Azi chô ooy zr’lụ vêy bâc đhanuôr Khmer ăt mamông chr’val Phương Thạnh, Huyền Hội, chr’hoong Càng Long, zr’lụ vêy bấc bom cha răh âng arọp abhuy penh pa hư nâu cơy năc dưr tr’xăl bấc pa bhlâng. C’lâng nhựa, bê thông tih liêm, đợ đhr’nong đong liêm mâng ơy xăl ha đhr’nong đong am cr’đe zir hư coh bêl ahay.

T’cooh Thạch Ngọc Phương Thi, manuyh ắt mamông đhị đhăm k’tiêc n’nâu tơợ k’tứi xay moon: l’lăm giải phóng coh đâu zr’năh k’đhap pa bhlâng, hân đhơ căh tước bơr zệt km năc kiêng lướt ooy chợ tỉnh năc công đanh tươc muy pâng t’ngay. Năc nâu cơy mơ 20 phút năc tước ặ lâng kiêng lướt xoọc ooy năc công choom tu c’lâng p’rang căh muy liêm mâng ting n’năc coh ha dum công vêy đen ang: “L’lăm giải phóng đhanuôr moon zazum zr’năh k’đhap bhlâng, tu pa bhrợ căh lâh bấc. Nắc xoọc đâu lâng râu k’đhơợng xay âng Đảng lâng Nhà nước, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ơy tr’xăl bấc bhlâng. Pa bhlâng năc đhanuôr Khmer xoọc đâu doọ dzợ ăt mamông coh đong axậ, đong zir hư.”

Căh muy zr’lụ vêy g’lêêh c’rơ lâng cách mạng vêy Đảng, Nhà nước k’rang k’rong bhrợ, ting n’năc pazêng vel đong zr’năh k’đhap công đươi chính sách chr’năp. Ba bi cơnh chr’val Đa Lộc, chr’hoong Châu Thành, muy coh pazêng chr’val pa bhlâng zr’năh k’đhap ăt coh xa nay bh’rợ 135 âng Chính phủ l’lăm ahay, nâu cơy công ơy xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê. Xoọc đâu, thu nhập m’bứi bhlang âng muy cha năc coh chr’val bơơn 53 ức đồng coh muy c’moo. Bơơn cơnh đâu, muy pâng năc đươi ooy bh’rợ pa bhrợ âng đhanuôr coh đâu vêy ta ha dưr dal, ting n’năc k’coon ta đhị pr’loọng đong m’bứi k’tiếc vêy ta đoọng mọt pa bhrợ ooy công ty, xí nghiệp vêy thu nhập nhâm mâng. T’cooh Kim Phone ăt coh chr’val Đa Lộc, chr’hoong Châu Thành, pr’loọng đong bhrợ cha choom coh bấc c’moo xay moon: “Nâu cơy c’lâng p’rang, điện ang, trạm zêng vêy ta bhrợ têng liêm mâng. Chr’năp bhlâng coh bh’rợ ch’choh b’băn năc vêy ta pa choom, pa choom đoọng khoa học, kỹ thuật. Tơợ đêêc c’năl coh bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr vêy ta ha dưr ghít bhlâng, pa bhrợ ting t’ngay liêm choom lâh mơ.”

Đh’rưah lâng chính sách ng’zooi, bhrợ t’vaih râu liêm crêê pa dưr kinh tế, pazêng tổ chức chính trị, xã hội bha lâng năc Mặt trận tổ quốc ta luôn t’bhlâng xay moon, p’too pa choom, k’rong khối đại đoàn kết pazêng acoon coh. Tơợ đêêc, pazêng apêê acoon coh đh’rưah ắt mamông ta luôn ting tr’pác, tr’zooi đh’rưah tơợ bh’rợ pa dưr kinh tế pr’loọng đong tươc ooy bh’rợ xay bhrợ pazêng xa nay bh’rợ âng vel đong. Râu chr’năp bhlâng năc doọ ng’đương tươc bêl k’bhộ k’van năc ng’tr’zooi đh’rưah năc đhanuôr ta luôn ting tr’zooi đh’rưah bêl dzợ lum zr’năh k’đhap. T’cooh Thạch Chanh Srây, ăt coh chr’val Hiệp Hoà, chr’hoong Cầu Ngang năc cán bộ đhêy hưu lâng năc manuyh vêy uy tín coh bhươl cr’noon xay moon: “Coh kinh tế lâng văn hoá, vêy bh’rợ bhiệc bhan cha đăh năc vêy ting pâh âng đhanuôr Kinh, Khmer lâng Hoa. Đhanuôr Khmer vêy bh’rợ lơi abhuy, căh cậ bhiệc bhan pay k’diic k’điêl công k’dua đhanuôr Kinh, Hoa. Đhanuôr Kinh, Hoa vêy vêy bh’rợ lơi abhuy, vêy bhiệc bhan công k’dua đhanuôr Khmer. Chr’năp bhlâng coh bh’rợ tr’nêng ch’choh b’băn, bấc bhlâng apêê kỹ sư, cán bộ kỹ thuật năc manuyh Kinh năc apêê ađhi noo pa choom đoọng ha đhanuôr zi lứch loom; zooi ooy c’năl, ooy m’ma căh cậ ooy zên vặ… Acu lêy bhlưa 3 acoon coh căh dzợ vêy bhlưa, năc tr’đăn pa bhlâng.”

