Bêl bộ máy ơy têêm ngăn, zêng pr’đơợ bh’rợ chr’năp căh mưy pa xoọng manưih năc crêê manưih, zâp đhr’năng bh’rợ, zâp cơ chế lâng zâp c’rơ đoọng bhrợ.

Xoọc đâu, râu ta mooh moon pa gluh dzợ năc “đoọng ha mơ bhiệc ooy cấp chr’val” năc lêy ngai zâp đhr’năng bh’rợ đoọng bhrợ đợ thẩm quyền cấp vêêl đông vaih bh’nơơn bh’rợ liêm ghit?

BHA AR XRẶ 3: CHROOI C’RƠ ĐOỌNG HA VÊÊL ĐÔNG, PA DƯR DAL Z’HAI BHRỢ TÊNG

Mưy c’moo hanua, bộ máy chính quyền vêêl đông bơr cấp lêy bhrợ pa liêm, pa xiêr đợ mơ trung gian, ha dợ coh cr’loọng lêy bhrợ căh ơy liêm ghit. Bơr pêê đhị, phòng, ban ma t’gơn bh’rợ, pa zưm bhrợ căh liêm choom. Bhrợ zr’năh bâc ooy zâp cha nặc manưih: mưy cán bộ k’đhơợng bhrợ 3 tươc 5 bh’rợ, zâp t’ngay pêê puôn zệt bh’rợ, bhrợ toong t’ngay hi dưm cung căh xang bh’rợ. Nâu đoo năc n’leh ghit vêy đhị u’xưa, vêy đhị ta bhưch, lâh mơ năc căh zâp manưih pa bhrợ vêy chuyên môn.

T’mêê đâu, t’ngay 2/6/2026, Bộ Chính trị pa gluh Quyết định 185 đăh biên chế zâp cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc lâng đoàn thể c’moo 2026, đoọng bhr’lậ pa liêm biên chế âng zâp cơ quan, đơn vị ha dợ căh pa dzoọc biên chế. Hân đhơ cơnh đêêc, lêy bhrợ nâu cung k’đhạp bêl zâp chr’val vêy cơnh lalay đăh bh’rợ. T’cooh Nguyễn Văn Phương, Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Trị k’đươi moon:“Lêy cha mêêt cr’noọ bh’rợ ting bh’rợ, dân số, pr’ăt tr’mung coh vêêl đông. K’đươi moon đoọng thẩm quyền lêy đoọng định biên zr’nưm ha tỉnh đoọng tỉnh lêy cha mêêt bhrợ cớ ha zâp vêêl đông, ngành. Cơ chế nâu vêy zooi vêêl đông bhrợ liêm choom đăh lêy k’đươi manưih pa bhrợ ting cr’chăl lâng đợ mơ bh’rợ la lua, lêy ooy khung zr’nưm âng Trung ương”.

Căh mưy kiêng ha mơ manưih, năc dzợ lêy cha mêêt tước cán bộ chuyên môn n’đoo. T’cooh Bùi Văn Tiếng, bêl ahay năc Trưởng Ban Tổ chức Thành uỷ Đà Nẵng moon bhiệc lêy đoọng cán bộ crêê cơnh râu âng đhanuôr zâp đhị xoọc kiêng:“Đhị đâu xoọc k’đhạp đăh k’tiêc k’bunh năc lêy k’đươi moon cán bộ địa chính. Đhị đâu nông nghiệp xoọc pa dưr pa xơc năc k’đươi moon cán bộ khuyến nông bâc. Lêy ooy cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr năc lêy quyết định đợ mơ manưih pa bhrợ lâng lêy cơ cấu âng cán bộ cấp chr’val”.

