Xoọc cr’chăl bấc bhlâng, zâp c’xêê pr’loọng đông amoó hơnh déh k’noọ 300 ta mooi cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng bha lang k’tiếc chô đhêy ặt lâng zên pa chô lấh 20 ực đồng xang bêl lơi jợ đợ mơ pa glúh đươi lăm.

Homestay Hồ Trâm cóh vel 5, zr’lụ vel bhươl du lịch A Nôr, chr’val Hồng Kim, tơợ trung tâm chr’hoong A Lưới lướt mơ lấh 2km đắh pa lêếh Đông Bắc. Đhị đâu nắc mưy đhị lêy chô, ặt đhêy chi ớh âng bấc ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng k’tiếc k’ruung lơơng zâp bêl chô ooy A Lưới. Amoó Hồ Thị Trâm đoọng năl, xang cr’chăl Covid-19, vel bhươl du lịch A Nôr moon zr’nưm lâng zr’lụ du lịch Homestay âng amoó moon lalay nắc chô r’rộ r’răm cớ. G’lúh t’ngay bhiệc bhan, tết tọc cắh cậ đợ t’ngay ch’noọng, vêy bấc ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng k’tiếc k’ruung lơơng chô ooy đâu lêy cha mêết văn hoá, ch’na đh’nắh ty chr’nắp âng manứih Pa Cô lâng ắt pazưm ooy truíh toọm đác đhị tran A Nôr. Amoó Hồ Thị Trâm moon: “Bêl ahay mưy năl bhrợ ha rêê, bhrợ bhươn tược cắh vêy năl tước bhiệc bhrợ du lịch. Tơợ bêl vêy zâp xa nay bh’rợ dự án zooi đoọng lâng pa choom nắc vêy năl cơnh hơnh déh ta mooi lâng lêy bhrợ đoọng, xay moon ha cơnh đoọng crêê loom ta mooi. Bêl bấc bhlâng, mưy t’ngay vêy tước 10 c’bhúh ta mooi đặt chô bếch ặt. Pêê kiêng chấc lêy năl ooy đắh văn hoá ty âng đhanuôr đắh ch’na đh’nắh, múa hát... Ta mooi ting t’ngay ting bấc. Tu vêy bh’rợ du lịch vel bhươl nâu nắc apêê a’đhi amoó cóh vel đông vêy zên pa chô têêm ngăn, pr’ắt tr’mung z’zăng lấh mơ.”

C’moo 2018, bơơn chr’hoong A Lưới đoọng 500 mét vuông k’tiếc lâng zên zooi đoọng 100 ực đồng âng dự án Trường Sơn Xanh, amoó Hồ Thị Trâm lêy k’rong bhrợ pa dưr du lịch Homestay. Tr’nơợp, amoó Trâm bhrợ đông đh’rơơng, đông pr’noong lâng câl zâp râu pr’đươi pr’dua đoọng ha ta mooi đhêy ặt. Lêy bh’rợ nâu liêm choom, c’moo 2020, ting ooy kênh âng Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong A Lưới, amoó vặ 70 ực đồng câl pa xoọng k’tiếc lâng k’rong bhrợ zâp bh’rợ chr’nắp lơơng. Tước đâu, bh’rợ Homestay âng amoó bhứah lấh 1.000 mét vuông lâng liêm zâp bh’rợ pr’đươi chr’nắp đoọng ha ta mooi pấh lêy chi ớh, ặt đhêy. Tơợ t’ngay tr’nơợp cắh năl cơnh bhrợ, amoó Hồ Thị Trâm ting năl liêm ghít bhiệc bhrợ du lịch vel bhươl, bhrợ pa chăm pa liêm cóh phòng ặt, lưm prá lâng ta mooi. Tu bh’rợ k’rong bhrợ liêm ghít, liêm ta níh lâng đợ râu ch’na đh’nắh ty chr’nắp âng đhanuôr Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu ha dợ ta mooi chô ooy Homestay âng amoó ting t’ngay ting đông. Đợ c’xêê bha lâng, amoó hơnh déh k’noọ 300 g’lúh ta mooi, pa chô zên đoọng ha pr’loọng đông amoó tơợ 200-300 ực đồng đhị mưy c’moo. Amoó Trần Thị Hẹp, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’val Hồng Kim, chr’hoong A Lưới đoọng năl: Amoó Hồ Thị Trâm cắh mưy bhrợ cha choom nắc dzợ pấh bhrợ liêm ta níh ooy zâp bh’rợ âng tổ chức Hội: “Amoó Trâm nắc manứih liêm ta níh bhlâng. Amoó cung năl liêm ghít đắh du lịch. Đông amoó zâp bêl cung bấc ta mooi pấh lêy chi ớh, ặt đhêy. Hân đhơ trơ vâng lâng bhiệc đương hơnh déh ta mooi nắc bêl Chi hội pân đil vêy sinh hoạt nắc amoó pấh ta luôn. Zâp hội viên lơơng cung lêy bhrợ cơnh bh’rợ âng amoó Trâm đoọng pa dưr pr’ắt tr’mung têêm ngăn lấh mơ.”

