Lướt ooy zâp đông, lưm zâp ngai, n’jứah k’đươi moon, n’jứah năl ghít đhr’năng lalua đoọng đấh zêl cha groong đợ apêê tr’pay cắh tước c’moo, nắc đoo bhiệc bhrợ ta luôn âng Chi hội pân đil vel 3, chr’val Trà Thuỷ, chr’hoong Trà Bồng. P’căn Lê Thị Hương, Chi hội trưởng Chi hội pân đil vel 3, chr’val Trà Thuỷ, chr’hoong Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: “Ooy vel đông zi cung vêy váih a’đhi n’đil cắh tước c’moo ha dợ ơy bơơn k’diịc. Acu lêy ooy đâu ơy váih nắc lêy đăng ký bhrợ bh’rợ nâu đoọng xay moon, đoọng cóh vel đông pa xiêr bhiệc tr’pay cắh tước c’moo, đoọng pr’loọng đông liêm choom lấh mơ.”

C’moo n’nắc ahay, Chi hội pân đil vel 3, chr’val Trà Thuỷ ơy bhrợ pa dưr câu lạc bộ “Pr’loọng đông moon cắh lâng tr’pay cắh tước c’moo, crêê đhi noo bhúh xoọng”. Tr’nơợp vêy 2, 3 apêê pân đil pấh bhrợ, xoọc đâu nắc k’noọ 20 cha nặc. Câu lạc bộ lêy p’ghít đắh bhiệc xay moon, k’đươi, âng đơơng cr’liêng xa nay đoọng pa dưr dal c’năl bh’rợ đươi bhrợ cơnh luật tr’bơơn tr’pay đoọng ha pân đil cóh vel đông. Vel 3, chr’val Trà Thuỷ nắc vêy váih bấc bhiệc tr’pay cắh tước c’moo, xoọc đâu nắc bhiệc nâu ting xiêr bấc lấh. Ađhi Hồ Thị Hà cóh vel 3, chr’val Trà Thuỷ, chr’hoong Trà Bồng moon: “Cắh ơy zi lấh 3 lang nắc lêy đăn bhlâng, acu kiêng ch’ngai lấh n’nắc. Tu azi ta luôn prá xay đăh bhiệc tr’pay cắh tước c’moo, azi cung năl. Đợ ha y, nắc lêy prá lâng zâp apêê ađhi amoó, pr’zợc đay oó tr’pay bêl cắh tước c’moo. Tu bhiệc nâu váih bấc râu cắh liêm choom đắh pr’ắt tr’mung, acoon a’châu.”

Zêl cha groong mưy cha nặc tr’pay cắh tước c’moo cung nặc pa xoỌng mưy pân đil zi lấh bhiệc lơi học, đha rứt ha ul. Zâp hội viên pân đil xoọc t’bhlâng xay moon, k’đươi, zooi pân đil k’coong ch’ngai vêy pr’ắt tr’mung liêm chr’nắp lấh mơ. P’căn Lý Thị Xuân Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi moon: “Hội pân đil chr’hoong năl ghít bhiệc xay moon đoọng apêê ađhi amoó bhrợ liêm choom zêl cha groong tr’pay cắh tước c’moo, crêê đhi noo bhúh xoọng, ơy k’đươi moon zâp cơ sở hội bhrợ pa dưr zâp bh’rợ, câu lạc bộ crêê tước đoọng xay moon tr’xăl bh’rợ, c’năl âng đhanuôr, cung cơnh âng apêê ađhi. Đoọng tr’xăl j’niêng cr’bưn.”

Ooy đợ c’moo hanua, đhị da ding k’coong tỉnh Quảng Ngãi dzợ váih bhiệc tr’pay cắh tước c’moo, crêê đhi noo bhúh xoọng, lấh mơ nắc lang p’niên học sinh THPT lâng THCS. Ting cơnh zâp chuyên gia, lêy xay moon đắh giới tính ha học sinh THCS đấh lấh mơ. Hội pân đil tỉnh Quảng Ngãi ký gr’hoót xa nay bh’rợ pazưm lâng Ban acoon cóh tỉnh, pazưm têy bhrợ liêm ma mơ pân jứih pân đil cóh zr’lụ k’coong ch’ngai. Bấc dự án, bh’rợ xay bhrợ, chrooi pa xoọng zêl cha groong, k’chứt lơi tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh k’coong ch’ngai Quảng Ngãi. T’mêê đâu, nắc dự án “Bhrợ liêm ma mơ pân jứih pân đil lâng lêy bhrợ pa liêm đợ bhiệc bhrợ đấh hân lâng pân đil, p’niên” âng xa nay bh’rợ k’tiếc k’ruung pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng k’coong ch’ngai, cr’chăl c’moo 2021-2030, cr’chăl 1 bhrợ tơợ c’moo 2021-2025. Dự án bơơn Hội Liên hiệp pân đil tỉnh Quảng Ngãi pa glúh c’lâng bh’rợ lêy bhrợ đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’pay cắh crêê c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh” vel đông tỉnh cr’chăl c’moo 2021-2025. Tơợ đâu tước c’moo 2025, k’dâng 9 tỷ đồng tơợ zên ngân sách Nhà nước, zên zooi đoọng âng zâp tổ chức, cha nặc manứih cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng k’tiếc k’ruung lơơng bơơn đoọng bhrợ đề án. P’căn Lê Na, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: “XoỌc đâu azi bhrợ pa dưr bấc bh’rợ đắh pa dưr pr’loọng đông têêm ngăn, bh’rợ zêl cha groong tr’vay tr’lin cóh pr’loọng đông ooy vel đông tỉnh. Đợ bh’rợ nâu lêy bhrợ liêm choom bhlâng. Azi cung ta luôn p’loon râu zooi đoọng pazưm lâng apêê ta chắp nhêr cóh vel đông, t’coóh vel đoọng bêl zâp lớp pa choom, prá xay âng zi nắc k’đươi apêê đoo đoọng apêê prá xay đhanuôr k’coong ch’ngai zâp chr’hoong năl ghít lấh mơ. Đoọng bhrợ ha cơnh apêê năl liêm ghít, t’bhlâng lơi jợ tu bhiệc nâu.”

Tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng đợc lơi bấc râu cắh liêm crêê ha pr’loọng đông lâng xã hội. Đoọng pa xiêr lâng ting bhr’dzang lơi jợ đợ j’niêng bh’rợ cắh liêm crêê nâu lêy vêy đợ c’lâng bh’rợ liêm ma mơ lâng đenh đươnh lấh mơ. Bêl đhanuôr năl liêm ghít pháp luật, bh’rợ tr’nêng pa dưr pa xớc nắc pr’ắt tr’mung vêy pa dưr liêm lấh, Tơợ đêếc, bhiệc tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng vêy bơơn pa xiêr lâng zêl t’bil./.

Phụ nữ Quảng Ngãi chung tay chống nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Tảo hôn và hôn nhân cận huyết đã để lại những hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cuộc sống và sự phát triển của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều hoạt động góp phần ngăn chặn, đẩy lùi nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Đến từng nhà, gặp từng người, vừa vận động, vừa nắm bắt thực tế để sớm ngăn chặn những trường hợp tảo hôn, đó là việc làm thường xuyên của Chi hội Phụ nữ thôn 3, xã Trà Thủy, huyện Trà Bồng. Bà Lê Thị Hương, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn 3, xã Trà Thủy, Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Trong địa phương mình cũng từng xảy ra vụ em bé chưa đủ tuổi mà đã lấy chồng. Mình thấy ở đây địa phương mình có rồi nen mình mạnh dạn đăng kí mô hình này để tuyên truyền, để thôn mình giảm bớt tình trạng tảo hôn, để gia đình mình tốt hơn.”

Năm ngoái, Chi hội Phụ nữ thôn 3, xã Trà Thủy đã thành lập câu lạc bộ “Gia đình nói không với tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống”. Ban đầu có vài thành viên phụ nữ, giờ đã lên gần 20 người. Câu lạc bộ chú trọng việc tuyên truyền, vận động, cung cấp thông tin để nâng cao ý thức tuân thủ luật hôn nhân gia đình cho phụ nữ trong thôn. Thôn 3, xã Trà Thủy từng xảy ra nhiều vụ tảo hôn, giờ tình trạng này đã giảm nhiều. Em Hồ Thị Hà ở thôn 3, xã Trà Thủy, huyện Trà Bồng bày tỏ: “Chưa qua 3 đời thì mình thấy gần quá, mình muốn tiến xa hơn nữa. tại vì các chị em thường hay trao đổi về tảo hôn, mình cũng biết. Sau này mình trao đổi với các chị em của mình, bạn bè đừng tảo hôn. Vì việc tảo hôn hệ lụy rất nhiều. Về kinh tế, về con cháu.”

Ngăn chặn được một trường hợp tảo hôn cũng đồng nghĩa là thêm một phụ nữ thoát khỏi vòng lẩn quẩn thất học, nghèo đói. Các hội viên phụ nữ đang nỗ lực tuyên tuyền, vận động, hỗ trợ phụ nữ vùng cao có cuộc sống tốt đẹp hơn. Bà Lý Thị Xuân Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi nói: “Hội Phụ nữ huyện xác định việc tuyên truyền vận động để chị em thực hiện tốt phòng chống hôn nhân cận huyết thống và tảo hôn đã chỉ đạo các cơ sở hội thành lập các mô hình, câu lạc bộ liên quan để nhằm tuyên truyền, thay đổi hành vi, nhận thức của người dân, cũng như của các em. Để thay đổi phong tục, tập quán”.

Trong những năm qua, tại miền núi tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn xảy ra tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết thống, đặc biệt là lứa tuổi học sinh THPT và THCS. Theo các chuyên gia, nên giáo dục giới tính cho học sinh THCS càng sớm càng tốt. Hội Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi ký kết chương trình phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh, chung tay thực hiện bình đẳng giới ở vùng miền núi. Rất nhiều dự án, đề án triển khai, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở vùng miền núi Quảng Ngãi. Mới đây là Dự án “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I thực hiện từ năm 2021 – 2025. Dự án được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi  triển khai ở 5 huyện miền núi. Trước đó, tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Kế hoạch thực hiện đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số” trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 – 2025. Từ nay đến năm 2025, khoảng 9 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước, hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước được dành cho việc thực hiện đề án. Bà Lê Na, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Hiện nay chúng tôi xây dựng rất nhiều mô hình về xây dựng gia đình hạnh phúc, mô hình phòng chống bạo lực gia đình trên địa bàn tỉnh. Những mô hình này hoạt động rất hiệu quả. Chúng tôi cũng luôn tranh thủ sự hỗ trợ phối hợp với người uy tín tại cộng đồng, già làng trưởng bản để trong các lớp tập huấn truyền thông của chúng tôi thì mời những người có uy tín tại cộng đồng để nâng cao nhận thức cho người dân tại các huyện miền núi. Để làm sao họ nhận thức đúng đắn, phấn đấu xóa bỏ tình trạng này.”

Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống để lại nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội. Để hạn chế và từng bước xóa bỏ hủ tục này cần có những giải pháp đồng bộ và lâu dài hơn. Chỉ khi người dân nhận thức được đầy đủ pháp luật, kinh tế phát triển thì đời sống sẽ được nâng lên. Từ đó, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống sẽ được giảm dần và đẩy lùi./.