Ha rêê đhuôch năc râu chr’năp bhlâng, tu nâu đoo năc c’lâng bhrợ cha bha lâng đoọng đha nuôr apêê acoon coh pa dưr tr’mông tr’meh. Xơợng bhrợ cr’noọ xa nay z’lâh đha rưt, pa dưr tr’mông tr’meh yêm têêm, bâc vel đong âi k’rong đươi dua khoa học công nghệ moot ooy ha rêê đhuôch ha đha nuôr. Xooc đâu, ting t’ngay ting vêy bâc ngai đha nuôr da ding ca coong tr’xăl c’lâng bh’rợ bhrợ têng, pân k’rong đươi dua công nghệ dal, bhrợ cha ca van đhị đhăm vel đong đay.

Giao Phú năc muy coh bâc chr’val zr’năh k’đhap âng chr’hoong Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Tr’mông âng đha nuôr coh chr’val bâc năc za nươr ooy ha rêê đhuôch. Bơr pêê c’moo đăn đâu, đha nuôr coh zr’lụ t’bhlâng bhrợ đươi dua khoa học, kỹ thuật moot ooy bh’rợ tr’nêng, đươi cơnh đêêc bh’nơơn liêm choom tơợ ha rêê đhuôch dưr dal, pr’ăt tr’mông âng đha nuôr yêm têêm lâh.

L’lăm a hay, tr’mông tr’meh pr’loọng đong a moó Phạm Thị Yên, ma nưih Tày coh chr’val Giao Phú, chr’hoong Bảo Thắng, năc muy za nươr ooy choh ha roo lâng apêê tơơm chr’noh n’lơơng coh prang ha rêê. C’moo n’đoo bơơn choor, pr’loọng đong vêy zâp cha, apêê tơơm chr’noh đoọng p’xoọng zên lươt chợ. Amoó Phạm Thị Yên đoọng năl, dâng 4 c’moo l’lăm, a moó bơơn ting pâh lớp pa choom đoọng đươi dua khoa học, kỹ thuật moot ooy bhrợ têng ha rêê đhuôch đhị vel đong. Xang n’năc, pr’loọng đong amoó bơơn vel đong zooi đoọng 200 ưc đồng vă zên t’đui đoọng đoọng k’rong bhrợ pr’đhang choh bhơi r’veh lâng akiêl coh đong màng, đương lái bhưah 1,7 hécta. Amoó Yên bhui har, pr’đhang k’rong bhrợ t’mêê n’nâu đoọng vêy bh’nơơn  dal bâc lâh mơ l’lăm a hay, pr’ăt tr’mông pr’loọng đong amoó ting t’ngay ting yêm têêm: “Acu lêy, k’rong bhrợ têng ting c’lâng đươi dua công nghệ dal n’nâu doó lâh ga lêêh ga lêêng, năc cớ bh’nơơn bơơn bâc. Lâh đhị đêêc, bh’nơơn âng zi bhrợ t’vaih zêng yêm têêm, bơơn zư đơc k’rơ ha ma nưih đươi dua. Đươi vêy đươi dua bh’nơơn liêm tu cơnh đêêc pa chô âng pr’loọng đong dưr bâc, pr’ăt tr’mông yêm têêm lâh.”

Căh muy coh chr’val Giao Phú, chr’hoong Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, đhị bâc zr’lụ da ding ca coong, zr’lụ vêy bâc ơl đha nuôr apêe acoon coh coh prang k’tiêc dưr vaih bâc pr’đhang bh’rợ bhrợ têng đươi dua khoa học công nghệ dal. Anoo Ya Thuyên ăt coh chr’val Đa Quyn, chr’hoong Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng đoọng năl, xang bêl ting pâh lơp pa choom đoọng đươi dua công nghệ dal moot ooy bh’rợ bhrợ ha rêê đhuôch, a noo k’rong đoọng lâh 100 ưc đồng đoọng choh 3,5 sào dzar. Xang cr’chăl zư x’mir lêy, pr’đhang choh dzar âng pr’loọng đong ha bh’nơơn dưr bâc ghit lêy. Xooc, nang dzar nâu câi đơơng chô ha pr’loọng đong a noo lâh 200 ưc đồng zâp c’moo. “Đươi dua công nghệ dal moot bhrợ têng ha rêê đhuôch, acu lêy căh muy bh’nơơn dal năc dzợ pa xiêr bil bâc c’rơ zư x’mir lêy. Pa đhang moon, l’lăm a hay acu tưới đoọng ha nang bhơi r’veh âng đay coh 1 t’ngay năc tươc đhâng nâu câi năc dhêêng bil dâng 30 phút đươi dua máy tưới.”

