C’lâng bhlầng 14B c’nặt z’lâh chr’val Hòa Tiến lâng Hòa Vang (chr’hoong Hòa Vang ty), thành phố Đà Nẵng bọ đơc c’bhuh k’tiếc đhêl, pr’đươi bhrợ têng. Mị đăh c’lâng, đơn vị bhrợ têng pêch k’tiếc, bấc zr’lụ groong ba bơơ, ặt lớơp rau bhrợ cr’pân, buôn vaih đhr’năng bhrêy tăh. Hân noo boo, k’tiếc lụ ha vước ha vai bing mặt c’lâng, đác nong t’căl. Pleng p’răng, bhrung bhrăng zập ooy. Nâu năc c’lâng bhlầng jưah bhrợ jưah đoọng lướt chô năc đợ ma nưih, pr’đươi pr’lướt vối văl bấc. Mơ chu xe ga măc lướt z’lâh, bhrung bhrăng k’tiếc k’năm k’pặt căh choom lêy c’lâng, bhrung bhrăng moọt lưch ooy đong xang, hàng quán mị đăh c’lâng.

Pr’căn Nguyễn Thị Lành, đhanuôr ặt ma mông truih c’lâng bhlầng 14B đoọng năl, pr’loọng ađoo năc ơy ting xơợng bhrợ cơnh c’lâng xa nay, pa đớp k’tiếc đoọng t’bhưah c’lâng. Năc tơợ ơy pa liêm đong ặt,  ađoo bhrợ quán pa câl ch’na pr’âm, tr’câl tr’bhlêy căh choom pa chô rau rị, zập t’ngay ặt k’rang dzut rao pa sạch bhrung bhrăng boọ. Ađoo t’mêê dzut xang nắc xe lướt z’lâh nha nhự cớ. Đợ ma nưih moọt ooy quán âm cha hắt r’dợ, thu nhập xiêr ếp bhlầng.“Bhrợ c’lâng năc u crêê bhrung bhrăng căh liêm cơnh đêêc, ha dợ apêê bhrợ lalâh đanh, căh choom ặt ma mông, tr’câl tr’bhlêy cơnh lâng đhr’năng nâu. Apêê kiêng moọt ooy quán cung căh vêy c’lâng moọt, căh đhị pa đhêy xe. Bhrung bhrăng bịng đong xang, căh ngai moọt câl cha”.

Dự án pa liêm, pa mâng c’lâng bhlầng 15B c’nặt z’lâh thành phố Đà Nẵng ch’ngai lâh 7,5km, 4 hân luung xe ga măc lướt lâng 2 hân luung xe zập rau, lướt đâh 80km/h. Pazêng đợ zên k’rong bhrợ dự án k’nặ 790 tỷ đồng tơợ zên Trung ương lâng thành phố Đà Nẵng. Dự án âng Sở Xây dựng thành phố bhrợ c’la k’rong bhrợ, Liên danh Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Đông Sơn lâng Công ty Cổ phần Tập đoàn CIENCO4 k’đhơợng bhrợ.

Tơợp bhrợ bêl c’xêê 11 c’moo 2023, dự án moon đơc nắc bhrợ xang coh c’moo 2025 ha dợ tước nâu kêi, năc bơơn mơ 50% đợ bh’rợ, k’zih lâh muy c’moo cơnh lâng kế hoạch. Đong k’rong bhrợ pa căh zập cơnh đoọng xay moon hau tu bhrợ k’zih nắc cơnh: pleng k’tiếc căh liêm, pleng boo ta luôn; pr’đươi bhrợ têng căh bấc; bhiệc pa chô k’tiếc căh ơy xang bhrợ căh liêm tước đhr’năng bhrợ têng.

Tước nâu kêi, dzợ 87 bha ar bha tơ căh ơy pa đớp k’tiếc, coh đêêc 15 pr’loọng đhanuôr căh ơy ting đớp zên cloih pa chô lâng 72 cha nắcc ơy đớp zên, ký bha ar pa đớp k’tiếc ha dợ căh ơy đoọng k’tiếc, pa bhlầng nắc c’nặt z’lâh chr’val Hòa Tiến. T’cooh Trần Hữu Dũng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Đông Sơn, muy coh 2 đong thầu bhrợ dự án nâu năc xay moon hau tu bhrợ k’zih:“Alua dự án nâu bhrợ lalâh k’zih. Dưr vaih k’zih nâu năc tu căh ơy choom pay k’tiếc lưch, đhị c’nặt chr’val Hòa Tiến lâng bấc pr’loọng đhanuôr căh ơy pa đớp k’tiếc. Tu cơnh đêêc, bấc c’nặt đơn vị xoọc đương căh ơy choom  bhrợ”.

