Pa prá đhị bhiệc bhan, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch Hoàng Đạo Cương moon ghít, Ma Nhai đhị danh thắng Ngũ Hành Sơn nắc đợ tư liệu chr’nắp liêm, p’cắh liêm ghít râu pazưm, tr’lục đắh kinh tế, văn hóa, xã hội apêê k’tiếc k’ruung cơnh Nhật Bản-Trung Hoa-Việt Nam đhị Việt Nam tơợ thế kỷ XVII tước thế kỷ XIX. Nâu đoo năc tác phẩm coh đhêl chr’năp liêm bhlầng-c’kir tư liệu nâu vêy đợ ma nuyh vêy ta x’rặ căh bấc coh apêê t’nooi c’kir tư liệu zr’lụ, bha lang k’tiếc lâng năc tr’nơợp đhị Việt Nam, tơợp đoọng ha bh’rợ chêêc lêy bhrợ pr’đơợ c’kir tư liệu chr’năp  bhlầng coh grăng c’kir văn hóa Việt Nam lâng đơơng chr’năp liêm Việt Nam dzợ ặt lớơp cơnh lâng pr’zơc coh zr’lụ lâng coh bha lang k’tiếc. Đh’rưah, k’đươi moon UBND thành phố Đà Nẵng bhrợ đề án, dự án k’đhơợng lêy, tư liệu hóa, pa căh c’kir, t’bhlầng pa dưr trách nhiệm âng đhanuôr coh bh’rợ zư lêy, pa dưr apêê chr’năp c’kir tư liệu ma nhai đhị Ngũ Hành Sơn moon lalay, c’kir văn hóa moon za zưm, chroi k’rong pa dưr đanh lâng lâng moọt bhrợ đh’rưah lâng bha lang k’tiếc.

Lalăm đêêc, t’ngay 26/11/2022, đhị Hội nghị pazêng g’luh 9 âng Ủy ban Ký ức bha lang k’tiếc UNESCO zr’lụ châu Á-Thái Bình Dương (MOWCA), Ma Nhai đhị danh thắng Ngũ Hành Sơn bơơn xay moon năc c’kir tư liệu ang xa nay bh’rợ ký ức bha lang k’tiếc zr’lụ châu Á-Thái Bình Dương.

Ma Nhai năc muy k’bhuh pazêng 78 văn bản lâng chữ Hán lâng chữ Nôm bơơn bọoc coh đhêl lâng boọng gợp âng danh thắng Ngũ Hành Sơn, lâng xa nay bấc rau, bấc cơnh đh’rưah lâng bấc rau văn học âng apêê bhua, quan triều Nguyễn, cao tăng, trí thức, ơy đanh tơợ m’pâng thế kỷ 17 tước thế kỷ 20. Cr’van tư liệu nâu vêy chr’năp coh zập đăh, xay pa căh bấc rau âng vel đong lâng k’tiếc k’ruung Việt Nam coh lang phong kiến ha nua cơnh: lịch sử, địa lý, văn học, nghệ thuật, tôn giáo, đh’riêng p’rá, văn hóa-giáo dục. Zập bia Ma Nhai đhơ vêy rau lalay cơnh đăh xa nay ha dợ  bh’nơơn za zưm năc muy bh’nơơn nghệ thuật chr’năp dal, đơc pazêng xa nay lịch sử, chr’năp liêm, bơơn dưr vaih coh rau pa zưm đh’rưah âng loom liêm lâng c’rơ pa bhriêl âng thi nhân lâng kinh nghiệm, kỹ nghệ âng ma nuyh nghệ nhân cooch bọoc đhêl Non Nước./.

Phát huy giá trị ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn xứng tầm di sản tư liệu cấp khu vực

Sáng 1/3, UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức lễ đón nhận bằng công nhận Ma Nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn là di sản tư liệu thuộc Chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương khẳng định, Ma Nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn là những tư liệu cực kỳ giá trị, chân xác và đặc sắc, thể hiện rõ tính giao thoa, hòa điệu về kinh tế, văn hóa, xã hội giữa các quốc gia như Nhật Bản - Trung Hoa - Việt Nam tại Việt Nam từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX. Đây là các tác phẩm trên đá độc đáo ấn tượng - loại di sản tư liệu này có số lượng ghi danh khiêm tốn trong các danh sách di sản tư liệu khu vực, thế giới và là đầu tiên ở Việt Nam, khởi đầu cho việc khai phá tiềm năng di sản tư liệu đặc biệt giá trị trong kho tàng di sản văn hoá Việt Nam và lan toả các giá trị Việt Nam còn đang tiềm ẩn đối với bạn bè, đồng nghiệp khu vực và trên thế giới. Đồng thời, đề nghị UBND thành phố Đà Nẵng lập đề án, dự án quản lý, tư liệu hoá, quảng bá di sản, tăng cường trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản tư liệu Ma Nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn nói riêng, di sản văn hoá nói chung, góp phần vào sự phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Trước đó, ngày 26-11-2022, tại Hội nghị toàn thể lần thứ 9 của Ủy ban Ký ức thế giới UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương (MOWCA), Ma Nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn được công nhận là di sản tư liệu thuộc Chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. 

Ma Nhai là một hệ thống gồm 78 văn bản bằng chữ Hán và chữ Nôm được khắc trên vách đá và hang động của danh thắng Ngũ Hành Sơn, với nội dung đa dạng, hình thức độc đáo cùng nhiều thể loại văn học của các vị vua, quan triều Nguyễn, cao tăng, trí thức, có niên đại trải dài từ nửa đầu thế kỷ 17 đến thế kỷ 20. Nguồn di sản tư liệu này có giá trị trên nhiều phương diện, phản ánh nhiều mặt của địa phương và đất nước Việt Nam dưới thời phong kiến như: lịch sử, địa lý, văn học, nghệ thuật, tôn giáo, ngôn ngữ, văn hóa - giáo dục. Mỗi bia Ma Nhai tuy có sự khác nhau về hình thức, nội dung nhưng tựu chung là một tác phẩm nghệ thuật có giá trị, hàm chứa những nội dung lịch sử, nhân văn quý báu, được ra đời trong sự kết hợp của tâm hồn, tài hoa của thi nhân và kinh nghiệm, kỹ nghệ của người nghệ nhân điêu khắc đá Non Nước./.