Cơnh lâng đha nuôr coh đâu, t’cooh vêêl Ly Xạ Pu căh muy năc ma nưih bâc ngai chăp, năc dzợ “ma nưih k’đhơợng nhâm loom mâng” đhị apêê vêêl bhươl đha rưt ma nưih La Hủ

Coh đhr’nong đong ăt bhrợ za zum vêêl Pha Bu, chr’val Pa Ủ, tỉnh Lai Châu, g’luh xay truih p’too moon dưr vaih r’rộ r’răm lâh c’xu. Đhị m’pâng ma nưih p’ghit ta mêêng xơợng, t’cooh vêêl Ly Xạ Pu năc ch’ol ooy apêê bha đưn ch’ngai, xay moon pa ghit ha đha nuôr năl ghit hâu tu xăl đhăm k’tiêc ha roo ruộng căh liêm dzang choh apuung êêl – muy râu tơơm z’nươu xooc bhrợ t’vaih c’lâng z’lâh dha rưt ha đha nuôr da ding ca coong.

Bhr’ươr p’rá âng t’cooh vêêl Ly Xạ Pu tr’ooi. Cơnh lâng đha nuôr La Hủ coh đâu, đợ râu t’cooh Pu moon căh muy năc xa nay p’rá, năc bơơn pa zum pa dưr tơợ lang ma mông âng đay, tơợ apêê c’moo c’xêê ăt bhrợ lâng vêêl, lâng đha nuôr.

Ma nưih La Hủ ăt ma  mông muy coh zr’lụ tu k’ruung Đà, âng chr’hoong Mường Tè âng tỉnh Lai Châu ty, cơnh lâng lâh 10 r’bhâu cha năc. L’lăm ahay, apêê đoo bơơn moon năc “ma nưih Lá Vàng”, tu pr’ăt tr’mông diing ăt zâp đhi coh m’pâng crâng ca coong. Bêl pợ cha pợ ha la âi lă pr’hoọm, prang vêêl bhươl năc cr’đơơng lươt đhâc ooy lơơng. Râu ha ul, râu đha rưt năc ăt ga bọ ta pun tơợ lang n’nâu tươc lang n’tôh.

Bêl bơơn cán bộ lâng bộ đội biên phòng chô tươc vêêl p’too moon ăt ma mông muy đhị bhrợ têng cha, pa choom đoọng bhrợ ruộng, băn rơơi, pr’ăt tr’mông t’mêê r’dợ dưr tr’xăl. Lâng coh bh’rợ n’năc, t’cooh vêêl Ly Xạ Pu năc muy coh bâc ngai lươt l’lăm. Căh xay moon p’răng boo, t’cooh tươc ting đong p’too moon đha nuôr lơi jợ dhr’niêng bh’rợ căh liêm glăp, k’đhơợng bhrợ liêm zr’lụ vêêl ma nang, p’zay bhrợ têng cha, zư lêy c’lâng k’noong k’tiêc cr’lă t’nil.

“Năc choom t’bhlâng lưch c’rơ đoọng p’too moon đha nuôr năl ghit, đợ n’hâu choom bhrợ, đợ n’hâu năc căh choom bhrợ. Đoọng k’đhơợng nhâm pr’ăt tr’mông âng đha nuôr tr’xin pa dưr, tu cơnh đêêc năc muy năl t’bhlâng lưch c’rơ p’too moon đha nuôr bhrợ cha, pa bhrợ ta têng đoọng luônh ca bhố, adooh xâp ngăn”.

Tơợ c’moo 2020 tươc đâu, t’cooh vêêl Ly Xạ Pu âi ting pâh k’riêng g’luh p’too moon đhị apêê vêêl da ding ca coong k’noong k’tiêc. Bâc boop p’rá xay moon ta nih liêm, lưch trách nhiệm âng t’cooh âi chroi đoọng bhrợ tr’xăl c’năl âng đha nuôr La Hủ vêêl đong đay.