Tơợ xang giải phóng c’moo 1975, Trà Vinh năc tơợp bhr’lậ râu căh liêm crêê âng chiến tranh lâng nhâm mâng bh’rợ pa bhrợ. Tước nâu cơy, kinh tế âng tỉnh năc vêy ta pa dưr nhâm mâng, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ta luôn vêy ta ha dưr dal. Tơợ muy vel đong vêy k’nặ muy pâng đhanuôr năc ắt coh xa nay pr’loọng đong đharựt coh pazêng c’moo tr’nơớp bhrợ t’vaih tỉnh c’moo 1992, năc đợ pr’loọng đong đharựt xiêr dzợ mơ 0,56%; thu nhập âng muy cha năc bơơn 63 ức đồng coh muy c’moo. C’lâng p’rang ta luôn vêy ta bhrợ têng liêm xang. Tước nâu cơy prang tỉnh vêy 80/85 chr’val ơy xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê lâng vêy 6 đơn vị cấp chr’hoong xay bhrợ liêm xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. Vêy bơơn cơnh đêêc năc đươi râu k’đhơợng xay âng Đảng, đhanuôr acoon coh đhị Trà Vinh ta luôn pa dưr truyền thống đoàn kết, pa dưr truyền thống grơơ nhool coh bh’rợ zâl cha groong arọp abhuy, toong t’ngay ha dum t’bhlâng bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông t’mêê. T’cooh Phạm Tiết Cường, Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam tỉnh Trà Vinh xay moon ghít: “Z’lâh pazêng cr’chăl các mạng, đhanuôr pazêng acoon coh zâp ngành zập giới, ơy bhrợ t’vaih c’rơ zazum. Năc pr’học đài đoàn kết pazêng acoon coh ơy dưr vaih pr’học ta luôn âng đảng bộ lâng đhanuôr tỉnh Trà Vinh. Coh c’xêê c’moo bhrợ pa dưr k’tiêc k’ruung, Mặt trận lâng pazêng đoàn thể chính trị, xã hội zập cấp, t’bhlâng pazum bhrợ đh’rưah, đương ch’mêệt lêy pazêng xa nay bh’rợ, xay bhrợ chính sách đoọng ha manuyh vêy g’lêêh c’rơ, manuyh đharựt, manuyh đăn đharựt… ting bhrợ pa dưr khối đại đoàn kết đhị zr’lụ tỉnh.”

Lâng c’rơ đoàn kết quân đhanuôr, đoàn kết pazêng acoon manuyh vêy ta pa dưr, cr’noọ âng cr’noọ bh’rợ năc tước c’moo 2030, râu dưr vaih âng kinh tế coh zr’lụ đhanuôr acoon coh đhị zr’lụ tỉnh Trà Vinh bơơn m’bứi bhlâng tơợ 6% coh muy c’moo năc a tếh. Thu nhập m’bứi bhlâng âng đhanuôr acoon coh năc k’nặ ma mơ lâng râu zazum âng tỉnh; pa xiêr đợ pr’loọng đong đharựt dzợ mơ 3%. Vêy 70% chr’val vêy bâc đhanuôr acoon coh xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon pa dưr dal.

Zập c’moo k’đơơng t’pâh 5% manuyh pa bhrợ tươc bhrợ đợ bh’rợ tr’nêng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ. Tước c’moo 2030 vêy 40% manuyh pa bhrợ nắc manuyh acoon coh n’năl bhrợ đợ bh’rợ: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ, coh đêêc vêy m’bứi bhlâng năc 50% năc manuyh pa bhrợ nắc pân đil; t’bil lơi đhr’năng đong ăt zir, đong căh nhâm mâng, zâl đhr’năng căh liêm âng môi trường cruung đác. T’bhlâng pa choom, quy hoạch, bhrợ pa dưr apêê cán bộ manuyh acoon coh, pa bhlâng năc manuyh acoon coh đhị đêêc. Năc xay bhrợ liêm xang pazêng cr’noọ bh’rợ ơy ta xay moon coh bh’rợ dưr vaih nhâm mâng tươc c’moo 2030… đh’rưah lâng bấc cr’noọ bh’rợ chr’năp n’lơơng.

