Ta luôn coh muy tuần ahay, đhị tang cha ơh pazêng râu chr’ơh thể thao âng thị trấn Prao, chr’hoong Đông Giang ta luôn vêy bâc manuyh tươc lêy, haanh deh pazêng bh’rợ tr’nêng đhị bh’rợ tr’thi thể thao pazêng acoon coh tỉnh Quảng Nam g’luh II. Lâng cr’noọ bh’rợ cha ơh liêm pr’hay, pazêng apêê vận động viên manuyh acoon coh ơy bhrợ đoọng ha manuyh lêy đợ bh’rợ tr’thi cha ơh thể thao pr’hay pa bhlâng. Lâh pazêng môn thi đấu ơy looih cơnh bóng đá, bóng chuyền, bhiệc bhan tr’thi thể thao coh g’luh n’nâu năc dzợ vêy bâc môn thể thao ty đanh âng đhanuôr pazêng acoon coh cơnh: penh p’nenh, tr’glụ, cr’chụt lâng xó đha đấc da ding k’coong… A Lăng Nghiệp, c’bhuh thể thao chr’hoong Nam Giang xay moon bhui har bêl vêy ta lêy pay ting pâh cha ơh bóng chuyền đhị bhiệc bhan tr’thi thể thao pazêng acoon coh âng tỉnh coh g’luh n’nâu: “C’la cu bhui har bêl bơơn tr’lum, cha ơh lâng apêê vận động viên pazêng chr’hoong n’lơơng. Coh chr’val La Êê âng zi coh xoọc đâu năc zr’năh k’đhap ooy tang pa choom cha ơh, hân đhơ cơnh đêêc năc azi công t’bhlâng pa choom cha ơh thể thao. Rơơm kiêng tỉnh, chr’hoong năc k’rong bhrợ k’rơ lâh mơ ooy pr’đươi, tang đoọng azi vêy choom pa choom cha ơh pazêng râu thể thao, đoọng thể dục thể thao coh vel đong dưr vaih k’rợ lâh mơ.”

Thể thao căh muy pr’hay lâng apêê pân juyh ting n’năc năc dzợ bhrợ bâc apêê pân đil ting cha ơh, chr’năp bhlâng năc lâng apêê ta đhâm c’mor manuyh acoon coh. Coh pazêng zr’lụ pa choom cha ơh thể dục- thể thao dzợ bâc râu zr’năh k’đhap t’piing lâng coh xuôi, bâc zr’lụ, đhanuôr năc ma bhrợ tang cha ơh la lay đoọng cha ơh thể thao pa dưr c’rơ lâng xay p’căh râu cr’noọ kiêng cha ơh thể dục, thể thao. Amoó A Lăng Thị Phước, c’bhuh thể thao âng chr’hoong Tây Giang xay moon: “Đhanuôr coh cr’noon, chr’val bâc ngai kiêng cha ơh thể thao. Đhị cr’noon Chơ Nóc xoọc xoọc ta bhrợ mặt bằng coh zr’lụ đhanuôr ăt mamông, tu cơnh đêêc năc căh ơy vêy tang cha ơh, hân đhơ vêy bâc manuyh kiêng cha ơh thể thao. Xoọc đâu coh cr’noon zi vêy bac pa bhlâng apêê ađhi amoó cha ơh bóng đá, bóng chuyền. Pa bhlâng năc môn bóng chuyền, ha bu hân đoo apêê ađhi amoó công pr’zơc cha ơh bóng chuyền.”

Chr’hoong Tây Giang zr’năh k’đhap tu k’tiêc bâc da ding k’coong, tang đoọng cha ơh thể dục, thể thao năc căh vêy. Lâh n’năc, đhanuôr coh đâu ăt mamông căh mr’đhị năc bh’rợ ta đang moon cha ơh thể dục, thể thao dzợ bâc râu căh liêm choom. T’cooh A Rất Blui, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, đoọng bhr’lậ đhr’năng n’nâu, coh bh’rợ quy hoạch coh cr’chăl ahay, đhị pazêng zr’lụ ăt mamông âng đhanuôr năc vêy đơc muy đhăm k’tiêc bhưah coh m’pâng bhươl cr’noon đoọng bhrợ tang cha ơh thể thao ha đhanuôr: “Azi công xay bhrợ liêm choom tơợ vel đong, bêl ra li k’tiêc bhrợ đhị đhăm ăt mamông âng đhanuôr năc vêy tang cha ơh thể thao, công cơnh pazêng xa nay bh’rợ văn hoá n’lơơng đhị zr’lụ đhanuôr ăt mamông, bhươl cr’noon. Tơợ đêêc, bh’rợ văn hoá, văn nghệ lâng thể dục thể thao coh bhươl cr’noon, chr’val ting t’ngay dưr vaih k’rơ lâh mơ. Ting n’năc, zập c’moo chr’hoong công bhrợ têng bh’rợ bhiệc bhan tr’thi cha ơh thể thao coh vel đong lâng pazêng trường học đhị vel đong coh chr’hoong công bhrợ bh’rợ cha ơh thể thao.”

