Coh clung âng vel Chà Val bhưah mơ 3ha, pazêng ha roo ST25 xoọc moọt cr’chăl xoot pay bh’nơơn. Lêy k’nuung ha roo bâc cr’liêng, m’bứi ngai năl tước nâu đoo năc hân noo tr’nơợp âng m’ma ha roo đhanuôr tơợp đơơng chô choh.

Ma nưih tơợp đơơng chô choh m’ma ha roo ST25 năc amoó Alăng Thị Thứ, ặt vel Chà Val.  C’moo 2025, tơợ muy t’nôm m’ma ha roo câl đơơng chô, amoó ơy choh coh 2 sào ruộng âng pr’loọng đong. Tơợ lâh 6 c’xêê k’rang lêy, amoó năc ơy xoót pay 10 tạ ha roo. Cơnh lâng đợ bấc lâng bh’nơơn ha roo đơơng chô lâh mơ đương rơơm âng đay, năc amoó ting đươi lâh mơ ooy m’ma ha roo nâu. Amoó Thứ xay moon:

“Lalăm ahay, pr’loọng đong choh m’ma ha roo âng vel đong, bh’nơơn pa chô căh vêy bấc. Bêl tơợp choh m’ma ha roo ST25 nâu, xoọc tơợp cung k’rang căh năl vêy choom chăt vaih coh đhăm k’tiếc nâu ooy căh. Lêy ha roo chăt vaih liêm, cr’liêng ha roo doọ xrăh, bh’nơơn dal, cha neh zêệ cha cung yêm lâh mơ. Đong zi mr’hal căh dzợ cơnh”.

Tơợ bh’nơơn đơơng chô coh clung ruộng âng amoó Thứ, bấc pr’loọng đhanuôr lơơng coh vel ting choh. Tước nâu kêi, vêy lâh 30 pr’loọng đhanuôr đhị vel Chà Val ơy choh m’ma ha roo ST25. Cơnh lâng đhanuôr, nâu căh muy rau m’ma ha roo t’mêê nắc dzợ t’vaih rau liêm choom t’mêê coh pazêng đhăm ruộng ơy pa têệt lâng pr’ặt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu tơợ bấc c’moo hay. T’cooh Alăng Tài, ặt vel Chà Val, xay moon:

“C’moo đâu, đhanuôr coh vel cung ơy choh bấc m’ma ST25 nâu.Pa châng lêy lâng m’ma ty năc ST25 liêm choom lâng pr’đơợ k’tiếc zr’lụ nâu, bh’nơơn dal, cr’liêng ha roo doọ xrăh, a vị yêm lâng dzợ kiêng choh t’bấc m’ma ha roo nâu”.

Ting cơnh t’cooh Pơloong Phin, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Nam Giang, bh’nơơn xoọc tr’nơợp đoọng lêy m’ma ha roo ST25 liêm choom lâng pr’đơợ bhrự têng đhị vêêl Chà Val, chr’val Nam Giang. Tơợ cr’noọ bh’rợ tơợp choh bhrợ đhị vêêl Chà Val, Hội Nông dân năc t’pâh, pa choom đhanuôr t’bhưah đhăm choh, r’dợ pa dưr dal bh’nơơn ha roo cha neh lâng pa dưr dal thu nhập đoọng ha đhanuôr.

 “Cr’chăl tước đâu, chr’val năc t’bhưah đhăm choh, zooi kỹ thuật, m’ma. A zi năc rơơm bhiệc đơơng choh m’ma ha roo ST25 vêy pa chô bh’nơơn dal, t’hước tước bhiệc pa câl đoọng ha đhanuôr coh vel đong câl cha, đhanuôr bơơn cha rau cha neh vêy bh’nơơn dal”.

Tơợ bơr pêê sào m’ma tr’nơợp âng muy pr’loọng đhanuôr tơợp choh bhrợ, tước nâu kêi ha roo ST25 năc ơy bấc đhanuôr vêêl Chà Val choh bhrợ. Tơợ bh’rợ nâu đoọng lêy, bhiệc chơih pay m’ma chr’noh liêm choom cơnh lâng pleng k’tiếc  lâng pân xăl cơnh bhrợ têng âng đhanuôr, pazêng đhăm choh ha roo coh da ding ca coong cung vêy pa chô bh’nơơn dal lâh mơ./.