Đoọng bơơn cơnh cr’noọ xa nay n’nâu, lâh p’loon pazêng c’rơ, tỉnh năc bhrợ k’rơ bh’rợ pa liêm bộ máy, xăl t’mêê bh’rợ lâng pa dưr râu liêm choom âng bh’rợ k’đhơợng xay nhà nước ooy bh’rợ acoon coh; bhrợ têng lâng xay bhrợ pazêng đề án, xa nay bh’rợ, chính sách xay bhrợ xa nay bh’rợ ga măc chr’năp coh bh’rợ acoon coh. T’cooh Hà Thanh Sơn, Phó Ban acoon coh tỉnh Trà Vinh xay moon: “Coh cr’chăl ha y azi t’bhlâng xay moon đoọng zooi đhanuôr hêê n’năl ghít râu chr’năp âng đay coh bh’rợ pa dưr kinh tế - xã hội, đoọng pr’ắt tr’mông ting t’ngay ha dưr dal. Râu bơr cậ azi t’bhlâng đh’rưah lâng pazêng sở, ngành xay bhrợ liêm choom coh pazêng bh’rợ, tơợ bh’rợ lêy pay, prá xay tước ooy bh’rợ ch’mêệt lêy đoọng pa dưr râu liêm choom./."

Tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc vùng biên giới

Có chính sách, có nguồn lực đầu tư và có sự đồng lòng của người dân chính là chìa khó mở ra thành công cho công tác giảm nghèo. Đối với đồng bào các dân tộc ở các địa phương trên cả nước cũng vậy, với tinh thần tương thân, tương ái, hỗ trợ lẫn nhau mà đời sống của nhiều đồng bào đã có sự đổi thay rõ nét.

Chúng tôi về vùng có đông đồng bào Khmer sinh sống xã Phương Thạnh, Huyền Hội, huyện Càng Long, nơi một thời chịu nhiều bom đạn nay đã hoàn toàn thay da đổi thịt. Đường nhựa, bê tông thông suốt, những mái nhà khang trang thay thế căn nhà lá xập xệ trước kia.

Ông Thạch Ngọc Phương Thi, người gắn bó với vùng đất này từ thuở nhỏ cho biết: trước giải phóng nơi đây khó khăn lắm, dù chưa tới hai chục km nhưng muốn lên chợ tỉnh phải mất cả buổi. Nhưng nay chỉ cần 20 phút là đến nơi và muốn đi lúc nào cũng được vì đường xá không chỉ thông thoáng mà vào đêm cũng có đèn sáng. “Trước giải phóng nhân dân nói chung khó khăn lắm, vì sản xuất còn rất hạn chế. Còn hiện nay dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đời sống của nhân dân đổi thay vượt bậc. Đặc biệt bà con Khmer bây giờ không còn sống trong nhà lá, nhà tạm nữa”.

Không chỉ những nơi có công với cách mạng được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư, mà những địa phương có điều kiện khó khăn cũng được hưởng chính sách đặc biệt. Điển hình như xã Đa Lộc, huyện Châu Thành, một trong những xã đặc biệt khó khăn thuộc Chương trình 135 của Chính phủ trước đây, nay cũng đã về đích nông thôn mới. Hiện thu nhập bình quân đầu người của xã đạt hơn 53 triệu đồng/năm. Đạt được kết quả như hiện nay, một phần nhờ trình độ sản xuất của bà con nơi đây được nâng lên, trong khi con em những hộ ít đất được nhận vào làm việc trong công ty, xí nghiệp có thu nhập ổn định. Ông Kim Phone ở xã Đa Lộc, huyện Châu Thành, hộ nông dân sản xuất giỏi nhiều năm liền cho biết: “Bây giờ điện đường trường trạm được xây dựng khang trang. Đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp được tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật. Từ đó trình độ sản xuất của nông dân được nâng lên rõ rệt, sản xuất càng hiệu quả hơn”.

