Ặt lớp coh bh’đưn crâng, điểm trường Hồng Tân, âng trường mầm non chr’val Vân An, chr’hoong Chi Lăng năc đong thứ 2 âng k’zệt cha nắc p’niên k’tứi ma nuyh acoon coh. Zập ra diu, apêê p’niên đh’rưah lâng aconh căn lướt bộ bơr pêê tiếng đồng hồ, z’lâh pazêng đhr’đấc tước trường. Pazêng t’ngay pleng p’răng doó lâh g’lêêh, bêl boo đhí năc ha bhuôh nhự lưch a doóh.

Zr’năh k’đhap  năc cơnh đêêc, ha dợ coh điểm trường ch’ngai thị trấn Đồng Mỏ (chr’hoong Chi Lăng) lâh 50km, vêy 2 cô giáo dzợ ặt pa choom cr’liêng chữ. Đong ặt đhị chr’hoong Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, cô giáo Đỗ Thị Hường tình nguyện đấc điểm trường Hồng Tân lâng pr’chăp: A đay pa zay đoọng ha pêê p’niên ặt coh da ding ca coong ch’ngai bha dăh oó lâh ta bhuch bấc rau t’piing lâng apêê pr’zơc mr’đoo ruh coh thị thành. Cô Hường đoọng năl: Bấc bêl boo đhí, ca tuần căh choom chô ooy đong tu lướt vối k’đhap zr’năh: “Pr’đoọng năc pr’loọng đong ting xơợng, t’vaih pr’đơợ đoọng ha cu choom tước trường dạy học. Điểm trường nâu apêê p’niên cung k’đhap đha rựt, ta bhuch zập rau. Tơợp c’moo học năc apêê p’niên zêng k’chit, căh ơy năl ặt lâng cô. Năc tơợ t’ngay c’xêê ặt bhrợ, nâu kêi p’niên zêng đha nui tr’ut, zay học tập. Căh muy acu năc năc zập cô giáo n’đoo, lâng loom chăp kiêng bh’rợ tr’nêng, k’er học sinh, a zi zêng pa zay z’lâh k’đhap k’ra.”

Lalăm ahay, điểm trường Hồng Tân căh vêy bán trú, aconh căn học sinh năc đơơng coon lướt chô 4 chu. Nâu đoo năc muy coh pazêng đhr’năng bhrợ bấc học sinh đhêy học bấc, đhơ apêê ađhi căh kiêng. Pr’đoọng bhlầng tơợ c’xêê 10 t’mêê đâu, điểm trường ơy bhrợ đhị ặt cha, đhị đhêy bêch đoọng ha pêê a đhi. Lâng apêê cô giáo năc ma nuyh zêệ ch’na, k’rang apêê p’niên. Cô giáo Hoàng Thị Hà xay moon: “C’moo đâu năc c’moo tr’nơợp bhrợ đh’rưah bơr bh’rợ năc jưah bhrợ cô giáo pa too pa choom, jưah bhrợ ma nuyh za zệê, bh’rợ cung k’đhap tu coh đâu căh ơy vêy đong za nêệ, c’lâng lướt ch’ngai bha dăh… Đhơ cơnh đêêc, zập ngai zêng pa zay, zập t’ngay pay đươi t’pêêh điện, t’pêêh ga zêệ đoọng ha pêê p’niên cha, têệm ngăn chất dinh dưỡng.”

Vân An năc chr’val zr’lụ 3 âng chr’hoong Chi Lăng, pazêng đhanuôr coh đâu năc ma nuyh Nùng, pr’đơợ kinh tế dzợ bấc k’đhap  k’ra. Zập t’ngay, đhanuôr k’rang bhrợ ha rêê, căh lâh k’rang tước acoon ađhi âng đay. Tu cơnh đêêc, bhiệc apêê a đhi tước trường học chữ, bơơn k’rang zập chất dinh dưỡng, pr’ặt tr’mông tinh thần… ơy zooi apêê aconh căn tệêm loom lâh mơ. Ta nih liêm coh pr’ặt tr’mông, lưch loom lâng bh’rợ giảng dạy, pa choom p’niên bấc rau c’năl, apêê cô giáo ơy vaih năc ma nuyh ca căn thứ 2 âng apêê a đhi học sinh. Amoó Mã Thị Xướng, ma nuyh Nùng đhị chr’val Vân An, chr’hoong Chi Lăng bhui har: “Apêê cô giáo coh đâu zêng lưch loom, k’rang đoọng ha pêê p’niên. Pr’loọng đong cu cung ch’ngai trường, lướt chô k’đhap k’ra. Nâu kêi vêy bán trú, bơơn rau k’rang âng apêê cô ơy zooi bấc bhlầng ha pr’loọng đong. Nâu kêi đâh ra diu đơơng tước trường, ha bu năc chô, doó lướt ra vech bấc chu cơnh lalăm dzợ. Apêê p’niên cung bơơn âm cha zập chất dinh dưỡng, xơợng boóp aconh căn, thầy cô. Acu lưch loom năl ơn apêê cô giáo.”

