Pleng boo ta luôn lâng cha kệêt nắc đhr’năng pleng k’tiếc buôn vaih đhị chr’hoong Kon Plông, tỉnh Kon Tum mọot cr’chăl x’rịa c’moo. Coh c’lâng bê tông sạch liêm moọt ooy vel Kon Chênh, chr’val Măng Cành  nắc chr’val ơy bhrợ têng xang vel bhuơl t’mêê, đhơ pleng boo nắc cung bấc đhanuôr âng đơơng cà phê, a’rong lâng bấc za nươu ta pay bơơn tơợ ha rêê chô đơơng pa câl. T’cooh A Lễ, Chi hội trưởng Cựu chiến binh vel Kon Chênh bhui har đoọng năl, zập pr’loọng zêng pa zay thi đua pabhrợ tatêng, doó cơnh lalăm a hay dzợ, cơnh lalăm cr’chăl x’rịa c’moo pleng boo cha kệêt nắc đhanuôr k’đâp pr’loọng ặt coh đong hang oih, âm a lắc, bọol nắc bêch. Cung cơnh t’cooh A Lễ, tơợ bhrợ têng vel bhuơl t’mêê cấp ủy, chính quyền lâng apêê đoàn thể chr’val Măng Cành ơy pa dưr c’rơ bhrợ c’la âng đhanuôr: “Bơơn Đảng, Nhà nước k’rang, pa choom bhrợ têng vel bhuơl t’mêê, đhanuôr vel Kon Chênh tin đươi bhrợ têng. Đhanuôr coh vel zập ngai cung pa zay bhrợ padưr vel bhuơl t’mêê. Đhanuôr đh’rưah bhrợ têng c’lâng lướt, zooi choh bhrợ đong ặt liêm mâng, pác kinh nghiệm bhrợ têng cha. Dọo dzợ băn ploh bh’năn. Lang p’niên ơy choom bhrợ têng cha.”

X’rịa c’moo 2020, chr’val Măng Cành, chr’hoong Kon Plông bhrợ xang 19/19 cr’nọo bh’rợ coh bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Bấc cr’noọ bh’rợ bêl tơợp bhrợ lưm zêng k’đhap k’ra, cơnh: Cr’noọ đăh bhrợ têng c’lâng vel bhươl, đăh đong ặt đhanuôr, đăh bhrợ têng cha, đăh bh’nơơn bh’rợ… Đọong bhrợ têng vel bhươl t’mêê coh pr’đơợ tr’mông tr’meh âng k’noọ 2.500 cha nắc đhanuôr coh chr’val, lâng đơ bhlầng nắc đhanuôr acoon coh Xơ Đăng dzợ bấc rau k’đhap k’ra, chính quyền năl ghit c’nặt bh’rợ đọong choom ha dưr nắc đoo pa dưr c’rơ âng đhanuôr lâng lalăm  bhrợ nắc k’rong ooy pa dưr pr’ặt tr’mông zập pr’loọng đong. T’cooh Mai Xuân Mậu, Chủ tịch UBND chr’val Măng Cành, đọong năl:“Xay moon đoọng ha đanuôr năl nắc ma pa zay lưch c’rơ đoọng ha dưr z’lâh đha rựt, pa dưr ca van ca bhộ. Lâng apêê chính sách tơợ apêê zên zooi âng Nhà nước, lâng zên vặ t’đui đoọng âng Ngân hàng chính sách t’pâh đhanuôr vặ zên, đươi dua zên vêy bh’nơơn đoọng bhrợ têng cha, pa dưr pr’ặt tr’mông pa tệêt lâng xăl cr’noọ pr’chăp lâng cơnh bhrợ têng âng đhanuôr, pa zay c’rơ đhanuôr đoọng z’lâh đha rựt nắc rau đơ chr’năp bhlầng”.