Bhrợ têng ha rêê đhuôch liêm ch’ngaach, yêm têêm âi lâng xooc năc c’lâng pa dưr nhâm mâng bơơn đha nuôr chơơih pay đoọng bhrợ cr’noọ xa nay âng ma nưih đươi dua. Bâc c’moo ha nua, đươi dua  công nghệ dal moot ooy bhrợ têng ha rêê đhuôch bơơn bâc vel đong, doanh nghiệp p’too moon xơợng bhrợ, pa bhlâng năc xang bêl Thủ tướng Chính phủ k’đhơợng xay apêê Bộ, ngành, vel đong bhrợ k’rơ bh’rợ zooi đoọng zên vă t’đui đoọng, pa choom đoọng kỹ thuật… bhrợ t’vaih pr’đơợ zooi đha nuôr k’rong bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng.

P’căn Giàng Thị Dung, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đoọng năl, bh’rợ đươi dua khoa học công nghệ dal moot ooy bhrợ têng ha rêê đhuôch, pa bhlâng năc coh zr’lụ da ding ca coong, zr’lụ đha nuôr acoon coh dzợ căh lâh liêm choom, tu đha nuôr dzợ căh pân, dzợ k’rang k’uôl. N’đhơ cơnh đêêc, râu zooi đha nuôr âng apêê Trung tâm p’too moon, pa choom đoọng, chơơih pay apêê pr’đhang liêm glăp công cơnh cơ chế zooi đoọng vă zên t’đui đoọng âi bhrợ t’vaih pr’đơợ zooi đha nuôr grơơ loom k’rong bhrợ pa dưr. “Bh’rợ pa choom bh’rợ vêy liêm choom năc l’lăm choom dưr vaih n’đăh đha nuôr. Choom lêy cr’noọ cr’niêng âng đha nuôr năc kiêng pa choom bh’rợ n’hâu. Đh’rưah lâng n’năc, coh pr’đơợ pa dưr c’lâng xa nay âng tỉnh, pa đhang cơnh Lào Cai k’rong pa dưr bhrợ ha rêê đhuôch ting c’lâng đươi dua công nghệ dal, đh’rưah pa dưr pr’đơợ liêm âng Lào Cai cơnh pa dưr tơơm bhơi r’veh yêm têêm, p’lêê p’coo lâng chè.”

Bh’nơơn liêm choom tơợ bh’rợ đươi dua công nghệ dal coh ha rêê đhuôch âi bhrợ t’vaih râu tr’xăl coh c’năl bhrợ têng âng đha nuôr zr’lụ đha nuôr acoon coh. Căh muy coh bh’rợ choh bêêt năc dzợ apêê pr’đhang băn rơơi âng đha nuôr công ting tr’xin bơơn đươi dua apêê kỹ thuật. Tươc đâu, bâc pr’loọng đha nuôr acoon coh âi p’têêt pa zum băn rơơi, bhrợ t’vaih apêê tổ hợp tác, … đh’rưah tr’zooi pa dưr. Đhị pr’đơợ tr’xăl n’nâu, apêê vel đong da ding ca coong, zr’lụ đha nuôr acoon coh choom bhrợ liêm lâh mơ dzợ bh’rợ xay truih, p’too moon đha nuôr tr’xăl cơnh bhrợ cha t’mêê, bhrợ k’rơ tr’xăl tơơm chr’noh, acoon bhăn liêm glăp, bơơn năl cơ chế thị trường, dzang đươi dua khoa học công nghệ, zooi đoọng zên t’đui đoọng… tr’xin xơợng bhrợ liêm choom bh’rợ pa xiêr đha rưt nhâm mâng./.

Làm thế nào để thu hút nông nghiệp công nghệ cao ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi                                             

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng, bởi đây là sinh kế chính để đồng bào các dân tộc thiểu số phát triển kinh tế. Thực hiện mục tiêu thoát nghèo, phát triển kinh tế ổn định, nhiều địa phương đã tập trung ứng dụng khoa học công nghệ vào nông nghiệp cho bà con. Hiện nay, ngày càng có nhiều người dân miền núi thay đổi phương thức sản xuất, mạnh dạn đầu tư ứng dụng công nghệ cao, tự làm giàu trên chính quê hương mình.