Nâu câi, coh apêê vêêl Pha Bu, Nhú Ma, Vạ Pù căh câ Tân Biên…, chr’val Pa Ủ, bâc pr’loọng đha nuôr âi năl bhrợ ruộng, băn rơơi, choh tơơm z’nươu, đươi dua điện thoại đoọng tr’câl tr’bhlêy. P’niên k’tứi bơơn tươc trường pa choom chữ, prá p’rá ađhuôc. Đoọng đha nuôr xơợng đươi lâng ting bhrợ, pr’loọng đong t’cooh Pu ta luôn lươt bhrợ l’lăm coh pa dưr tr’mông tr’meh cơnh lâng pr’đhang băn c’rooc, aoc, choh tơơm thảo quả lâng apuung êêl coh gâm ngut âng crâng.

Ting năc bêl ahay pr’loọng đha rưt âng vêêl, pr’loọng đong anoo Phàn Lê Sa l’lăm ahay năc muy đương g’nưm ooy m’bứi ruộng choh bhrợ muy hân noo. Ting xơợng cơnh p’too moon âng t’cooh Ly Xạ Pu, anoo năc âi dzang xăl choh quế, apuung êêl. Xang bơr pêê c’moo p’zay bhrợ têng, lâh 3 ha quế, apuung êêl âi choom bơơn pay bhrợ, zooi pr’loọng đong anoo z’lâh đha rưt.

“Ava Pu năc ma nưih pa bhlâng lưch loom luônh, ta luôn tươc zâp đong đoọng p’too moon, zooi đha nuôr tơợ bh’rợ k’tứi bhlâng tươc bh’rợ zr’năh k’đhap. Ava ta luôn lưch loom pa choom đha nuôr đợ râu liêm crêê lâng p’too moon đha nuôr bhrợ liêm apêê bh’rợ âng vêêl ma nang. Rơơng kiêng cr’chăl tươc vêy p’xoọng bâc c’rơ, t’bhlâng năc tươc vêêl bhươl đoọng p’too pa choom đha nuôr năl bâc râu”.

Xang pa zum, chr’val Pa Ủ vêy 17 vêêl bhươl, k’noọ 1400 pr’loọng đha nuôr cơnh lâng lâh 5.800 cha năc, coh đêêc ma nưih La Hủ bơơn lâh 90%. Đươi râu t’bhlâng âng cấp ủy, chính quyền vêêl đong lâng apêê ngai vêy bâc ngai chăp cơnh t’cooh vêêl Ly Xạ Pu, đợ pr’loọng đha rưt bâc n’đăh âng chr’val xiêr dzợ k’noọ 64%; vêêl đong công âi mă bơơn 7/19 tiêu chí bhrợ têng vêêl bhươl t’mêê.

Căh muy năc ma nưih vêy bâc ngai chăp coh đha nuôr, t’cooh Ly Xạ Pu dzợ năc đhị p’têêt pa zum bhlưa cấp ủy, chính quyền lâng đha nuôr, đh’rưah lâng c’bhuh biên phòng k’đhơợng zư yêm têêm, zư lêy nhâm chủ quyền k’noong k’tiêc k’tiêc k’ruung. T’cooh Đao Văn Thức, Phó Chủ tịch HĐND chr’val Pa Ủ, tỉnh Lai Châu đoọng năl:

“T’cooh Ly Xạ Pu năc muy cha năc tr’haanh coh p’too moon đha nuôr yêm têêm pr’ăt t’rmông; p’too moon đha nuôr bhrợ pa liêm vệ sinh vêêl ma nang, pa dưr tr’mông tr’meh. Pr’loọng đong t’cooh n’năc muy pr’loọng đong gương mẫu, pa dưr băn c’rooc, aoc. Xooc đâu t’cooh n’năc xooc t’bhlâng p’too moon đha nuôr tr’xăl tơợ bh’rợ choh ha roo căh liêm dzang choh tơơm chr’noh vêy bh’nơơn dal đoọng pa dưr tr’mông tr’meh”.