Đong thầu bhrợ năc tơơng tu vel bhươl pa đớp k’tiếc zih, bhrợ căh liêm tước bhiệc k’rong ma nưih, pr’đươi pr’dua đoọng bhrợ pa đâh. Coh đêêc, bh’cộ apêê chr’val vêy dự án nâu z’lâh cơnh Hòa Tiến, Hòa Vang năc moon, lêy pa ghit cớ c’rơ bhrợ têng âng đong thầu. Bấc c’nặt ơy pa đớp k’tiếc tơợ đanh ặ, năc cơnh c’nặt z’lâh chr’val Hòa Vang ha dợ đong thầu căh xay bhrợ. Bêl pleng p’răng, vêy cr’chăl coh công trường năc bơr pêê cha nắc lâng pr’đươi pr’dua bhrợ têng. T’cooh Nguyễn Phú Nguyện, Chủ tịch UBND chr’val Hòa Vang xay moon, vel đong ơy pa đớp k’tiếc tơợ đâh ha dợ bhrợ têng k’zih.“Azi ơy pa chô k’tiếc tơợ đanh ặ, ha dợ đong thầu bhrợ k’zih, bhrợ căh liêm tước  pr’ặt tr’mông âng đhanuôr, pa bhlầng năc đhanuôr ặt ma mông truih c’lâng. Bhiệc âng đơơng hàng hóa, pr’đươi pr’dua cung crêê tước. Azi cung ơy bấc chu k’đươi moon ha dợ cơnh azi cha mêệt lêy năc đhr’năng bhrợ têng dzợ k’zih. Ha dang căh vêy cơnh bhrợ đoọng bhrơợng năc lêy bhrợ k’zih lâh mơ”.

Bh’cộ Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng, c’la k’rong bhrợ dự án cung pa chô ooy c’la đay năc lâh mơ đhr’năng vaih êêh rau toon t’vaih ha dợ coh bấc cr’chăl, đong thầu căh ơy k’rong lưch zên prặ, coon ma nưih lâng pr’đươi pr’dua bhrợ têng. C’la k’rong bhrợ năc ơy bấc chu họp, pa căh bha ar pa liêm, k’đươi t’bhlầng t’bấc máy móc, coon ma nưih ha dợ bhrợ cung căh ha mơ.

T’mêê đâu, UBND thành phố Đà Nẵng k’đươi Sở Xây dựng tọom bhrơợng đợ đong thầu đhur, bhrợ căh liêm k’rơ, pa đanh cr’chăl bhrợ dự án. Thành phố cung k’đươi pa chô kinh nghiệm coh bhiệc chơih pay đong thầu, căh đơc đhr’năng đơn vị căh zập c’rơ bhriêl choom k’đhơợng bhrợ. Ting đêêc, Sở Xây dựng Đà Nẵng k’đươi liên danh đong thầu gr’hoọt moon bhrợ pa xang dự án. Cơnh lâng đhr’năng bhrợ k’zih căh liêm cơnh gr’họot tu lu lơ, c’la k’rong bhrợ nắc toọm bhrơợng, đh’rưah xay lâng zập bộ, ngành crêê tước lâng UBND thành phố đoọng bhrợ ting quy định. Ha dang đong thầy ta luôn bhrợl lết đơc rau ngân, căh bhrợ đâh loon, cơ quan chức năng năc cha mêệt lêy pa đhêy hợp đồng lâng chơih pay đơn vị lơơng zập c’rơ bhrợ têng đoọng xăl. T’cooh Phạm Hồng Hải, Tư vấn Giám sát, Trưởng Ban k’đhơợng lêy công trường bhrợ Dự án pa liêm, pa mâng c’lâng bhlầng 14B đoọng năl:“Bhiệc bhrợ k’zih năc căh choom g’đech tu c’rơ bhriêl choom âng đơn vị bhrợ têng. C’la k’rong bhrợ cung ơy bấc chu xay moon ooy bhiệc nâu, kiểm điểm. Cơnh lâng c’rơ chr’năp năc đơn vị xay moon, cha mêệt lêy, a zi cung nắc ơy bấc chu k’ra k’dua đong thầu k’rơng pr’đươi pr’dua, ma nưih bhrợ têng”.