Lâng c’rơ pa zay âng prang hệ thống chính trị đh’rưah pa zưm c’rơ, muy loom âng đhanuôr, apêê c’moo chô ooy đâu, pr’ặt tr’mông đhanuôr đhị chr’val Măng Cành vêy rau ha dưr lâh mơ. 735 pr’loọng đha nuôr coh chr’val ơy ta bhưah đhăm choh dzoóc lâh 1.500ha, pa dzoóc cr’năn bh’năn tước 8.000 p’nong…Coh đêêc, bấc tơơm chr’noh, bh’năn băn đoọng ha pêê vêy bơơn bh’nơơn dal, cơnh cà phê coh zr’lụ cha kệêt, za nươu, cr’năn t’rị, bé. M’jưah lâng đêêc nắc bấc cr’nọo bh’rợ bhrợ têng, pa tệêt pa zưm bhrợ têng lâng k’rong câl bhlưa doanh nghiệp lâng đhanuôr bơơn dưr vaih t’nooi bh’rợ lâng vêy bh’nơơn. Đươi cơnh đêêc nắc tước x’rịa c’moo 2021, đợ pr’loọng đha rựt âng chr’val xiêr dzợ 3,5% ting pr’đợơ đha rựt bấc đăh. Anoo A Nghị, Bí thư Chi bộ, trưởng vel Đăk Nê, đọong năl: Doọ lâh k’rang ch’na đh’năh, xa nập coh zập t’ngay, đhanuôr ting pâh bhrợ zập bh’rợ âng vel, âng chr’val đoọng zư nhâm mâng bh’nơơn bh’rợ ơy bơơn lâng lêy bhrợ têng cớ vel bhươl t’mêê liêm cra lâh mơ:“Zập ngai coh vel zêng ting pâh bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Bhrợ têng c’lâng p’rang tước zr’lụ pa bhrợ, pa liêm c’lâng đhị lâh u hư lâng cher đoọng k’tiếc bhrợ t’bhưah c’lâng. Đong văn hoá âng vel bơơn đha nuôr bhrợ têng liêm mâng. Zập c’xêê c’xêê tước t’ngay 15 lâng t’ngay 29 đhanuôr k’rong pa liêm, pa sạch c’lâng vel bhươl, đong xang tang c’riing. Bh’rợ học hành âng apêê p’niên cung bơơn k’rang tước. Tr’mông tr’meh âng đhanuôr dưr liêm lâh mơ lalăm a hay.”

Xang Pờ Ê, Măng Cành nắc chr’val thứ bơr đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh âng chr’hoong Kon Plông bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê. T’mêê đâu chr’hoong vêy pa xoọng chr’val Đăk Tăng cung ơy bhrợ xang 19/19 cr’noọ bh’rợ lâng 6 chr’val mơ dzợ coh chr’hoong zêng bơơn tơợ 15-17 cr’nọo bh’rợ. T’cooh Đào Duy Khánh, Bí thư Huyện ủy Kon Plông đọong năl:“Bhrợ têng vel bhươl t’mêê cơnh lâng zr’lụ k’đhap k’ra, pa bhlầng nắc zr’lụ đhanuôr acoon coh nắc nâu đoo rau c’rơ pa zay k’rơ pa bhlầng âng hệ thống chính trị lâng rau ting bhrợ têng âng đhanuôr. Kinh nghiệm cơnh lâng chr’hoong Kon Plông zi cha mệêt lêy zập cr’noọ bh’rợ, zập pr’loọng đong, đhị rau k’đhap, hau ta bhuch nắc pa đâh lêy bhrợ, bhlêh lơi r’dợ. Bêl lêy bhrợ đoọng têng liêm xang ơy k’đhap nắc bh’rợ zư lêy pa mâng ting k’đhap k’ra lâh mơ. Bêl ơy bhrợ têng xang vel bhươl t’mêê nắc c’năl âng đhanuôr ting dal lâh mơ, liêm buôn đhị xay bhrợ zập bh’rợ. Rau đương g’nưm doó lâh dzợ. Đhanuôr ơy năl pa zay bhrợ têng cha đoọng z’lâh đha rựt lâng pa dưr ca van.”

