí ting pâh bhrợ năc xay bhrợ crêê cơnh cr’noọ xa nay lâng c’lâng bh’rợ xay moon; ta luôn chêêc n’năl, xăl t’mêê xa nay lâng bh’rợ xay p’căh pazêng râu xa nay; pa dưr râu liêm choom âng tin, bài, cha nụp, xay truih la lua ta nih pazêng cơnh pr’ăt tr’mông âng đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap; bh’rợ xrặ la liêm, ghít, râu bha lâng năc z’zăng crêê cơnh lâng j’niêng cr’bưn, cr’noọ xa nay, chr’năp pr’hay văn hoá âng đhanuôr acoon coh… Hân đhơ cơnh đêêc, coh bh’rợ xay moon, năc dzợ muy bơr râu zr’năh k’đhap, cơnh: Đhanuôr bơơn đươi dua bâc bhlâng năc đhanuôr coh zr’lụ ch’ngai bha dăh, c’lâng p’rang lướt chô zr’năh k’đhap, tu cơnh đêêc bh’rợ đơơng đoọng báo, tạp chí vêy bêl dzợ k’zih, pa bhlâng năc coh hân noo boo tuh, pleng k’tiêc căh liêm. Xa nay muy bơr ấn phẩm bấc bêl căh ma mơ mr’cơnh bhlưa pazêng zr’lụ, miền lâng pazêng râu xa nay bh’rợ; muy bơr tin, bài… căh ơy crêê cơnh c’năl, cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr acoon coh. Muy bơr vel đong, pa bhlâng năc cấp chr’val, bhươl cr’noon căh ơy k’đhơợng lêy liêm choom muy bơr ấn phẩm; bh’rợ ch’mêệt lêy căh ơy ta luôn… Bộ trưởng Chủ nhiệm Uỷ ban Acoon coh Hầu A Lềnh xay moon, cr’noọ bh’rợ k’rong bhrợ lâng đhr’năng la lua ooy zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong bấc pa bhlâng năc coh cr’chăl xay bhrợ lum bấc râu zr’năh k’đhap, bhrợ râu zr’năh k’đhap ooy bh’rợ pay đoọng zên. Ooy chính sách bhrợ têng lêy bh’rợ pay đoọng radio đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap, c’noong k’tiếc, t’cooh Hầu A Lềnh xay moon:“Dự án n’nâu vêy Thủ tướng Chính phủ ký quyết định xay moon bhrợ têng coh c’moo 2017, tươc c’moo 2018 Thủ tướng Chính phủ ký quyết định pazao đoọng zên, xang bêl pa đơp đoọng zên năc tươc c’xêê 8- 2019, Uỷ ban Acoon coh bhrợ xang bha ar bha tơ bhrợ bh’rợ đấu thầu, xang bêl ơy lêy pay thầu sơ bộ, năc căh đong thầu hân đoo zập pr’đơợ. Ting n’năc coh cr’chăl n’năc, Uỷ ban Acoon coh xoọc p’căh ooy QH bhrợ xa nay bh’rợ k’rong xay bh’rợ pa dưr kinh tế- xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, coh đêêc năc ơy k’rong pr’đươi xơợng lêy đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon coh ooy dự án 10, công cơnh chính sách n’lơơng căh ơy xay bhrợ. C’moo 2020- 2021, Bộ Tài chính căh pađơp đoọng zên xay bhrợ dự án bhrợ têng lêy n’nâu dzợ, năc azi đương Quyết định pazao đoọng zên âng Xa nay bh’rợ cr’noọ xa nay. Tước nâu cơy, ơy pazao đoọng zên âng xa nay bh’rợ cr’noọ xa nay, coh đêêc vêy hợp phần 10, Uỷ ban Acoon coh p’too moon pazêng cơ quan chuyên môn ch’mêệt lêy lâng xay bhrợ dự án n’nâu lâng đợ zên ngân sách âng c’moo 2022.”