K’rang pr’ặt tr’mông học sinh bán trú, apêê cô giáo năc lướt chợ tơợ đâh ra diu xang chô p’loon ra văng ch’na đhâng đoọng ha p’niên xang năc vêy tước lớp… Cô giáo Lý Thị Toán, Phó Hiệu trưởng trường Mầm non chr’val Vân Anh, chr’hoong Chi Lăng đoọng năl: Xang giờ học bêl ra diu, apêê cô nắc trơ vâng lâng bh’rợ ra văng đoọng ha p’niên cha đhâng. Bêl p’niên bêch, apêê cô ven pa liêm lâng ra văng giờ học ha bu. “Lâng loom ta nih, chăp bh’rợ tr’nêng âng đay, pazêng giáo viên ặt coh  ơy pa zay đh’rưah lâng nhà trường coh bh’rợ dạy lâng học, zooi apêê p’niên, aconh căn học sinh. Cơnh lâng apêê giáo viên dạy đhị pazêng điểm trường k’đhap k’ra lơơng, a zi năc ta luôn k’rang tước pr’ặt tr’mông, bh’rơ tr’nêng; hơnh deh pazêng đồng chí  bhrợ liêm xang bh’rợ ơy pa đớp đoọng, đoọng pazêng ma nuyh pa bhrợ coh trường đh’rưah học tập, thi đua bhrợ cơnh apêê điển hình n’năc.”

Trường mầm non chr’val Vân An, chr’hoong Chi Lăng vêy 238 p’niên xoọc học lâng 31 giáo viên. Coh đhr’năng ta bhuch giáo viên coh bấc vel đong cơnh xoọc đâu, năc pazêng apêê tình nguyện ặt bhrợ coh vel bhươl ch’ngai bha dăh cơnh cô giáo Hường, cô giáo Hà năc lêy hơnh deh đoọng bấc ngai ting bhrợ./.

Những cô giáo cắm bản

Công tác tại vùng sâu vùng xa khó khăn thiếu thốn trăm bề, những giáo viên cắm bản được người dân tin yêu bởi không chỉ là người dạy học sinh cái chữ, mà họ thực sự là  người của dân bản, yêu học trò như con. 

Khuất sau những cánh rừng, điểm trường Hồng Tân, thuộc trường mầm non xã Vân An, huyện Chi Lăng là ngôi nhà thứ hai của hơn chục em nhỏ người dân tộc thiểu số. Mỗi sáng sớm, các em cùng cha mẹ đi bộ vài tiếng đồng hồ, vượt qua những triền đồi đất dốc để đến trường. Những hôm nắng ráo còn đỡ, khi mưa gió thì chuyện trượt ngã lấm lem xảy ra thường xuyên.

Khó khăn là vậy, nhưng nơi điểm trường cách thị trấn Đồng Mỏ (huyện Chi Lăng) hơn 50km ấy, có 2 cô giáo vẫn “bám bản, gieo chữ”. Nhà ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, cô giáo Đỗ Thị Hường tình nguyện xung phong lên điểm trường Hồng Tân chỉ với suy nghĩ giản dị: Mình cố gắng để các em nhỏ vùng sâu, vùng xa đỡ thiệt thòi so với các bạn cùng trang lứa nơi thị thành. Cô Hường cho biết: Nhiều khi mưa gió, cả tuần không về thăm nhà được do đi lại khó khăn. “May mắn là gia đình luôn ủng hộ, tạo điều kiện tối đa để tôi có thể tới trường dạy học. Điểm trường này các con cũng rất khó khăn, thiếu thốn rất nhiều. Đầu năm học thì các con đều bỡ ngỡ, rụt rè, chưa quen với các cô lắm. Nhưng qua thời gian gắn bó, gần gũi, hiện giờ các con đều chăm ngoan, nghe lời và đi học có nề nếp hơn. Không chỉ riêng tôi mà bất kì một cô giáo nào, với tình yêu nghề, yêu thương các con, chúng tôi tin rằng dù có khó khăn như thế nào cũng sẽ vượt qua được.”