Trung ương xoọc pa dưr k’rơ c’lâng xa nay âng đơơng cán bộ vêy trình độ, kinh nghiệm tơợ cấp tỉnh chô ooy vêêl đông. Thủ tướng Chính phủ k’đươi moon lêy cha mêêt, k’đươi cán bộ k’đhơợng bhrợ bha lâng, cấp phó đhị zâp tỉnh, thành phố zi lâh mơ quy định đăh bh’rợ coh cấp chr’val. Hân đhơ cơnh đêêc, căh vêy cán bộ cấp tỉnh n’đoo cung lêy chô ooy chr’val. T’cooh Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng moon ghit, thành phố t’bhlâng lêy cha mêêt, k’đươi cán bộ chô pa bhrợ ting cơnh cr’noọ bh’rợ:“Dzợ vêy bâc cán bộ châc lêy moon zâp cơnh đoọng doọ k’đươi chô pa bhrợ. Ban Thường vụ Thành uỷ bhrợ t’bhlâng đăh bhiệc k’đươi moon cán bộ ooy cr’chăl nâu a’tôh, hân đhơ lâng manưih dzoọng bhrợ bha lâng cấp uỷ; bhiệc nâu năc bhrợ ta luôn, bhrơợng k’rơ. Bhiệc lêy cha mêêt, xay moon cán bộ lêy ooy k’đươi moon bh’rợ lâng đhr’năng bh’rợ lêy bhrợ đoọng vêy cơnh k’đươi moon, xăl manưih pa bhrợ liêm glặp”.

Đh’rưah lâng râu zr’năh k’đhạp đăh bhiệc bhrợ ting bâc, bơr pêê cán bộ tơợ cấp tỉnh, cấp chr’hoong vêy k’đươi moon chô ooy vêêl đông cung vêy râu tr’xăl đăh chế độ, chính sách. Bấc Bí thư Đảng uỷ chr’val, phường năc cấp uỷ viên cấp tỉnh bêl chô ooy vêêl đông, zên bơơn bhrợ âng apêê xiêr tơợ 6 ực tươc 9 ực đhị mưy c’xêê. T’cooh Mai Văn Minh, Bí thư Đảng uỷ chr’val Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Trị k’rang moon:“Cán bộ ta k’đươi chô pa bhrợ lêy pay danh dự năc đoo tr’nơợp. Cr’chăl nâu, zâp chế độ phụ cấp căh cậ căh vêy ta hơnh deh, apêê căh vêy cr’noọ cr’niêng kiêng dzoọc bhrợ bha lâng năc pr’đơợ bh’rợ âng cán bộ cung căh vaih”.

Pac cấp k’rơ ha dợ c’rơ bh’rợ căh ơy liêm ma mơ. Cấp chr’val xoọc vêy ta k’đươi bhrợ c’la k’rong bhrợ zâp dự án dứp 20 tỷ đồng, ha dợ zên lêy đoọng manưih pa bhrợ zâp c’moo bâc đhị mơ lâh 30 tỷ. T’cooh Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng uỷ phường Quảng Trị k’đươi đoọng quyền tươc ooy năc têêm ngăn zên prặ tươc đêêc:“Trung ương vêy đợ quy định pac cấp k’rơ lâh lâng liêm ghit lâh tươc chính quyền vêêl đông cấp chr’val, hân đhơ đăh zên prặ, manưih pa bhrợ, bhiệc k’đhơợng zư zên bơơn pa chô đoọng ha zâp vêêl đông, cơnh đêêc năc vêy liêm ma mơ đươi đh’rưah”.

Pac cấp, pac quyền lâng pay đoọng zên prặ năc đoo pr’đơợ chr’năp. Hân đhơ cơnh đêêc, đoọng cán bộ pân k’noọ pân bhrợ tu râu chr’năp liêm zr’nưm năc lêy vêy mưy cơ chế zâp ghit đoọng p’too p’zương xăl t’mêê lâng pa dưr dal trách nhiệm. Bâc vêêl đông ơy bhrợ liêm ghit cr’liêng xa nay nây ooy đăh quy chế bhrợ bhiệc. P’too p’zương xăl t’mêê lêy lươt đh’rưah lâng cơ chế xay moon liêm ghit. Xay moon cán bộ lâng bh’nơơn bh’rợ liêm ghit, căh nặc dzợ râu lêy chơơih pay, năc râu k’đươi moon pa bhlâng. KPI năc đoo đh’năng lêy đăng liêm ghit bêl bhrợ têng, ha dợ manưih k’đhơợng bhrợ bha lâng năc lêy k’đhơợng bhrợ lăm. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Tiến Dĩnh, bêl ahay bhrợ Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nâu đoo năc bhiệc pay crêê manưih, đoọng crêê bhiệc lâng zư lêy crêê manưih ha bộ máy:“Nâu cơy căh dzợ đương tươc 2 c’moo dzợ. Lêy sát hạch lâng chơơih pay ta luôn. Ngai bhrợ căh liêm choom năc pa gluh. Vêy moot vêy gluh, vêy xiêr, năc coh Luật Cán bộ, Công chức ơy moon ghit”.