Dự án pa liêm, pa mâng c’lâng bhlầng 14B bêl bhrợ xang năc chroi k’rong pa dưr dal c’rơ bhlêh lơi đhr’năng k’đêệng c’lâng lâng pa xiêr bhrêy tăh, t’bhlầng pa têệt Đà Nẵng lâng apêê tỉnh Tây Nguyên, đh’rưah pa têệt liêm choom lâng c’bhuh c’lâng lướt đâh lâng đăh hành lang kinh tế Đông – Tây. Coh k’nặ 3 c’moo đâu, k’ha riêng pr’loọng đhanuôr ặt ma mông mị đăh c’lâng lâng đhanuôr lướt chô coh c’lâng nâu zâng lâng đhr’năng bhrung bhrăng, nha nhự, ặt vaih đhr’năng bhrêy tăh. Pazêng rau bil bal ooy pr’ặt tr’mông âng đhanuôr tu bhrợ c’lâng đanh năc ngai pa chô trách nhiệm lâng zập đăh crêê tước căh choom moon căh ta păng a đay./.

CHẬM TIẾN ĐỘ DỰ ÁN NÂNG CẤP QUỐC LỘ 14B, CUỘC SỐNG NGƯỜI DÂN ĐẢO LỘN

Sau hơn 2 năm rưỡi thi công, Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B đoạn qua thành phố Đà Nẵng khoảng 7,5 km vẫn còn ngổn ngang, chậm tiến độ hơn một năm so với kế hoạch. Các cơ quan, đơn vị liên quan nêu ra nhiều lý do về công trình chậm tiến độ, còn người dân sống dọc tuyến đường này ngày ngày phải gánh chịu cảnh bụi bặm, ô nhiễm, đi lại khó khăn, ảnh hưởng cuộc sống hàng ngày.

Quốc lộ 14B đoạn qua xã Hòa Tiến và Hòa Vang (huyện Hòa Vang cũ), thành phố Đà Nẵng ngổn ngang đất đá, vật liệu xây dựng. Hai bên đường, đơn vị thi công đào múc thành hố sâu, nhiều vị trí rào chắn tạm bợ, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Mùa mưa, bùn đất tràn ra mặt đường, nước đọng. Nắng lên, bụi phát tán khắp nơi. Đây là tuyến huyết mạch vừa khai thác vừa thi công nên lượng người, phương tiện lưu thông cao. Mỗi khi xe tải trọng lớn chạy qua, bụi đất bay mù mịt, tràn phủ vào nhà cửa, hàng quán 2 bên đường.

Bà Nguyễn Thị Lành, người dân sống ven Quốc lộ 14B cho biết, gia đình bà đã chấp hành chủ trương giải tỏa, bàn giao một phần đất để mở rộng đường. Sau khi sửa sang lại nhà cửa, bà tiếp tục mở quán ăn uống, buôn bán ế ẩm, ngày nào cũng lau chùi nhưng vừa xong lại phủ lớp bụi khác. Lượng khách vào quán cứ giảm dần, thu nhập của gia đình bị ảnh hưởng nghiêm trọng.“Làm đường thì chắc chắn phải ảnh hưởng rồi, nhưng mà làm quá lâu, tiến độ chậm quá, làm sao buôn bán sinh sống được. Khách cũng không có lối vào quán, không có chỗ đậu xe. Bụi bám đầy nhà thế này thì khách ai mà vô ăn".

Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B đoạn qua thành phố Đà Nẵng dài hơn 7,5km, quy mô 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp, vận tốc thiết kế 80km/h. Tổng mức đầu tư của dự án gần 790 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương và thành phố Đà Nẵng. Dự án do Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng làm chủ đầu tư, Liên danh Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Đông Sơn và Công ty Cổ phần Tập đoàn CIENCO4 đảm trách thi công.

Khởi công vào tháng 11 năm 2023, dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2025 nhưng đến nay, mới đạt khoảng 50% khối lượng, chậm hơn một năm so với kế hoạch. Nhà thầu thi công đưa ra đủ mọi lý do để giải thích nguyên nhân chậm tiến độ như: thời tiết bất lợi, mưa nhiều; nguồn cung vật liệu xây dựng khan hiếm; công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Đến nay, vẫn còn 87 hồ sơ chưa bàn giao mặt bằng, trong đó 15 hộ dân chưa đồng ý nhận tiền đền bù và 72 trường hợp đã nhận tiền, ký biên bản bàn giao nhưng chưa bàn giao mặt bằng trên thực địa, nhiều nhất là đoạn qua xã Hòa Tiến. Ông Trần Hữu Dũng, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Đông Sơn, một trong 2 nhà thầu thi công dự án này nêu lý do công trình chậm tiến độ:“Phải khẳng định tiến độ của dự án này là chậm rất nhiều. Nguyên nhân chậm  là do giải phóng mặt bằng, phía đoạn xã Hòa Tiến rất nhiều hộ dân vẫn chưa bàn giao mặt bằng. Chính vì thế, rất nhiều đoạn, đơn vị phải ngồi chờ”.