Xoọc đâu, bấc vel đong zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong ơy vêy bha ar bha tơ p’too moon xay bhrợ chính sách đoọng muy bơr ấn phẩm báo, tạp chí âng xa nay bh’rợ cr’noọ âng k’tiêc k’ruung pa dưr kinh tế- xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, cr’chăl c’moo 2021- 2030, coh đêêc cr’chăl I, tơợ c’moo 2021- 2025. Ting n’năc, UBND apêê tỉnh pazao đoọng ooy Ban Acoon coh tỉnh k’đhơợng xay, pazum đh’rưah lâng pazêng sở, ban, ngành crêê tươc, UBND apêê chr’hoong đơơh loon ch’mêệt lêy, zập c’moo bhrợ têng cr’noọ bh’rợ đương ch’mêệt lêy, ch’mêệt lêy bh’rợ pay đoọng ấn phẩm báo, tạp chí đhị zr’lụ tỉnh, nhâm mâng crêê manuyh, zập đợ bấc lâng đơơh loon ting cơnh xa nay xay moon. K’rong t’nooi manuyh đươi dua, pazêng râu ấn phẩm báo, tạp chí tươc ooy chr’val, bhươl cr’noon, trường học lâng pazêng c’bhuh chính trị- xã hội, manuyh vêy bấc ngai chăp zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong đhị zr’lụ tỉnh t’đui ooy t’nooi báo, tạp chí bơơn đươi dua ting cơnh Quyết định 45 âng Thủ tướng Chính phủ. Sở Thông tin lâng Truyền thông k’đhơợng xay, p’too moon ch’mêệt lêy, đương ch’mêệt lêy bh’rợ đơơng âng, pa đợp đoọng đợ ấn phẩm báo, tạp chí nhâm mâng đơơh loon, crêê manuyh, zập, crêê đhị. Lâng UBND pazêng chr’hoong t’bhlâng pazum đh’rưah lâng pazêng đoàn thể chính trị - xã hội: Vêy bh’rợ k’đhơợng lêy, đươi dua, bhrợ t’vaih pr’đơợ liêm crêê đoọng pazêng đoàn viên, hội viên zêng bơơn lêy, bơơn đọc, bơơn xơợng, ting n’năc đươi bhrợ bha ar bha tơ xay moon, p’too pa choom coh pazêng g’luh sinh hoạt zazum…

T’mêê đâu, Uỷ ban Acoon coh pazum đh’rưah lâng muy bơr bộ, ban, ngành âng Trung ương đh’rưah lâng UBND apêê tỉnh, thành phố bhrợ bh’rợ prá xay trực tuyến prang k’tiêc k’ruung prá xay ooy dự thảo Đề án “T’bhlâng xay bhrợ chính sách pay đoọng muy bơr ấn phẩm báo, tạp chí lâng pa chăp ch’mêệt lêy xăl t’mêê bh’rợ xay moon pazêng râu xa nay crêê cơnh lâng đhr’năng la lay âng zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap” cr’chăl c’moo 2023- 2025. Đhị hội nghị, pazêng apêê đại biểu xay moon ghít: Quyết định 45 âng Thủ tướng Chính phủ năc chính sách la lay, ting xay moon c’lâng xa nay âng Đảng lâng Nhà nước, năc đhị đoọng đhanuôr chêêc n’năl kinh nghiệm đh’rưah, xơợng đươi, ta ơơi pa chô xa nay ta mooh âng đhanuôr đoọng bhr’lậ, p’xoọng, bhrợ pa dưr chính sách đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong.