Giao Phú là một trong những xã khó khăn của huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Kinh tế của người dân trong xã chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Vài năm gần đây, người dân trong vùng đẩy mạnh áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, nhờ vậy hiệu quả kinh tế từ nông nghiệp tăng cao, đời sống người dân ổn định hơn.

Trước đây, kinh tế gia đình chị Phạm Thị Yên, dân tộc Tày ở xã Giao Phú, huyện Bảo Thắng, chỉ biết dựa vào trồng lúa và các loại cây trồng truyền thống quanh vườn. Năm nào được mùa, gia đình chị có đủ lúa ăn, các loại cây trồng phụ thêm tiền chợ. Chị Phạm Thị Yên cho biết, khoảng 4 năm trước, chị được tham gia lớp tập huấn ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Sau đó, gia đình chị được địa phương hỗ trợ 200 triệu đồng vốn vay ưu đãi để đầu tư mô hình trồng rau và dưa lưới trong nhà màng, nhà lưới quy mô 1,7 héc ta. Chị Yên phấn khởi, mô hình đầu tư mới này cho hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với trước, đời sống gia đình chị ngày càng ổn định: “Tôi thấy, đầu tư sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao này tốn rất ít công sức, cho năng suất cao. Bên cạnh đó, sản phẩm mình làm ra còn đảm bảo an toàn, bảo vệ được sức khỏe cho người tiêu dùng. Nhờ tiêu thụ sản phẩm tốt nên thu nhập của gia đình tăng cao, đời sống ổn định hẳn.”

Không chỉ ở xã Giao Phú, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, tại nhiều khu vực miền núi, vùng có đông đồng bào các dân tộc trong cả nước xuất hiện nhiều mô hình sản xuất ứng dụng khoa học công nghệ cao. Anh Ya Thuyên ở xã Đa Quyn, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng cho biết, sau khi tham gia lớp tập huấn ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, anh mạnh dạn đầu tư hơn 100 triệu đồng để trồng 3,5 sào cà chua. Sau thời gian chăm sóc, mô hình trồng cà chua của gia đình cho năng suất và kinh tế tăng rõ rệt. Hiện, vườn cà chua nay mang lại cho gia đình anh hơn 200 triệu đồng mỗi năm. “Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, tôi thấy không chỉ năng suất, giá trị tăng cao mà giảm rất nhiều công sức chăm sóc. Ví dụ, trước đây mình tưới cho vườn rau của mình trong 1 ngày phải hết cả buổi thì nay mất khoảng 30 phút sử dụng máy tưới.”

Sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn đã và đang là hướng phát triển bền vững được nông dân lựa chọn để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Những năm qua, ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp được nhiều địa phương, doanh nghiệp khuyến khích thực hiện, nhất là sau khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác hỗ trợ vốn vay ưu đãi, chuyển giao kỹ thuật... tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp phát triển sản xuất.

Bà Giàng Thị Dung, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai cho biết, việc ứng dụng khoa học công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, nhất là ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế do người dân còn e dè, lo lắng. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của các Trung tâm khuyến nông, tư vấn, lựa chọn các mô hình phù hợp cũng như cơ chế hỗ trợ vốn vay ưu đãi đã tạo điều kiện giúp người dân mạnh dạn, đầu tư phát triển. “Việc đào tạo nghề có hiệu quả trước hết phải xuất phát từ phía người dân. Phải xem nhu cầu của người dân là muốn đào tạo nghề gì. Đồng thời, trên cơ sở phát triển định hướng của tỉnh, ví dụ như Lào Cai tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng áp dụng công nghệ cao, đồng thời phát huy lợi thể của Lào Cai như phát triển cây rau, quả ôn đới, rau an toàn, rau trái vụ và chè.”

Hiệu quả từ việc ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp đã tạo bước chuyển đổi trong nhận thức sản xuất của bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ ở lĩnh vực trồng trọt mà các mô hình chăn nuôi của người dân cũng từng bước được áp dụng các tiến bộ kỹ thuật. Đến nay, nhiều hộ đồng bào thiểu số đã liên kết chăn nuôi, thành lập các tổ hợp tác,... cùng hỗ trợ nhau phát triển. Trước xu thế thay đổi này, các địa phương miền núi, vùng có đông đồng bào các dân tộc thiểu số cần làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi cách làm kinh tế mới, đẩy mạnh chuyển đổi cây trồng, con vật nuôi phù hợp, nắm bắt cơ chế thị trường, chuyển đổi khoa học công nghệ, hỗ trợ vốn ưu đãi... từng bước thực hiện thắng lợi công tác giảm nghèo bền vững./.