Tr’nơớp c’xêê 3 bêl đêêc ahay, coh chr’val Trà Cang, chr’hoong da ding k’coong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam dưr vaih 1 g’luh rooh đong bhrợ 2 diíc điêl c’la đong chêệt. L’lăm đêếc, 1 c’xêê, đhị chr’val A Xan, chr’hoong da ding k’coong c’noong k’tiêc Tây Giang, tỉnh Quảng Nam công dưr vaih 8 đhr’nong đong âng 5 pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu rooh bhrợ bil hư bấc bhlâng ooy cr’van.

Năc ơy lâh 3 c’xêê tơợ xang g’luh rooh 8 đhr’nong đong tr’đăn coh ra diu t’ngay 2/2 đhị cr’noon A Rầng, chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang, đhanuôr Cơ Tu coh đâu căh choom ha vil râu k’pân ga hớt, râu bil hư coh t’ngay n’năc. Tu âng bh’rợ vaih ra rooh năc tu muy adếch câm hang oih, năc crêê dưr rooh, g’luh ra rooh năc dưr rọ ooy 8 đhr’nong đong n’lơơng. Xang g’luh rooh, tước nâu cơy 5 pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu coh zr’lụ c’noong k’tiếc năc căh ơy bơơn bhrợ đong ắt. Đợ pr’loọng đong crêê rooh đong cơnh pr’loọng đong amoó Đinh Thị Thuận bơr pêê c’xêê n’nâu năc ắt mamông za nươr ooy đhanuôr coh bhươl cr’noon lâng chính quyền vel đong, pr’ắt tr’mông zr’năh k’đhap pa bhlâng: “Túh bhlong năc tơơi đong ooy đâu, bơơn ắt mơ muy c’moo m’pâng năc dưr rooh đong. Xoọc đâu căh ơy vêy zập zên đoọng bhrợ cớ đong ắt…”

G’luh ra rooh đhị cr’noon A Rầng, chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang bhrợ bil hư ooy cr’van năc pr’đoọng 20 cha năc loon đơơh dưr mút. Đoọng nhâm mâng pr’ắt tr’mông ha đhanuôr xang g’luh ra rooh, chính quyền chr’hoong Tây Giang ơy ra li k’tiêc, zooi m’bứi zên đoọng đhanuôr bhrợ cớ đong ắt. Xoọc đâu, muy bơr pr’loọng đong ơy đớp k’tiêc lâng năc tơợp bhrợ đong ắt, ha dzợ năc zêng bhrợ đong căh lâh nhâm mâng, tu căh vêy zập zên. P’căn Cơ Lâu Thị Tiên ắt coh cr’noon Arầng, chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam moon: “Lứch u rooh, zên bhrợ đong năc zên ng’vặ, zên zooi đoọng âng apêê liêm loom lâng zên âng chính quyền vel đong.”

T’cooh Ta Ngôn Thiếu, Chủ tịch UBND chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, coh da ding k’coong, đhanuôr buôn choh đong tr’đăn. Pr’đươi bhrợ đong năc n’loong, am, cr’đe lâng xa pợ lâng axậ crâng, tu cơnh đêêc buôn pa bhlâng u rooh. Tu cơnh đêêc, bêl dưr vaih rooh đong năc buôn u rọ prang cr’noon, năc bh’rợ zâl cha groong rooh crâng coh bhươl cr’noon năc h’rợ chr’năp pa bhlâng: “Pa chô kinh nghiệm tơợ g’luh rooh crâng bêl đêêc ahay, chr’val năc k’rang tước ooy bh’rợ zâl cha groong ra rooh bêl bhrợ đong ắt.”

Xoọc đâu, pazêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông coh zr’lụ da ding k’coong dal tỉnh Quảng Nam năc zêng bhrợ C’bhuh zâl cha groong ra rooh coh bhươl cr’noon. Apêê n’nâu năc vêy bh’rợ lướt tước ooy pazêng bhươl cr’noon, mót ooy pazêng pr’loọng đong đoọng xay moon, p’too pa choom đhanuôr ooy đhr’năng rooh đong coh hân noo p’răng puyh. Lâh n’nắc, Công an vel đong công ơy pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong ra rooh đoọng ha apêê coh c’bhuh zâl cha groong ra rooh. Lâh bh’rợ ch’mêệt lêy bh’rợ zâl cha groong rooh crâng coh bhươl cr’noon, C’bhuh zâl cha groong ra rooh âng bhươl cr’noon năc dzợ đh’rưah zư lêy crâng, Kiểm lâm coh bh’rợ zâl cha groong ra rooh, pa xiêr râu bil hư tu ra rooh bhrợ t’vaih./.