Bên cạnh những chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện phát triển kinh tế, các tổ chức chính trị, xã hội đi đầu là Mặt trận tổ quốc luôn tích cực tuyên truyền, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Qua đó, cộng đồng các dân tộc cùng chung sống luôn chia sẻ, tương trợ nhau từ trong phát triển kinh tế gia đình đến thực hiện các phong trào của địa phương. Điều đáng quý là không phải đợi lúc khá giả mới giúp nhau được mà bà con sẵn sàng chia sẻ từ lúc còn khó khăn. Ông Thạch Chanh Srây, ở xã Hiệp Hòa, huyện Cầu Ngang là cán bộ hưu trí và là người có uy tín trong cộng đồng chia sẻ: “Trong kinh tế lẫn văn hóa, tiệc tùng có sự tham gia của cả bà con Kinh, Khmer và Hoa. Bà con Khmer có đám, có cưới hỏi cũng mời bà con Kinh, Hoa. Bà con Kinh, Hoa có đám có tiệc cũng mời bà con Khmer. Đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp, phần lớn các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật là người Kinh nhưng anh em chỉ dẫn bà con mình rất nhiệt tình; hỗ trợ cả về kiến thức, về giống hoặc về nguồn vốn ...Tôi thấy rằng giữa 3 dân tộc không có khoảng cách gì cả”.

Từ sau giải phóng năm 1975, Trà Vinh bắt tay vào khắc phục hậu quả chiến tranh và ổn định sản xuất. Đến nay, kinh tế của tỉnh tiếp tục phát triển ổn định, đời sống của nhân dân không ngừng nâng lên. Từ một địa phương có gần một nửa dân số thuộc diện nghèo vào năm đầu tái lập tỉnh năm 1992, nay tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,56%; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 63 triệu đồng/năm. Kết cấu hạ tầng không ngừng được xây dựng hoàn thiện. Đến nay toàn tỉnh có 80/85 xã đạt chuẩn nông thôn mới và có 06 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Có được kết quả này là nhờ sự lãnh đạo của Đảng, cộng đồng các dân tộc ở Trà Vinh luôn phát huy truyền thống đoàn kết, phát huy truyền thống anh hùng trong kháng chiến, ngày đêm ra sức lao động xây dựng cuộc sống mới. Ông Phạm Tiết Cường, Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam tỉnh Trà Vinh khẳng định: “Trải qua các giai đoạn cách mạng, đồng bào các dân tộc các ngành các giới, đã tạo nên sức mạnh tổng hợp. Thì bài học đại đoàn kết toàn dân tộc đã trở thành bài học xuyên suốt của đảng bộ và nhân dân tỉnh Trà Vinh. Trong thời kỳ xây dựng đất nước, MT và các đoàn thể chính trị, xã hội các cấp, tích cực phối hợp thực hiện, giám sát các chương trình, dự án; thực hiện chính sách đối với người có công, người nghèo, người cận nghèo…góp phần xây dựng khối đại đoàn kết trên địa bàn tỉnh”

Với sức mạnh đoàn kết quân dân, đoàn kết dân tộc được phát huy, Mục tiêu của kế hoạch là đến năm 2030, tăng trưởng kinh tế bình quân vùng đồng bào DTTS trên địa bàn Trà Vinh đạt tối thiểu từ 6%/năm trở lên. Thu nhập bình quân người DTTS gần bằng bình quân chung của tỉnh; giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 3%. Có 70% số xã vùng có đông đồng bào DTTS đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Hàng năm thu hút 5% lao động sang làm việc các ngành, nghề: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ. Đến năm 2030 có 40% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành nghề: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ, trong đó có ít nhất 50% là lao động nữ; xóa bỏ tình trạng nhà ở đơn sơ, nhà thiếu kiên cố, ngăn chặn tình trạng suy thoái môi trường sinh thái. Tiếp tục đào tạo, quy hoạch, xây dựng đội ngũ cán bộ người DTTS, nhất là các DTTS tại chỗ. Cơ bản hoàn thành chỉ tiêu đã đề ra trong mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030….cùng nhiều mục tiêu quan trọng khác.

Để đạt được những mục tiêu này, ngoài tranh thủ các nguồn lực, tỉnh sẽ đẩy mạnh kiện toàn bộ máy, đổi mới hoạt động và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc; xây dựng và triển khai thực hiện các đề án, chương trình, chính sách thực hiện Chiến lược công tác dân tộc. Ông Hà Thanh Sơn, Phó Ban dân tộc tỉnh Trà Vinh cho biết: “Trong thời gian tới chúng tôi tập trung tuyên truyền để giúp bà con mình nhận thức được vai trò vị trí trong phát triển KT-XH, để đời sống được đi lên. Thứ hai chúng tôi tiếp tục với các sở, ngành thực hiện đảm bảo trong các khâu, từ chọn lựa, bình xét cho đến khâu kiểm tra, giám sát để phát huy hiệu quả”./.