Ban Acoon coh pazêng vel đong công ta đang moon Uỷ ban Acoon coh t’bhlâng xay moon ooy Thủ tướng Chính phủ xay moon năc pay đoọng căh pay zên báo, tạp chí đoọng ha zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong cr’chăl c’moo 2022- 2025; t’bấc đợ báo đoọng ha apêê Đoàn thể chính trị- xã hội bhươl cr’noon, pazêng trường Acoon coh nội trú; ting n’năc, bhrợ t’bhưah đợ manuyh đươi dua đoọng ha cơ quan bhrợ bh’rợ acoon coh zập cấp, cán bộ k’đhơợng xay bh’rợ acoon coh cấp chr’val. P’căn Hoàng Thị Hạnh- Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Acoon coh xay moon, xoọc đâu Uỷ ban Acoon coh ơy xay moon xăl t’mêê ooy xa nay, bh’rợ xay moon xa nay crêê cơnh lâng đhr’năng la lay âng zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap. Ooy xa nay, bhr’lậ bh’rợ xay moon đợ xa nay tr’vắc tr’claanh, bấc ooy, k’đhap đoọng k’đhơợng lêy, pa xiêr bấc bhlâng râu căh kiêng lêy, ta uah ngân sách. Ooy bh’rợ xay moon pazêng râu xa nay: xay moon bhrợ têng App ooy trang điện tử acoon coh lâng da ding k’coong đoọng xay moon pazêng xa nay chr’năp pr’hay vêy ta k’rong tơợ pazêng báo, pazêng chuyên đề tươc ooy pr’zơc đọc. Ting n’năc tin, bài, bài coh hân noo bha lâng âng pazêng báo, tạp chí bơơn ta đươi công nghệ đọc tự động lâng p’rá phổ thông lâng muy bơr p’rá acoon coh đoọng xay moon pazêng xa nay đơơh loon tươc ooy zr’lụ c’lâng lướt chô zr’năh k’đhap, tươc ooy pazêng đhanuôr, cơ quan k’đhơợng xay đươi tơợ điện thoại ta béch, máy tính lâng pazêng pr’đươi xơợng- lêy la lay. P’căn Hoàng Thị Hạnh, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Acoon coh xay moon:“Bh’rợ xay moon, p’too pa choom âng hêê năc t’bhlâng bhrợ k’rơ lâh mơ, buôn n’năl lâh mơ, tr’đăn lâh mơ, crêê cơnh lâng j’niêng cr’bưn âng đhanuôr acoon coh, đoọng apêê đoo năc ting tr’pác cr’noọ xa nay. Truyền thông phát thanh, truyền hình laang pazêng cơ quan n’lơơng, năc pazêng pr’đươi xay moon n’nâu năc tơợ chr’va đơơh bhlâng lâng tươc ooy zr’lụ đhanuôr acoon coh. Xoọc đâu, Đài THVN, Đài P’rá Việt Nam vêy đợ t’ruih pa xul p’rá acoon coh, ha mơ dzợ năc báo in năc đơơh vêy bh’rợ la lay cơnh, pa bhlâng năc đợ hình ảnh, p’rá xa nay…”

Đươi dua râu dưr vaih âng c’lâng bh’rợ âng báo chí bấc cơnh, coh cr’chăl ha y, chính sách pay đoọng báo ha đhanuôr acoon coh năc la lua lâh mơ, bhr’lậ đhr’năng báo, tạp chí in zih tươc ooy pr’zơc lêy đọc, bil đhr’năng đơơh hân, đơc lơi đhị cơ sở cơnh ơy u vaih coh muy bơr zr’lụ. Căh muy xay moon xa nay tươc ooy đhanuôr acoon coh, chính sách năc dzợ zooi manuyh lêy coh k’tiêc k’ruung lâng coh bha lang k’tiêc vêy p’xoọng râu liêm choom n’năl pazêng xa nay ooy zr’lụ đhanuôr acoon coh năc đơơh lâh mơ, bha lâng lâh mơ, liêm choom âng bh’rợ xay truih vêy ta bhrợ k’rơ lâh mơ./.

Để chính sách cấp báo cho đồng bào dân tộc thiểu số phát huy hiệu quả

Chính sách cấp một số ấn phẩm, báo, tạp chí và đổi mới hình thức cung cấp thông tin phù hợp với điều kiện đặc thù vùng DTTS&MN, vùng đặc biệt khó khăn là chủ trương đúng đắn, khẳng định sự quan tâm, ưu tiên của Đảng, Nhà nước, đã đáp ứng nguyện vọng của đại đa số đồng bào. Chính sách này rất cần được Đảng, Nhà nước tiếp tục quan tâm và triển khai thực hiện trong giai đoạn tới.