Nỗi lo cháy làng trong đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi

Những vụ cháy nhà dẫn đến cháy làng liên tiếp xảy ra tại một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam thời gian gần đây khiến chính quyền và bà con nơi đây hết sức lo lắng, nhất là trong thời điểm nắng nóng như hiện nay.

Đầu tháng 3 vừa qua, trên địa bàn xã Trà Cang, huyện miền núi Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam xảy ra 1 vụ cháy nhà làm 2 vợ chồng chủ nhà thiệt mạng. Trước đó 1 tháng, tại xã AXan, huyện vùng cao biên giới Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cũng xảy ra vụ cháy 8 ngôi nhà của 5 gia đình đồng bào Cơ Tu gây thiệt hại đáng kể về tài sản

Đã 3 tháng trôi qua kể từ sau vụ cháy 8 ngôi nhà liền kề vào rạng sáng ngày 2/2 tại làng A Rầng, xã A Xan, huyện Tây Giang, bà con Cơ Tu nơi đây vẫn chưa quên được cảm giác hoảng loạn của ngày hôm đó. Nguyên nhân vụ cháy được xác định do một cụ già bất cẩn đốt lửa sưởi ấm, bất ngờ gây cháy, đám cháy lan nhanh đã thiêu rụi 8 ngôi nhà trong làng. Sau vụ cháy, đến nay 5 hộ gia đình đồng bào Cơ Tu vùng biên giới vẫn chưa thể dựng lại nhà. Những hộ bị hỏa hoạn như gia đình chị Đinh Thị Thuận mấy tháng nay vẫn phải sống dựa vào bà con hàng xóm và chính quyền sở tại, cuộc sống hết sức khó khăn: “Lũ lụt, dời nhà lên đây, mới ở được một năm rưỡi thì cháy nhà. Chừ chưa đủ tiền để làm lại nhà…”

 Vụ cháy tại làng A Rầng, xã A Xan, huyện Tây Giang gây thiệt hại về tài sản nhưng rất may 20 người đã kịp chạy thoát. Để ổn định đời sống cho bà con sau vụ hỏa hoạn, chính quyền huyện Tây Giang đã san ủi mặt bằng, hỗ trợ một phần kinh phí để bà con dựng lại nhà. Hiện, một số gia đình đã nhận đất và bắt đầu triển khai dựng nhà nhưng chủ yếu là làm nhà tạm vì không có tiền. Bà Clâu Thị Tiên ở làng Arầng, xã AXan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam than thở: “Cháy hết rồi. Tiền làm nhà là tiền vay, tiền hỗ trợ của nhà hảo tâm và tiền của chính quyền địa phương.”

Ông Ta Ngôn Thiếu, Chủ tịch UBND xã AXan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, ở miền núi cao, bà con thường dựng nhà sát nhau. Vật liệu làm nhà là gỗ, tre nứa và lá rừng nên rất dễ cháy. Trong khi đó, bà con có thói quen giữ lửa trong bếp sau khi nấu xong. Vì thế, một khi xảy ra cháy nhà thường dẫn đến cháy lan ra cả làng nên việc phòng cháy chữa cháy trong cộng đồng làng là nhiệm vụ cấp thiết: “Rút kinh nghiệm từ vụ cháy vừa rồi, xã sẽ quan tâm đến vấn đề an toàn phòng cháy khi xây dựng nhà ở.”

Hiện nay, các khu dân cư ở vùng cao tỉnh Quảng Nam đều đã thành lập Tổ phòng cháy chữa cháy cộng đồng. Lực lượng này có nhiệm vụ đi từng ngõ, gõ từng nhà để tuyên truyền, khuyến cáo người dân về nguy cơ cháy nhà trong mùa nắng nóng. Ngoài ra, Công an địa phương cũng tổ chức tập huấn kỹ năng phòng cháy cho các thành viên trong tổ. Ngoài kiểm tra phòng cháy trong khu dân cư, Tổ chữa cháy cộng đồng còn phối hợp với lực lượng bảo vệ rừng, Kiểm lâm trong phòng cháy chữa cháy, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hỏa hoạn gây ra./.