Lâng c’rơ pa zay bhrợ têng vel bhươl t’mêê đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh, tước nâu kêi pr’ặt tr’mông âng đhanuôr Kon Plông, muy coh pazêng chr’hoong k’đhap k’ra bhlầng âng tỉnh Kon Tum ơy  vêy pazêng rau tr’xăl liêm choom. Xọoc đâu, 9 chr’val, thị trấn âng chr’hoong zêng vêy c’lâng ô tô choom lướt zêng t’ngay boo căh cợ p’răng. Lâh 95% c’lâng pa tệêt vel bhươl, c’lâng lướt tước zr’lụ bhrợ têng bơơn ta bhrợ pa mâng. Zập vel bhươl coh chr’hoong zêng vêy điện ang. Đợ pr’loọng đha rựt xiêr dzợ dứp 15%. Bh’nơơn bh’rợ, tr’mông tr’meh âng đhanuôr acoon coh ting t’ngay ting ha dưr lâng chr’năp lâh mơ nắc cr’noọ pr’chăp âng đhanuôr coh bhr têng cha ting ha dưr lâh mơ, đơơng chô bh’nơơn liêm dal lâh mơ./.

Chung tay xây dựng nông thôn mới

 trong vùng dân tộc thiểu số ở huyện Kon Plông

                             PV Khoa Điềm

Kon Plông là một trong những huyện khó khăn nhất của tỉnh Kon Tum. Toàn huyện có trên 27.000 người, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 94% và cuộc sống của người dân còn nhiều thiếu thốn. Chọn xây dựng nông thôn mới làm khâu đột phá, đến cuối năm 2021, Kon Plông đã có 3 xã vùng dân tộc thiểu số đạt chuẩn nông thôn mới. Cùng với đó, thu nhập, cuộc sống của người dân được cải thiện và quan trọng hơn nữa là tư duy trong lao động sản xuất ngày càng tiến bộ. PV Khoa Điềm, có bài viết: “Chung tay xây dựng nông thôn mới trong vùng dân tộc thiểu số ở huyện Kon Plông”.

Trên con đường bê tông sạch sẽ dẫn vào làng Kon Chênh, xã nông thôn mới Măng Cành, huyện Kon Plông dù trời mưa phùn, thời tiết lạnh nhưng người dân vẫn tấp nập vận chuyển cà phê, sắn và một số loại dược liệu từ ruộng rẫy ra điểm tập kết để đưa đi tiêu thụ. Ông A Lễ, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh làng Kon Chênh phấn khởi, nhà nào cũng thi đua lao động sản xuất chứ không như trước đây những tháng mưa lạnh chỉ biết đóng cửa, sưởi lửa, uống rượu rồi ngủ. Cũng theo ông A Lễ, qua việc xây dựng nông thôn mới, cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể xã Măng Cành đã khơi dậy, phát huy được vai trò chủ thể của người dân:“Được Đảng, Nhà nước quan tâm, hướng dẫn xây dựng nông thôn mới, người dân làng Kon Chênh tin tưởng làm theo. Người dân trong làng ai cũng tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới. Bà con cùng chung tay làm đường giao thông, hỗ trợ nhau xây dựng nhà cửa khang trang, chia sẻ kinh nghiệm trong lao động sản xuất. Gia súc được chăn dắt chứ không thả rông. Lớp trẻ phát triển kinh tế rất tốt vì có sức khỏe lại tiếp thu nhanh kiến thức”.