Coh ruuh c’moo lâh 70, n’đhơ c’rơ căh dzợ pa bhreh cơnh ahay, n’đhang t’cooh vêl Ly Xạ Pu công dzợ zâp t’ngay lươt ting vêêl, zâp cha năc đha nuôr, moon đoọng đha nuôr xơợng râu pr’hay âng c’lâng xa nay t’mêê; p’too moon đha nuôr p’zay pa bhrợ ta têng, k’đhơơng zư lêy crâng, zư lêy vêêl bhươl, zư lêy k’noong k’tiêc K’tiêc k’ruung. Lưch loom tu đha nuôr vêêl, ma nưih đảng viên La Hủ n’năc xooc p’zay pa choom lâng bhrợ têng ting cơnh boop p’too âng Ava Hồ cơnh lâng bh’rợ k’tứi bhlâng. Cơnh đh’rôoong oih cat coh m’pâng crâng ca coong k’noong k’tiêc, t’cooh công dzợ xooc bhrợ pa ngăn loom mâng coh apêê vêêl bhươl La Hủ đhị n’đăh Tây K’tiêc k’ruung./.

NGƯỜI GIỮ LỬA NIỀM TIN NƠI BẢN NGHÈO LA HỦ

Giữa đại ngàn biên giới Lai Châu, có một người đảng viên dân tộc La Hủ hơn 35 năm tuổi đảng vẫn lặng lẽ đi từng nếp nhà, đến từng cuộc họp bản để vận động bà con bỏ hủ tục, chăm lo làm ăn, giữ rừng, giữ biên cương. Với đồng bào nơi đây, già làng Ly Xạ Pu không chỉ là người có uy tín, mà còn là “người giữ lửa niềm tin” tại các bản nghèo người La Hủ

Trong căn nhà sinh hoạt cộng đồng ở bản Pha Bu, xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu, không khí buổi tuyên truyền rộn ràng hơn thường lệ. Giữa vòng người chăm chú lắng nghe, già làng Ly Xạ Pu chậm rãi chỉ tay về những sườn đồi phía xa, phân tích cho bà con hiểu vì sao phải chuyển diện tích lúa nước kém hiệu quả sang trồng sa nhân tím – loại cây dược liệu đang mở ra hướng thoát nghèo cho đồng bào vùng cao.

Giọng nói của già làng Ly Xạ Pu mộc mạc mà gần gũi. Với bà con La Hủ nơi đây, những điều ông Pu nói không phải lý thuyết suông, mà được đúc kết từ chính cuộc đời mình, từ những tháng năm bám bản, bám dân.

Người La Hủ sinh sống duy nhất ở khu vực đầu nguồn sông Đà, thuộc huyện Mường Tè cũ của tỉnh Lai Châu, với hơn 10 nghìn nhân khẩu. Trước kia, họ còn được gọi là “người Lá Vàng”, bởi cuộc sống du canh du cư giữa đại ngàn. Khi mái lán lợp lá ngả màu vàng úa, cả bản lại dắt díu nhau đi nơi khác. Cái đói, cái nghèo cứ đeo bám hết thế hệ này sang thế hệ khác.

Khi được cán bộ và bộ đội biên phòng về bản vận động định canh định cư, hướng dẫn làm ruộng nước, chăn nuôi, cuộc sống mới dần đổi thay. Và trong hành trình ấy, già làng Ly Xạ Pu là một trong những người tiên phong đi đầu. Không quản nắng mưa, ông đến từng nhà vận động bà con bỏ hủ tục, giữ gìn vệ sinh bản làng, chăm lo lao động sản xuất, bảo vệ đường biên cột mốc.