Thực hiện Quyết định số 45 của Thủ tướng Chính phủ giai đoạn 2019 - 2021, 19 cơ quan báo, tạp chí tham gia đã bám sát tôn chỉ mục đích và định hướng tuyên truyền; thường xuyên cập nhật, đổi mới nội dung và hình thức truyền tải thông tin; nâng cao chất lượng tin, bài, ảnh, phản ánh trung thực mọi mặt đời sống của đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn; hình thức trình bày đẹp, rõ ràng, cơ bản phù hợp với tập quán, tâm lý, bản sắc văn hóa của đồng bào… Tuy nhiên, trong công tác tuyên truyền, vẫn còn một số khó khăn, hạn chế như: Đồng bào được hưởng thụ chính sách chủ yếu sống ở vùng sâu, vùng xa, giao thông còn nhiều khó khăn nên việc cấp, phát báo, tạp chí có lúc còn chậm, nhất là khi mưa lũ, thiên tai bất thường. Nội dung một số ấn phẩm đôi khi còn chưa cân đối theo vùng, miền và các lĩnh vực; một số tin, bài... chưa phù hợp với trình độ nhận thức, tâm lý và nguyện vọng của đồng bào. Một số địa phương, đặc biệt là cấp xã, thôn chưa quản lý tốt ấn phẩm; công tác kiểm tra giám sát chưa thường xuyên…Bộ trưởng Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc Hầu A Lềnh chia sẻ, nhu cầu đầu tư thực tế vùng đồng bào DTTS và miền núi là rất lớn nhưng quá trình thực hiện nhiều vướng mắc, ảnh hưởng đến việc giải ngân. Về chính sách Thí điểm cấp radio cho vùng DTTS miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, ông Hầu A Lềnh thông tin: “Dự án này được Thủ tướng chính phủ ký quyết định phê duyệt vào năm 2017, đến năm 2018 Thủ tướng Chính phủ ký quyết định giao vốn, nhưng sau khi giao vốn đến tận t8-2019, UBDT mới hoàn thành thủ tục tổ chức đấu thầu, mà sau khi chấm thầu sơ bộ, không nhà thầu nào đủ điều kiện cả. Đồng thời tại thời điểm đó, UBDT đang trình với QH ban hành chương trình tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong đó đã tích hợp phương tiện nghe nhìn cho vùng đồng bào DTTS vào dự án 10, cũng giống như chính sách khác chưa thực hiện. năm 2020-2021, Bộ Tài chính không giao vốn thực hiện dự án thí điểm này nữa, thì chúng tôi phải chờ Quyết định giao vốn của Chương trình mục tiêu. Đến ngày hôm nay, đã giao vốn của Chương trình mục tiêu rồi, trong đó có hợp phần 10, UBDT chỉ đạo các cơ quan chuyên môn rà soát và tiếp tục thực hiện dự án này bằng nguồn vốn ngân sách của năm 2022.”

Hiện tại, nhiều địa phương vùng DTTS và miền núi đã có văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện chính sách cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, giai đoạn 2021 - 2030, trong đó giai đoạn I, từ năm 2021 - 2025. Theo đó, UBND các tỉnh giao Ban Dân tộc tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan, UBND các huyện chủ động rà soát, hàng năm xây dựng kế hoạch theo dõi, kiểm tra, giám sát việc cấp ấn phẩm báo, tạp chí trên địa bàn tỉnh, bảo đảm đúng đối tượng, đủ số lượng và kịp thời gian theo quy định. Tổng hợp danh sách đối tượng thụ hưởng, số lượng từng loại ấn phẩm báo, tạp chí đến xã, thôn, trường học và các tổ chức chính trị - xã hội, Người có uy tín vùng DTTS và miền núi trên địa bàn tỉnh theo danh mục chủng loại báo, tạp chí được thụ hưởng tại Quyết định 45 của Thủ tướng Chính phủ. Sở Thông tin và Truyền thông chủ trì, chỉ đạo kiểm tra, giám sát việc vận chuyển, cấp phát các ấn phẩm báo, tạp chí bảo đảm kịp thời, đúng đối tượng, đúng số lượng, đúng địa chỉ. Riêng UBND các huyện tăng cường phối hợp với các đoàn thể chính trị - xã hội: Có trách nhiệm quản lý, khai thác, sử dụng, tạo điều kiện cho các đoàn viên, hội viên đều được đọc, được xem, được nghe, đồng thời dùng làm tài liệu tuyên truyền, phổ biến trong các buổi sinh hoạt tập trung.... 