Nâu cơy, thẩm quyền đơơng chô ooy cấp chr’val dzoọc, bhưah lâh, manưih bâc lâh, bh’rợ cung zr’năh k’đhạp lâh, ha dợ bâc chr’val k’tứi, căh zâp manưih pa bhrợ lâng c’rơ bh’rợ pa dưr pa xơc. Vêy bâc chr’val coh da ding k’coong lêy bhrợ bhiệc bâc đhị, đăh công nghệ thông tin căh liêm ma mơ. PGS.TS Tấn Sáng, giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia zr’lụ 3 moon, cấp chr’val k’đươi moon cán bộ zâp đhr’năng bh’rợ, c’rơ bhrợ liêm crêê cơnh k’đươi moon ooy đhr’năng pa dưr pa xơc t’mêê:“Acu k’noọ đợ chr’val k’tứi căh zâp c’rơ bh’rợ, cr’chăl hanua bơơn lêy năc pa zưm cớ. Pa zưm đoọng bhrợ n’hâu? Đoọng căh mưy lêy bhrợ pa liêm đăh zên prặ, đhị pa bhrợ, pa zưm đoọng bhrợ pa gluh đợ cán bộ zâp c’rơ đoọng k’đhơợng bhrợ liêm choom thẩm quyền ga măc âng đoo vêy ta pazao đoọng”.

Bâc chuyên gia moon, bh’rợ chính quyền vêêl đông bơr cấp căh năc mưy râu phép trừ đăh cơ học bêl lơi cấp chr’hoong, năc dzợ bhrợ pa dưr pr’ăt bh’rợ zâp cấp: tỉnh k’rơ đăh c’rơ bh’rợ, quy hoạch; chr’val - cấp trực tiếp coh dứp tỉnh - k’rơ đăh bhrợ têng, bhrợ pr’đơợ tơợ vêêl đông. Bêl vaih cr’noọ bh’rợ k’đhơợng bhrợ tr’xăl liêm choom ting bh’rợ n’năc, bhiệc bhrợ pa liêm nâu vêy liêm choom.

G’luh cách mạng lêy ra pặ pa liêm bộ máy, chrooi đoọng c’rơ ha vêêl đông căh năc mưy c’lâng lêy chô tươc. Nâu đoo năc c’lâng k’tiêc k’ruung bhrợ pa liêm c’rơ đoọng moot ooy mưy c’năt c’lâng ga măc lâh: t’bhlâng pa dưr pa xơc tơợ 10% năc a’têh zâp c’moo, ooy cr’chăl c’moo 2026-2030, tươc c’moo 2045 năc vaih k’tiêc k’ruung pa dưr pa xơc, bơơn bhrợ zên bâc.

Bh’rợ t’mêê bhrợ cán bộ coh vêêl đông đợ trách nhiệm căh ơy bool vaih lâng đhr’năng lêy bhrợ âng apêê nâu năc quyết định bộ máy t’mêêt chô tươc ooy. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm k’đươi moon, bhrợ c’lâng pr’lươt vaih bhrợ têng, bhrợ nghị quyết vaih bh’rợ, bhrợ c’rơ bh’rợ vaih pa dưr pa xơc, bhrợ râu tin đươi âng đhanuôr vaih c’rơ:“Râu âng hêê lêy căh năc mưy bộ máy m’bứi đầu mối năc dzợ mưy bộ máy k’rơ lâh, liêm buôn lâh, trách nhiệm lâh, liêm choom lâh lâng bhrợ đoọng ha đhanuôr liêm lâh. Căh nặc mưy bhrợ pa liêm râu k’đươi moon l’lăm, năc dzợ bhrợ pr’đơợ đoọng ha bh’rợ k’đhơợng zư k’tiêc k’ruung liêm choom, liêm crêê cơnh cr’noọ pa dưr pa xơc đơơh, nhâm mâng âng k’tiêc k’ruung ooy cr’chăl t’mêê”./.