Mấy năm trước, điểm trường Hồng Tân không có bán trú, cha mẹ học sinh phải đưa đón con mỗi ngày 4 lượt. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiều học sinh phải nghỉ học, dù các em không muốn. May mắn từ tháng 10 vừa qua, điểm trường đã tổ chức được chỗ ăn, chỗ nghỉ cho các em. Và các cô giáo lại "kiêm" thêm công việc đầu bếp, bảo mẫu. Cô giáo Hoàng Thị Hà chia sẻ: “Năm nay là năm đầu tiên thực hiện vừa làm cô dạy, vừa làm cô nuôi, cũng khá vất vả vì ở đây chưa có bếp ăn, đường xá xôi... Tuy nhiên mọi người đều cố gắng khắc phục, hằng ngày vẫn dùng bếp điện, bếp ga cố gắng nấu cho các con ăn những bữa ăn đảm bảo nhất.”

Vân An là xã vùng 3 của huyện Chi Lăng, hầu hết bà con ở đây là người Nùng, điều kiện kinh tế còn rất nhiều khó khăn. Hàng ngày, bà con lo lên nương làm rẫy, không có nhiều thời gian để quan tâm tới con em của mình. Vì vậy, việc các em được đến trường học chữ, được chăm lo đầy đủ về dinh dưỡng, đời sống tinh thần... đã giúp các bậc phụ huynh thêm yên tâm. Gần gũi, thân quen trong đời sống, tận tình trong việc giảng dạy, truyền đạt kiến thức, các cô giáo đã trở thành người mẹ thứ 2 của các em học sinh. Chị Mã Thị Xướng, người dân tộc Nùng tại xã Vân An, huyện Chi Lăng phấn khởi: “Các cô giáo ở đây đều rất nhiệt tình, chăm sóc đầy đủ đối với các con. Gia đình em nhà cũng cách xa trường, đi lại vất vả. Giờ có chương trình bán trú, được sự quan tâm của các cô đã giúp đỡ rất nhiều với gia đình, sáng đưa các con đi và chiều thì đón về thôi, không phải đi lại nhiều như ngày trước. Các con cũng được ăn uống đầy đủ hơn, ngoan, nghe lời bố mẹ, thầy cô. Em rất cảm ơn các cô giáo.”

Chăm lo cho học sinh bán trú, các cô giáo "cắm bản" phải đi chợ từ sáng sớm tinh mơ rồi về tranh thủ chế biến bữa trưa cho trẻ rồi mới lên lớp...  Cô giáo Lý Thị Toán, Phó Hiệu trưởng trường Mầm non xã Vân An, huyện Chi Lăng cho biết:  Hết giờ học buổi sáng, các cô lại tất bật sửa soạn cho trẻ ăn. Khi các con đi ngủ, các cô lại dọn dẹp và chuẩn bị cho giờ lên lớp buổi chiều. “Với sự nhiệt huyết, yêu nghề của mình, những giáo viên cắm bản đã rất quyết tâm cùng thực hiện với nhà trường trong công tác dạy và học, giúp các em, giúp phụ huynh rất phấn khởi. Đối với các giáo viên dạy ở những điểm trường khó khăn, chúng tôi vẫn thường xuyên động viên về mặt tinh thần trong công việc, cuộc sống; tuyên dương những đồng chí hoàn thành tốt nhiệm vụ để đội ngũ nhà trường cùng nhau học tập, thi đua theo những gương điển hình như vậy và động viên nhau cùng cố gắng.”

Trường mầm non xã Vân An, huyện Chi Lăng có 238 cháu đang theo học với 31 giáo viên. Trong bối cảnh thiếu giáo viên ở nhiều địa phương hiện nay chưa thể giải quyết thì những tấm gương tình nguyện xung phong cắm bản vùng cao như cô giáo Hường, cô giáo Hà cần được tôn vinh và nhân rộng./.