Mới đây, Ủy ban Dân tộc phối hợp với một số bộ, ban, ngành trực thuộc Trung ương cùng UBND các tỉnh, thành phố tổ chức hội thảo trực tuyến toàn quốc góp ý dự thảo Đề án "Tiếp tục thực hiện chính sách cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí và nghiên cứu đổi mới hình thức cung cấp thông tin phù hợp với điều kiện đặc thù của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn" giai đoạn 2023 - 2025. Tại hội nghị, các đại biểu khẳng định: Quyết định 45 của Thủ tướng Chính phủ là chính sách đặc thù, góp phần truyền tải chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, là diễn đàn để bà con học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, tiếp thu, phản hồi ý kiến của bà con để sửa đổi, bổ sung, xây dựng chính sách cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Ban Dân tộc các địa phương cũng đề nghị Ủy ban Dân tộc tiếp tục tham mưu Thủ tướng Chính phủ quyết định cấp không thu tiền báo, tạp chí cho vùng DTTS&MN giai đoạn 2022-2025; Tăng số lượng đầu báo cho các Đoàn thể chính trị - xã hội thôn, ấp, các trường Dân tộc nội trú; Đồng thời, mở rộng đối tượng thụ hưởng cho cơ quan công tác dân tộc các cấp, cán bộ phụ trách công tác dân tộc cấp xã. Bà Hoàng Thị Hạnh - Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc cho biết, hiện nay Ủy ban Dân tộc đã đề xuất đổi mới về nội dung, hình thức cung cấp thông tin phù hợp với điều kiện đặc thù của vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Về nội dung, khắc phục việc đưa các thông tin chồng chéo, tràn lan, khó kiểm soát, dài trải, hạn chế cao nhất sự nhàm chán, lãng phí ngân sách. Về hình thức cung cấp thông tin: đề xuất xây dựng App chuyên trang điện tử dân tộc thiểu số và miền núi để chuyển tải những thông tin đặc sắc được tổng hợp từ các báo, các chuyên đề đến bạn đọc. Bên cạnh đó, tin, bài chính kỳ của các báo, tạp chí được ứng dụng công nghệ đọc tự động bằng tiếng phổ thông và một số tiếng dân tộc thiểu số nhằm cung cấp thông tin kịp thời tới những địa bàn đi lại khó khăn, đến mọi người dân, cơ quan quản lý thông qua điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị nghe - nhìn khác. Bà Hoàng Thị Hạnh, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT cho biết: “Công tác thông tin truyền thông của chúng ta phải tích cực đẩy mạnh hơn nữa, dễ hiểu hơn nữa, gần gũi hơn nữa, phù hợp phong tục tập quán của đồng bào, để người ta sẵn sàng chia sẻ. Truyền thông báo nói, báo hình và các cơ quan khác, chính các phương tiện TTĐC này là nơi lan tỏa nhất kịp thời nhất, và đến với vùng DTTS. Hiện nay, Đài THVN, Đài Tiếng nói VN có các kênh của đồng bào DTTS, còn lại báo in thì cần nhiều phương thức khác nhau, nhất là hình ảnh, ngôn ngữ….”

Tận dụng sự phát triển của xu hướng báo chí đa nền tảng, thời gian tới, chính sách cấp báo cho đồng bào DTTS cần đi vào thực chất, khắc phục tình trạng báo, tạp chí in chậm đến tay bạn đọc, mất tính thời sự, “đắp chiếu” tại cơ sở như đã từng tồn tại ở một số nơi. Không chỉ cung cấp thông tin tới đồng bào DTTS, chính sách còn phải giúp công chúng trong nước và trên thế giới có thêm cơ hội nắm bắt thông tin về vùng đồng bào dân tộc thiểu số một cách nhanh chóng, trọng tâm, sâu sắc, chính thống, hiệu quả truyền thông được tăng cường./.