“Phải cố gắng hết sức để vận động cho bà con hiểu biết, những cái gì mà làm được và những cái gì không làm được. Để đảm bảo cho đời sống của bà con từng bước phát triển, nên mình chỉ biết cố gắng hết sức vận động cho bà con làm ăn, lao động sản xuất để đủ no, đủ mặc”.

Từ năm 2020 đến nay, già làng Ly Xạ Pu đã tham gia hàng trăm cuộc tuyên truyền tại các bản vùng cao biên giới. Những lời nói giản dị nhưng đầy trách nhiệm của ông đã góp phần làm thay đổi nhận thức của bà con La Hủ quê mình.

Giờ đây, ở các bản Pha Bu, Nhú Ma, Vạ Pù hay Tân Biên…, xã Pa Ủ, nhiều hộ dân đã biết trồng lúa nước, chăn nuôi gia súc, trồng cây dược liệu, sử dụng điện thoại thông minh để trao đổi hàng hóa. Trẻ em được đến trường học chữ, nói tiếng phổ thông. Để người dân tin và làm theo, gia đình ông Pu luôn gương mẫu đi đầu trong phát triển kinh tế với mô hình nuôi bò, lợn, trồng thảo quả và sa nhân tím dưới tán rừng.

Từng là hộ nghèo của bản, gia đình anh Phàn Lê Sa trước đây chỉ trông chờ vào ít ruộng nước gieo cấy một vụ. Nghe theo lời vận động của già làng Ly Xạ Pu, anh mạnh dạn chuyển đổi sang trồng quế, sa nhân tím. Sau vài năm chăm chỉ làm ăn, hơn 3ha quế, sa nhân đã cho thu nhập, giúp gia đình anh thoát nghèo.

“Bác Pu là người rất là tận tâm, luôn luôn đến tận bản để động viên, giúp đỡ bà con từ việc nhỏ nhất đến việc khó khăn. Bác luôn tận tình dạy bảo cho người dân những điều tốt và thường xuyên vận động bà con làm tốt các mặt của xã hội. Mong thời gian tới bác có thêm nhiều sức khỏe, cố gắng đến bản để vận động thường xuyên để bà con cùng biết và làm theo”.

Sau sáp nhập, xã Pa Ủ có 17 bản, gần 1.400 hộ dân với hơn 5.800 nhân khẩu, trong đó người La Hủ chiếm trên 90%. Nhờ sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền địa phương và những người có uy tín như già làng Ly Xạ Pu, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã giảm còn gần 64%; địa phương cũng đã đạt 7 trên 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Không chỉ là người có uy tín trong cộng đồng, ông Ly Xạ Pu  còn là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân, cùng lực lượng biên phòng giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia. Ông Đao Văn Thức, Phó Chủ tịch HĐND xã Pa Ủ, tỉnh Lai Châu cho biết:

“Ông Ly Xạ Pu là một người nổi trội trong vận động bà con ổn định đời sống; vận động bà con tổng vệ sinh làng bản, phát triển kinh tế. Gia đình ông ấy là một gia đình gương mẫu, phát triển chăn nuôi bò, lợn. Hiện nay ông ấy đang tiếp tục vận động bà con chuyển đổi từ việc trồng lúa kém hiệu quả, sang trồng cây có giá trị kinh tế cao để phát triển kinh tế”.

Ở tuổi ngoài 70, dù sức khỏe không còn như trước, nhưng già làng Ly Xạ Pu vẫn ngày ngày miệt mài đi từng bản, nói cho bà con nghe cái hay của chủ trương mới; vận động người dân chăm chỉ lao động, giữ rừng, giữ bản, giữ biên cương Tổ quốc. Tận tụy vì cộng đồng, người đảng viên dân tộc La Hủ ấy đang lặng thầm học và làm theo lời Bác bằng những việc làm bình dị nhất. Như ngọn lửa bền bỉ giữa non cao biên giới, ông vẫn đang sưởi ấm niềm tin nơi những bản làng La Hủ ở cực Tây Tổ quốc./.