Giống lúa ST25 về với ruộng vùng cao

Từ trước đến nay, bà con Cơ Tu ở vùng cao xã Nam Giang, thành phố Đà Nẵng chủ yếu trồng các giống lúa địa phương trên nương rẫy. Năng suất thường không cao, còn chất lượng gạo cũng chưa đáp ứng được mong muốn của người dân. Riêng ở thôn Chà Val, xã Nam Giang, nhờ điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, bà con có thể làm ruộng nước. Đây cũng là nơi một giống lúa mới đang được người dân mạnh dạn đưa vào trồng thử nghiệm. 

Trên cánh đồng của thôn Chà Val rộng khoảng 3 ha, những bông lúa ST25 đang chuẩn bị vào mùa thu hoạch. Nhìn ruộng lúa trĩu hạt, ít ai nghĩ đây mới là những vụ đầu tiên bà con đưa giống lúa này về trồng.

Người tiên phong đưa giống ST25 về trồng thử nghiệm là chị Alăng Thị Thứ, ở thôn Chà Val.  Năm 2025, từ một bao giống chị mua về, chị mạnh dạn gieo trồng trên 2 sào ruộng của gia đình. Sau sáu tháng chăm bón, chị thu hoạch được 10 tạ lúa. Với năng suất và chất lượng lúa mang lại vượt ngoài mong đợi, khiến chị càng thêm tin tưởng vào giống lúa mới này. Chị Thứ chia sẻ:

"Trước đây gia đình trồng giống lúa địa phương, năng suất không cao. Khi được đưa giống ST25 về trồng thử, ban đầu cũng lo không biết có hợp đất hay không. Nhưng lúa phát triển tốt, hạt chắc, năng suất cao mà hạt gạo nấu ngon lắm nên gia đình rất phấn khởi”.

Từ hiệu quả trên ruộng của gia đình chị Thứ, nhiều hộ dân trong thôn bắt đầu làm theo. Đến nay, hơn 30 hộ ở thôn Chà Val đã đưa giống ST25 vào sản xuất. Với bà con, đây không chỉ là thêm một giống lúa mới mà còn mở ra hy vọng nâng năng suất trên những thửa ruộng vốn đã gắn bó với cuộc sống của người Cơ Tu từ nhiều năm nay. Ông Alăng Tài, ở thôn Chà Val, thổ lộ:

 “Năm nay, bà con trong thôn cũng đã trồng thêm loại giống lúa ST25 này rồi. So sánh giống cũ thì ST25 phù hợp với điều kiện ở vùng này, năng suất, hạt lúa, chất lượng cơm ngon và mong muốn tiếp tục trồng”.

Theo ông Pơloong Phin, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Giang, kết quả bước đầu cho thấy giống ST25 phù hợp với điều kiện sản xuất tại Chà Val, xã Nam Giang. Từ mô hình tự phát ở thôn Chà Val, Hội Nông dân xã sẽ vận động, hướng dẫn bà con mở rộng diện tích, từng bước nâng năng suất và chất lượng lúa gạo và tăng thu nhập cho bà con.

“Thời gian tới xã sẽ mở rộng diện tích, hỗ trợ kỹ thuật, giống . Chúng tôi kỳ vọng với việc đưa giống lúa ST25 trồng sẽ tạo được năng suất cao, hướng đến việc có thể bán ra cho bà con trên địa bàn sử dụng, bà con tiếp cận được gạo chất lượng”.

Từ vài sào giống ban đầu của một hộ dân mạnh dạn thử nghiệm, đến nay ST25 đã có mặt trên nhiều ruộng lúa ở thôn Chà Val. Câu chuyện này cho thấy, khi chọn được giống cây phù hợp với đất đai và mạnh dạn thay đổi cách làm, những thửa ruộng vùng cao cũng có thể cho năng suất và chất lượng tốt hơn./.