Ting cơnh t’cooh Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam: xa nay bh’rợ pazêng đhanuôr pa dưr c’rơ ting cơnh xa nay âng Ava Hồ ga măc chr’năp năc vêy zập cấp, zập ngành coh vel đong đhị chr’hoong Đông Giang bhrợ têng k’rơ pa bhlâng. Tơợ đêêc, ting pa dưr pazêng môn thể thao vêy bh’nơơn dal công cơnh pazêng môn thể thao ty đanh âng pazêng acoon coh. Xoọc đâu, đhị chr’hoong ơy n’leh vaih đợ c’bhuh thể thao, cơnh: c’bhuh thể thao bóng đá, bóng chuyền, penh p’nenh… T’cooh Đỗ Hữu Tùng xay moon, coh cr’chăl ha y chr’hoong Đông Giang năc t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ zư lêy, pa dưr pazêng môn thể thao ty đanh cơnh: penh p’nenh, tr’chụt, tr’glụ, xó đha đấc da ding k’coong… “Coh cr’chăl ha y chr’hoong năc t’bhlâng xay moon c’lâng bh’rợ năc coh zập quý, zập c’xêê công cơnh zập c’moo năc bhrợ đợ bh’rợ tr’nêng thể dục, thể thao, pazêng bh’rợ tr’thi văn hoá thể thao, đoọng cơnh ooy đhanuôr năc t’bhlâng pa dưr c’rơ lâng bh’rợ cha ơh thể dục thể thao k’rơ lâh mơ đoọng ting pâh thi đấu pazêng giải thể thao bơơn bh’nơơn chr’năp dal. Lâng coh t’tun cậ lâh bh’rợ xay bhrợ pazêng giải thi đấu, năc bhrợ têng bấc bh’rợ cha ơh liêm pr’hay coh cr’chăl bhiệc bhan, tết, coh hân noo ch’noọng, đoọng zư lêy lâng pa dưr pazêng râu chr’ơh ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu, lâng pazêng môn vêy bh’nơơn dal, tơợ đêêc năc bhrợ t’vaih đợ c’bhuh liêm choom ting thi đấu đhị tỉnh lâng coh prang k’tiêc k’ruung.”