Xoọc, cóh vel đông chr’hoong A Lưới vêy 3 zr’lụ du lịch vel bhươl cóh zâp chr’val Hồng Hạ, Hồng Kim lâng A Roàng... Zâp đhị du lịch nâu zêng pa dưr pa xớc ting bh’rợ du lịch vel bhươl đoọng ta mooi pấh lêy chi ớh zâp bh’rợ văn hoá ch’na đh’nắh chr’nắp yêm âng đhanuôr zâp acoon cóh. Amoó Lê Thị Quỳnh Tường, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl, Hội ta luôn p’too p’zương zâp hội viên lêy k’rong bhrợ ooy bh’rợ du lịch vel bhươl. Hội cung pazưm lâng Ngân hàng Chính sách xã hội chr’hoong zooi đoọng hội viên lưm tr’mung zr’nắh k’đhạp vặ zên t’đui đoọng tơợ 50 tước 100 ực đồng đhị mưy pr’loọng. Ha dợ c’moo 2022, Hội ơy pay đoọng 400 ực đồng tơợ zên âng Hội Liên hiệp Pân đil tỉnh đoọng ha hội viên cóh vel đông bhrợ cha: “Tơợ c’moo 2018 chô ooy đâu, bh’rợ bhrợ cha tơợ du lịch vel bhươl pa dưr pa xớc k’rơ. Nâu đoo nắc bh’rợ zăng t’mêê lâng Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong A Lưới. Azi ta luôn p’too p’zương lâng hơnh déh đoọng hội viên đắh bhrợ cha, bhrợ ha cơnh đoọng ta pưn loon đấh lâng râu t’mêê xoọc đâu. Lấh mơ, Hội dzợ pazưm lâng zâp ban, ngành crêê tước bhrợ lớp pa choom đắh c’năl bh’rợ, bhiệc bhrợ đắh du lịch vel bhươl. Nâu đoo nắc bh’rợ pr’hay, cắh mưy zooi đhanuôr vêy pa xoọng zên têêm ngăn nắc dzợ chrooi pa xoọng đắh bhiệc zư lêy lâng pa dưr đợ râu chr’nắp văn hoá ty âng đhanuôr. Acu lêy, đắh zên pa chô lâng c’năl âng apêê ađhi amoó bêl pấh bhrợ du lịch nâu nắc vêy tr’xăl liêm choom bhlâng./.”

Phụ nữ Pa Cô phát triển kinh tế từ mô hình du lịch cộng đồng

Nhiều năm qua, tại huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, người dân và du khách không còn xa lạ với mô hình Homestay của gia đình chị Hồ Thị Trâm ở Làng du lịch cộng đồng A Nôr, xã Hồng Kim. Thời kỳ cao điểm, mỗi tháng gia đình chị đón gần 300 khách du lịch trong và ngoài nước đến lưu trú với nguồn thu nhập hơn 20 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Homestay Hồ Trâm ở thôn 5, Làng du lịch cộng đồng A Nôr, xã Hồng Kim cách trung tâm huyện A Lưới hơn 2 km theo hướng Đông Bắc. Đây là một trong những điểm lưu trú được nhiều du khách trong và ngoài nước lựa chọn mỗi dịp đến với A Lưới. Chị Hồ Thị Trâm, cho biết, sau thời gian dài chịu ảnh hưởng dịch Covid-19, làng du lịch cộng đồng A Nôr nói chung và khu du lịch Homestay của chị nói riêng đang sôi động trở lại. Dịp lễ tết hay những ngày hè, có nhiều du khách trong và ngoài nước đến đây để trải nghiệm văn hóa, ẩm thực truyền thống của người Pa Cô và hòa mình vào dòng nước mát dưới chân thác A Nôr. Chị Hồ Thị Trâm chia sẻ: “Trước đây mình chỉ biết làm nông, làm vườn chứ không biết gì về làm du lịch. Từ khi có các chương trình dự án hỗ trợ và hướng dẫn thì mới biết chào đón khách rồi phục vụ, giới thiệu sao cho khách vừa lòng. Lúc cao điểm, một ngày có tới 10 đoàn khách đặt ở lại. Họ muốn trải nghiệm về văn hoá truyền thống của người dân về ẩm thực, múa hát... khách càng ngày càng đông. Nhờ có mô hình du lịch cộng đồng mà chị em trong thôn có thu nhập ổn định, cuộc sống khấm khá hơn.”