Cuối năm 2020, xã Măng Cành, huyện Kon Plông đạt 19/19 tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới. Không ít tiêu chí khi bắt tay thực hiện chỉ toàn thấy khó khăn, như các tiêu chí về giao thông, nhà ở, thu nhập, tổ chức sản xuất… Để xây dựng được nông thôn mới trong điều kiện cuộc sống của gần 2.500 người dân trong xã, với chủ yếu là bà con dân tộc thiểu số Xơ đăng còn nhiều khó khăn, chính quyền xã xác định khâu đột phát là phải phát huy được nội lực của người dân và trước tiên tập trung vào việc phát triển kinh tế hộ gia đình. Ông Mai Xuân Mậu, Chủ tịch UBND xã Măng Cành, cho biết: “Tuyên truyền cho người dân phải tự nỗ lực để mà vươn lên để thoát nghèo, để vươn lên để khá giả. Bằng các chính sách từ các nguồn hỗ trợ Nhà nước, bằng vay vốn ưu đãi của kênh Ngân hàng chính sách vận động người dân vay vốn, sử dụng đồng vốn có hiệu quả để phục vụ cho việc phát triển kinh tế gắn với cuộc vận động thay đổi nếp nghĩ và cách làm của người dân, tự lực của người dân để vươn lên thoát nghèo là quan trọng nhất”.

Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự chung sức, đồng lòng của người dân, vài năm trở lại đây, kinh tế- xã hội ở xã Măng Cành, huyện Kon Plông có sự phát triển vượt bậc. 735 hộ dân trong xã đã mở rộng được diện tích cây trồng lên trên 1.500ha, nâng tổng đàn gia súc lên gần 8.000 con…Trong đó một số cây trồng, vật nuôi cho người dân thu nhập cao, như cà phê xứ lạnh, dược liệu, đàn trâu, dê. Cùng với đó nhiều mô hình sản xuất, liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm giữa doanh nghiệp và người dân được hình thành hoạt động có hiệu quả. Nhờ vậy đến cuối năm 2021, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm xuống chỉ còn 3,5% theo chuẩn nghèo đa chiều. Anh A Nghị, Bí thư Chi bộ, Thôn trưởng Đăk Nê, cho biết:“Cả thôn đều tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới. Làm đường giao thông ra khu sản xuất, sửa chữa đường hư hỏng người dân tham gia tích cực, rồi hiến đất mở đường. Nhà văn hóa của làng được bà con xây dựng lại khang trang. Hàng tháng cứ ngày 15 với ngày 29 bà con tập trung tổng dọn vệ sinh đường làng, ngõ xóm. Việc học hành của con cái được quan tâm, chăm lo. Cuộc sống của bà con so với trước đây thay đổi nhiều lắm”.

Sau Pờ Ê, Măng Cành là xã thứ hai ở vùng dân tộc thiểu số của huyện Kon Plông xây dựng thành công nông thôn mới. Vừa qua huyện có thêm xã Đăk Tăng cũng đã đạt chuẩn 19/19 tiêu chí và 6 xã còn lại trong huyện đều đạt từ 15-17 tiêu chí. Ông Đào Duy Khánh, Bí thư Huyện ủy Kon Plông cho biết: “Xây dựng nông thôn mới đối với vùng khó khăn, nhất là vùng dân tộc thiểu số phải nói đây là sự nỗ lực rất lớn của hệ thống chính trị và sự ủng hộ của người dân. Kinh nghiệm đối với huyện Kon Plông chúng tôi rà từng tiêu chí một, rà soát từng hộ gia đình thiếu tiêu chí gì thì mình tháo gỡ từng bước. Khi đạt chuẩn thì đã khó rồi, giữ các tiêu chí càng khó hơn nữa. Khi mà bước lên nông thôn mới thuận lợi là ý thức của người dân tốt hơn. Sự trông chờ, ỷ lại giảm hẳn đi. Người dân cố gắng phấn đấu thoát nghèo và làm giàu chính đáng”.

Đến nay, bộ mặt nông thôn của Kon Plông, một trong những huyện khó khăn nhất tỉnh Kon Tum đã có những thay đổi vượt bậc. Hiện 9 xã, thị trấn của huyện đều có đường ô tô.  Tất cả các thôn, làng trong huyện đều có điện lưới quốc gia. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 15%. Thu nhập, cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được cải thiện và quan trọng hơn nữa là tư duy trong lao động sản xuất của bà con ngày càng tiến bộ./.