Tỉnh Quảng Nam vêy 9 chr’hoong da ding k’coong, zr’lụ ăt mamông âng pazêng đhanuôr acoon coh cơnh: Cơ TU, Ve, Tà riềng, Bhơ Noong… Coh pazêng c’moo đăn đâu, bh’rợ pa dưr thể dục, thể thao coh zr’lụ đhanuôr acoon coh năc vêy zập cấp, ngành âng tỉnh Quảng Nam k’rang xay bhrợ, ting pa dưr pr’ăt tr’mông tinh thần đoọng ha đhanuôr coh da ding k’coong. Chr’năp bhlâng, tơợ pazêng xa nay bh’rợ n’nâu, tỉnh Quảng Nam ơy bơơn lêy lâng pa choom apêê vận động viên tr’haanh năc đợ k’coon ta đhi manuyh acoon cohb p’xoọng apêê vận động viên âng tỉnh. T’cooh Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon: Bh’rợ thi thể thao pazêng acoon coh tỉnh Quảng Nam g’luh II năc bh’rợ chr’năp pa bhlâng ooy văn hoá, chính trị, xã hội liêm chr’năp pa bhlâng, đoọng xay bhrợ liêm choom c’lâng xa nay âng Đảng, chính sách pháp luật âng Nhà nước ooy bh’rợ acoon coh; bhrợ pa dưr khối đại đoàn kết prang đhanuôr, pa dưr c’rơ đoọng ha đhanuôr. Hội thi năc râu xay p’căh ghít bhlâng đoọng xay bhrợ k’rơ lâh mơ xa nay bh’rợ ta đang moon đhanuôr pa dưr c’rơ ting cơnh xa nay âng Ava Hồ ga măc chr’năp pa têệt lâng xa nay bh’rợ pazêng đhanuôr đoàn kết bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mông văn hoá, lâng cr’noọ bha lâng năc bhrợ pa dưr acoon manuyh Quảng Nam dưr vaih prang zập n’đăh ooy pr’ăt bh’rợ liêm crêê, tr’béch g’lăng… “Coh cr’chăl ahay, bh’rợ thể dục thể thao coh zr’lụ đhanuôr acoon coh đhị tỉnh ơy dưr vaih k’rơ lâh mơ lâng nhâm mâng lâh mơ. Pazêng môn thể thao ty đanh, chr’ơh ty đanh vêy ta zư lêy, pa dưr k’rơ, cơnh: penh p’nenh, tr’chụt, tr’glụ, xó đha đác da ding k’coong… Đợ đhanuôr acoon coh ting pâh cha ơh thể dục, thể thao ting t’ngay k’rơ lâh mơ./.”

Phát triển phong trào thể dục

 thể thao trong đồng bào DTTS tỉnh Quảng Nam

                               Hôih Nhàn

Người dân huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam và du khách vừa được hoà mình trong không khí thi đua sôi nổi của Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam lần thứ 2 năm 2022. Hội thi không chỉ là dịp để các vận động viên các huyện miền núi tranh tài và giới thiệu những môn thể thao truyền thống, thế mạnh của địa phương mình, mà còn là dịp giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm trong việc gìn giữ, phát huy giá trị các môn thể thao truyền thống các dân tộc. Qua đó, góp phần phát triển phong trào rèn luyện thể dục, thể thao trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam.

Suốt tuần qua, sân vận động thị trấn Prao, huyện Đông Giang luôn chật kín người dân đến xem, cổ vũ các hoạt động tại Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam lần thứ II. Với tinh thần thi đấu cao thượng, các vận động viên người dân tộc thiểu số đã cống hiến cho khán giả những màn tranh tài hấp dẫn. Ngoài các môn thi đấu quen thuộc như bóng đá, bóng chuyền, Hội thi lần này còn có nhiều môn thể thao truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số như bắn ná, đẩy gậy, kéo co và việt dã leo núi.... A Lăng Nghiệp, Đoàn thể thao huyện Nam Giang bày tỏ niềm vui khi được chọn tham gia thi môn bóng chuyền tại Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số của tỉnh lần này: “Bản thân tôi rất vui khi được giao lưu với các vận động viên các huyện khác, để tôi có thể học hỏi thêm kinh nghiệm từ các vận động viên huyện khác. Ở xã La Êê chúng tôi hiện nay rất khó khăn về sân bãi tập luyện, tuy nhiên về tinh thần tập luyện chúng tôi rất là hăng hái. Mong muốn tỉnh, huyện cần đầu tư hơn nữa về cơ sở vật chất, sân bãi để chúng tôi có điều kiện tập luyện, để thể dục, thể thao ở địa bàn chúng tôi phát triển mạnh hơn nữa.”

Thể thao không chỉ hấp dẫn đối với nam giới mà còn cuốn hút giới nữ, đặc biệt là các bạn trẻ dân tộc thiểu số. Trong điều cơ sở tập luyện thể dục-thể thao còn lắm khó khăn so với vùng đồng bằng, nhiều nơi, bà con đã tự tạo dựng sân chơi riêng để rèn luyện sức khỏe và thể hiện niềm đam mê đối với thể dục thể thao. Chị A Lăng Thị Phước, Đoàn thể thao huyện Tây Giang cho biết: “Bà con ở thôn, xã nhiều người đam mê thể thao. Tại thôn Chơ Nóc hiện đang xây dựng mặt bằng khu dân cư, nên chưa có sân chơi, mặc dù rất nhiều người muốn chơi thể thao. Hiện nay ở thôn chúng tôi có rất nhiều chị em chơi bóng đá, bóng chuyền. Nhất là môn bóng chuyền, chiều nào chị em cũng rủ nhau đánh bóng chuyền.”