LOẠT BÀI: CÁN BỘ CƠ SỞ VÀ THƯỚC ĐO LÒNG DÂN

BÀI 3: TIẾP SỨC CHO CƠ SỞ, NÂNG CAO NĂNG LỰC THỰC THI

Ngày 02/6/2026, tại buổi làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 2 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Thành công của giai đoạn sắp xếp chưa phải là thành công của giai đoạn vận hành; phải chuyển từ phân cấp, phân quyền sang bảo đảm năng lực thực thi”. Khi bộ máy đã cơ bản ổn định, điều cơ sở cần nhất không chỉ là thêm người mà là đúng người, đủ năng lực, đủ cơ chế và đủ nguồn lực để hành động.

Hiện nay, câu hỏi đặt ra không còn là “giao bao nhiêu việc cho cấp xã” mà là ai đủ năng lực để biến những thẩm quyền cấp cơ sở thành kết quả cụ thể?   

Một năm qua, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, nhưng bên trong hoạt động chưa thật sự trơn tru. Một số nơi, phòng, ban chồng lấn công việc, phối hợp chưa nhịp nhàng. Sức ép dồn xuống từng người: một cán bộ gánh 3 đến 5 vị trí, mỗi ngày ba bốn chục đầu việc, làm cả ban đêm cũng không hết việc. Nút thắt lộ rõ là nơi thừa, nơi thiếu, đặc biệt là thiếu người có chuyên môn.

Mới đây, ngày 02/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Quyết định 185 về biên chế các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể năm 2026, cho phép điều chuyển biên chế giữa các cơ quan, đơn vị mà không tăng tổng biên chế. Nhưng điều chuyển cũng khó khỏa lấp khoảng cách, khi các xã chênh nhau quá lớn về quy mô. Ông Nguyễn Văn Phương, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị kiến nghị:“Cần xem xét tiêu chuẩn theo khối lượng công việc, dân số, đặc điểm địa bàn. Đề xuất giao thẩm quyền phân bổ định biên chung cho tỉnh để tỉnh chủ động phân phối lại cho các sở, ngành, địa phương. Cơ chế này sẽ giúp địa phương linh hoạt điều phối nhân sự theo từng giai đoạn và khối lượng công việc thực tế, dựa trên khung sườn chung của Trung ương”.

Không chỉ cần bao nhiêu người, mà còn phải tính đến cán bộ chuyên môn nào. Ông Bùi Văn Tiếng, nguyên Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng cho rằng việc bố trí cán bộ phải đúng cái người dân ở từng nơi đang cần:“Chỗ này đang nóng về đất đai thì phải tăng cường cán bộ địa chính. Chỗ này nông nghiệp đang phát triển thì phải tăng cường cán bộ khuyến nông. Tức là bản đồ nhu cầu của người dân sẽ quyết định số lượng và cơ cấu của cán bộ cấp xã”.

Trung ương đang đẩy mạnh chủ trương đưa cán bộ có trình độ, kinh nghiệm từ cấp tỉnh về cơ sở. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu rà soát, điều động cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp phó ở các tỉnh, thành phố vượt quy định về công tác tại cấp xã. Tuy nhiên, không phải cán bộ cấp tỉnh nào cũng sẵn sàng về xã. Ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khẳng định, thành phố tiếp tục rà soát, luân chuyển cán bộ theo yêu cầu nhiệm vụ:“Vẫn còn một số cán bộ tìm mọi lý do để thoái thác nhiệm vụ. Ban Thường vụ Thành ủy sẽ rất cương quyết trong việc điều động, luân chuyển cán bộ trong thời gian tới, kể cả đối với người đứng đầu cấp ủy; việc này sẽ được thực hiện liên tục, quyết liệt. Việc rà soát, đánh giá cán bộ sẽ dựa trên yêu cầu nhiệm vụ và năng lực đáp ứng công việc để có cơ chế điều động, luân chuyển, thay thế phù hợp”.

Cùng với áp lực công việc ngày càng lớn, một số cán bộ từ cấp tỉnh, cấp huyện được điều động về cơ sở cũng có sự thay đổi về chế độ, chính sách. Nhiều Bí thư Đảng ủy xã, phường là cấp ủy viên cấp tỉnh khi về cơ sở, thu nhập của cá nhân họ giảm từ 6 triệu đến 9 triệu đồng/ tháng. Ông Mai Văn Minh, Bí thư Đảng ủy xã Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Trị lo lắng:“Là cán bộ luân chuyển thì phải lấy danh dự làm đầu. Bên cạnh đó, các chế độ phụ cấp hoặc không được ghi nhận, hoặc họ không có triển vọng thăng tiến thì động lực của cán bộ cũng sẽ không có”.