Năm 2018, được huyện A Lưới cấp 500 mét vuông đất, cùng nguồn vốn hỗ trợ 100 triệu đồng của dự án Trường Sơn Xanh, chị Hồ Thị Trâm quyết định đầu tư xây dựng mô hình du lịch Homestay. Ban đầu, chị Trâm làm nhà sàn, phòng vệ sinh và mua sắm các vật dụng để phục vụ du khách lưu trú. Thấy mô hình có nhiều triển vọng, năm 2020, thông qua kênh Hội LHPN huyện A Lưới, chị vay 70 triệu đồng mua thêm đất và đầu tư các hạng mục cần thiết. Đến nay, mô hình Homestay của chị rộng hơn 1.000 mét vuông với đầy đủ các dịch vụ cần thiết và vật dụng, tiện nghi có thể phục vụ du khách tham quan, lưu trú. Từ những bỡ ngỡ ban đầu, chị Hồ Thị Trâm dần quen với những kỹ năng tổ chức sự kiện cộng đồng, phục vụ buồng phòng, giao tiếp với du khách. Nhờ mô hình được đầu tư bài bản, thái độ phục vụ tận tình cùng với những món ăn truyền thống của đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu mà khách đến Homestay của chị ngày càng đông. Những tháng cao điểm, chị đón gần 300 lượt khách, mang lại thu nhập cho gia đình từ 200-300 triệu đồng/năm. Chị Trần Thị Hẹp, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Hồng Kim, huyện A Lưới cho biết: Chị Hồ Thị Trâm không chỉ làm kinh tế giỏi mà còn tham gia nhiệt tình trong các hoạt động của tổ chức Hội: “Chị Trâm là người rất nhiệt tình và cởi mở. Chị cũng am hiểu về việc làm du lịch. Nhà của chị lúc nào cũng đông khách ghé thăm, ở lại. Dù chị bận rộn với công việc đón khách nhưng khi Chi hội phụ nữ có sinh hoạt thì chị thường xuyên tham gia. Các hội viên khác nên xem và học hỏi theo mô hình chị Trâm để phát triển kinh tế, ổn định đời sống.”

Hiện, trên địa bàn huyện A Lưới có 3 khu du lịch cộng đồng ở các xã Hồng Hạ, Hồng Kim và A Roàng... Tại các điểm du lịch này đều phát triển theo mô hình du lịch cộng đồng dưới dạng trải nghiệm các hoạt động văn hóa, ẩm thực độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số. Chị Lê Thị Quỳnh Tường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, Hội luôn khuyến khích các hội viên mạnh dạn đầu tư vào mô hình du lịch cộng đồng. Hội cũng phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội huyện hỗ trợ hội viên hoàn cảnh khó khăn vay nguồn vốn ưu đãi từ 50 đến 100 triệu đồng/hộ. Riêng năm 2022, Hội đã giải ngân 400 triệu đồng từ nguồn vốn của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cho hội viên trên địa bàn khởi nghiệp: “Từ năm 2018 trở lại đây, mô hình sinh kế từ du lịch cộng đồng phát triển rất mạnh. Đây là mô hình khá mới đối với Hội Liên hiệp phụ nữ huyện A Lưới. Chúng tôi thường xuyên động viên, khích lệ và tuyên truyền cho hội viên trong việc khởi nghiệp, làm sao để tiến kịp với xu thế mới. Ngoài ra, Hội còn phối hợp với các ban, ngành liên quan tổ chức tập huấn về những kỹ năng, cách làm, tổ chức về du lịch cộng đồng. Đây là mô hình rất hay, không chỉ giúp bà con có thu nhập ổn định mà còn góp phần trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào. Tôi cho rằng, về mặt thu nhập và nhận thức của chị em khi tham gia du lịch cộng đồng có sự thay đổi và phát triển rất tốt./.”