Nhà thầu thi công đỗ lỗi do địa phương bàn giao mặt bằng chậm, ảnh hưởng đến việc huy động nhân lực, thiết bị triển khai thi công. Trong khi đó, Lãnh đạo các xã có dự án đi qua như Hòa Tiến, Hòa Vang lại cho rằng, cần xem lại năng lực thi công của nhà thầu. Nhiều đoạn đã được bàn giao mặt bằng từ khá sớm, đơn cử như đoạn qua xã Hòa Vang nhưng nhà thầu không triển khai thi công. Ngay trong mùa khô, có thời điểm, trên công trường chỉ lèo tèo vài phương tiện và công nhân làm việc cầm chừng. Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang bức xúc, địa phương đã giao mặt bằng sớm nhưng thi công kéo dài.“Chúng tôi đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng lâu rồi, nhưng nhà thầu chậm tiến độ thi công, ảnh hưởng tới hoạt động bình thường cuộc sống của người dân, đặc biệt là người dân hai bên đường. Việc lưu thông hàng hóa, phương tiện vận tải cũng ảnh hưởng. Chúng tôi cũng đã nhiều lần kiến nghị nhưng theo chúng tôi quan sát, tiến độ thi công vẫn còn rất chậm. Nếu không có biện pháp mạnh thì sẽ tiếp tục thi công kéo dài”.

Lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng, chủ đầu tư dự án cũng thừa nhận, ngoài các nguyên nhân khách quan, trong nhiều thời điểm, nhà thầu chưa huy động đầy đủ nguồn lực tài chính, nhân lực và thiết bị để triển khai thi công. Chủ đầu tư đã nhiều lần họp, ban hành văn bản chấn chỉnh, yêu cầu tăng cường máy móc, nhân lực nhưng tiến độ vẫn không được cải thiện đáng kể.

Mới đây, UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu Sở Xây dựng xử lý nghiêm các nhà thầu yếu kém, thi công cầm chừng, kéo dài thời gian thực hiện dự án. Thành phố cũng yêu cầu rút kinh nghiệm trong công tác lựa chọn nhà thầu, không để tình trạng đơn vị năng lực hạn chế nhưng vẫn tham gia các dự án trọng điểm. Theo đó, Sở Xây dựng Đà Nẵng yêu cầu liên danh nhà thầu cam kết tiến độ hoàn thành dự án. Trường hợp không thực hiện đúng cam kết do nguyên nhân chủ quan, chủ đầu tư sẽ áp dụng đầy đủ các chế tài xử phạt, đồng thời báo cáo các bộ, ngành liên quan và UBND thành phố để xử lý theo quy định. Nếu nhà thầu tiếp tục vi phạm nghiêm trọng, không đáp ứng yêu cầu tiến độ, cơ quan chức năng sẽ xem xét chấm dứt hợp đồng và lựa chọn đơn vị khác có đủ năng lực để thay thế. Ông Phạm Hồng Hải, Tư vấn Giám sát, Trưởng Ban Chỉ huy công trường thi công Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B cho biết:“Việc chậm tiến độ thi công, tất nhiên là không tránh khỏi do năng lực của đơn vị thi công chưa đáp ứng được yêu cầu. Chủ đầu tư cũng nhiều lần này có văn bản phê bình, kiểm điểm. Với vai trò tư vấn, giám sát, chúng tôi cũng nhiều lần đôn đốc nhà thầu huy động thiết bị, nhân lực tập trung để thi công".

Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B khi hoàn thành sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông, tăng cường kết nối Đà Nẵng với các tỉnh Tây Nguyên, đồng thời kết nối hiệu quả với hệ thống đường cao tốc và hành lang kinh tế Đông - Tây. Trong suốt gần 3 năm nay, hàng trăm hộ dân ở 2 bên đường và người đi lại trên tuyến đường này phải sống chung với bụi bặm, ô nhiễm, nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông là rất lớn. Những thiệt hại về sinh kế của người dân do tiến độ thi công kéo dài ai phải chịu trách nhiệm và chắc chắn các bên liên quan không thể vô can./.