Phân cấp mạnh nhưng nguồn lực đi kèm chưa tương xứng. Cấp xã hiện được giao quyền làm chủ đầu tư các dự án dưới 20 tỷ đồng, nhưng nguồn lực bố trí hằng năm ở nhiều nơi chỉ hơn 30 tỷ. Ông Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy phường Quảng Trị đề xuất trao quyền đến đâu phải đảm bảo nguồn lực đến đó.“Trung ương có những quy định phân cấp mạnh hơn và cụ thể hơn đến chính quyền địa phương cấp xã, kể cả về mặt nguồn lực, ngân sách, việc quản lý điều tiết nguồn thu cho các địa phương, như vậy mới đồng bộ thống nhất”.

Phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực là điều kiện cần. Nhưng để cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung thì cần một cơ chế đủ rõ để khuyến khích đổi mới và đề cao trách nhiệm. Nhiều địa phương đã cụ thể hóa nội dung này trong quy chế làm việc. Khuyến khích đổi mới phải đi đôi với cơ chế đánh giá minh bạch. Đánh giá cán bộ bằng sản phẩm cụ thể không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. KPI là thước đo hiệu quả thực thi công vụ, còn người lãnh đạo là người cầm thước. Theo ông Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, đó là cách chọn đúng người, giao đúng việc và giữ đúng người cho bộ máy.“Bây giờ không phải chờ đến 2 năm nữa. Phải sát hạch và sàng lọc thường xuyên. Anh mà không đáp ứng thì tôi cho ra. Có vào, có ra, có lên, có xuống, tức là trong Luật Cán bộ, Công chức nó rất rõ”.

 Bây giờ, thẩm quyền đưa về cấp xã tăng vọt, không gian rộng hơn, dân cư đông hơn, công việc phức tạp hơn, nhưng nhiều xã quy mô quá nhỏ, thiếu cả nhân lực lẫn nguồn lực phát triển. Không ít xã miền núi còn phải làm việc tại nhiều trụ sở khác nhau, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. PGS.TS Hồ Tấn Sáng, giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia khu vực III cho rằng, cấp xã đòi hỏi cán bộ phải đủ tầm, đủ sức đáp ứng yêu cầu tình hình phát triển mới:“Tôi nghĩ rằng những xã nhỏ chưa đủ nguồn lực, thời gian qua phát hiện ra thì nên nhập lại. Nhập lại để làm gì? Để không chỉ là giải quyết về vấn đề nguồn lực, không gian, mà nhập lại để tạo ra đội ngũ cán bộ đủ mạnh để đảm đương được thẩm quyền lớn mà anh ta được trao cho”.

Nhiều chuyên gia cho rằng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp không phải phép trừ cơ học khi bỏ cấp huyện, mà là tái định vị mỗi cấp: tỉnh mạnh về chiến lược, quy hoạch; xã - cấp trực tiếp dưới tỉnh - mạnh về thực thi, phục vụ, kiến tạo từ cơ sở. Chỉ khi tư duy quản trị thay đổi theo vị thế ấy, cải cách mới đi đến cùng.

Cuộc cách mạng sắp xếp lại bộ máy, tiếp lực cho cơ sở không phải là đích đến. Đó là cách đất nước bồi đắp nội lực để bước vào một chặng đường lớn hơn: phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên mỗi năm, trong giai đoạn 2026 đến 2030, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Mô hình mới đặt lên vai cán bộ cơ sở những trọng trách chưa từng có và năng lực đáp ứng của đội ngũ này sẽ quyết định bộ máy mới đi được đến đâu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi, biến đường lối thành hiện thực, biến nghị quyết thành hành động, biến nguồn lực thành phát triển, biến niềm tin của nhân dân thành sức mạnh.“Điều chúng ta hướng tới không phải chỉ là một bộ máy ít đầu mối hơn mà là một bộ máy mạnh hơn, thông suốt hơn, trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn và phục vụ nhân dân tốt hơn. Không phải chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà phải tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới”./.