Huyện Tây Giang phức tạp có địa hình phần lớn là đồi núi, nên sân bãi tập luyện thể dục, thể thao hầu như không có. Ngoài ra, bà con ở đây sống không tập trung nên việc tổ chức luyện tập thể dục, thể thao cũng còn nhiều hạn chế. Ông A Rất Blui, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, để khắc phục tình trạng này, trong công tác quy hoạch vừa qua, tại các khu dân cư mới đều bố trí 1 khu đất rộng giữa làng làm sân chơi thể thao cho bà con: “Chúng tôi cũng tổ chức ngay từ cơ sở, khi ủi mặt bằng bố trí dân cư thì gắn với phải có sân chơi thể thao, cũng như các thiết chế văn hoá kèm theo ở mỗi khu dân cư, thôn bản. Từ đó phong trào văn hoá, văn nghệ và thể dục thể thao ở cơ sở ngày càng phát triển mạnh hơn. Bên cạnh đó, hằng năm huyện Tây Giang cũng tổ chức Hội thi thể thao trên địa bàn huyện và ở tất cả các trường học trên địa bàn huyện cũng tổ chức các hội thi thể thao.”

Theo ông Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam: phong trào toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại được các cấp, ngành trên địa bàn huyện Đông Giang đặc biệt quan tâm. Qua đó, góp phần phát triển những môn thể thao thành tích cao cũng như những môn thể thao truyền thống của các dân tộc thiểu số. Hiện, trên địa bàn huyện đã hình thành các câu lạc bộ thể thao, như: CLB bóng đá, bóng chuyền, bắn nỏ… Ông Đỗ Hữu Tùng cho biết, thời gian tới huyện Đông Giang sẽ đẩy mạnh việc bảo tồn, phát huy các môn thể thao truyền thống như bắn ná, bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co, chạy việt dã leo núi…: “Trong thời gian tới huyện cũng sẽ tập trung định hướng là hàng quý, hàng tháng cũng như hàng năm sẽ tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao, các hội thi văn hoá thể thao, để làm sao bà con tích cực trong việc rèn luyện thể dục thể thao hơn nữa để tham gia thi đấu các giải thể thao có thành tích tốt hơn. Và tiếp theo nữa là ngoài việc tổ chức các giải thi đấu, thì sẽ tổ chức nhiều sân chơi lành mạnh, bổ ích vào các dịp lễ, tết, dịp hè, nhằm giữ gìn và bảo tồn các trò chơi dân gian, các môn thể thao truyền thống của đồng bào Cơ Tu,và những môn thành tích cao, từ đó sẽ lập nên những mô hình câu lạc bộ tiêu biểu tham gia thi đấu tại tỉnh và trên toàn quốc.”

Tỉnh Quảng Nam có 9 huyện miền núi, nơi cư ngụ của các đồng bào dân tộc thiểu số như: Cơ Tu, Ve, Ta riềng, Bhơ Noong…. Những năm gần đây, công tác phát triển thể dục, thể thao ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được các cấp, ngành của tỉnh Quảng Nam quan tâm, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho bà con miền núi. Đặc biệt, từ những sự kiện thể thao này, tỉnh Quảng Nam đã phát hiện và đào tạo, bồi dưỡng nhiều vận động viên tiêu biểu là con em dân tộc thiểu số bổ sung cho lực lượng vận động viên của tỉnh. Ông Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam lần thứ II là hoạt động có ý nghĩa văn hoá, chính trị, xã hội sâu sắc, nhằm thực hiện có hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao sức khoẻ, thể chất cho nhân dân. Hội thi là minh chứng rõ ràng nhất để thực hiện quyết liệt cuộc vận động toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại gắn với phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, với mục tiêu trọng tâm là xây dựng con người Quảng Nam phát triển toàn diện về đức, trí, thể mỹ. “Thời gian qua, phong trào thể dục, thể thao trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển nhanh, mạnh và bền vững. Các môn thể thao truyền thống, trò chơi dân gian được bảo tồn, phát triển, như: bắn ná, bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co, việt dã leo núi… Tỷ lệ bà con đồng bào dân tộc thiểu số tham gia tập luyện thể dục, thể thao ngày càng tăng./.”