Cr’noon 2, chr’val Phước Đức, chr’hoong da ding k’coong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đợ pr’loọng đong đharựt năc lâh muy pâng. Coh pazêng c’moo đăn đâu, vêy Nhà nước đoọng m’ma chr’noh, acoon bh’năn, vêy pazao đoọng crâng lâng vặ zên t’đui đoọng choh keo năc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ơy vêy ta pa liêm pa crêê. Hân đhơ cơnh đêêc, ting cơnh t’cooh Hồ Văn Khanh, Trưởng cr’noon 2, đhanuôr Giẻ Triêng coh đâu pr’ắt tr’mông za nươr bấc bhlâng năc ooy ha rêê lâng bh’rợ b’băn looih p’loh lơi, năc râu liêm choom căh lâh bấc, râu bơơn pay pa chô căh nhâm mâng. T’cooh Hồ Văn Khánh công xay moon, lâh xa nay đharựt zooi đoọng, vel đong dzợ đoọng m’ma chr’noh, m’ma bh’năn, p’too pa choom bh’rợ bhrợ cha ha pazêng pr’loọng đong t’mêê choom t’bil lơi đharựt, zooi apêê đoo nhâm mâng pr’ắt tr’mông, pa dưr t’bấc râu bơơn pay pa chô đoọng doọ ngai dưr đharựt cớ: “Pazêng pr’loọng đong t’mêê t’bil lơi đharựt, coh c’moo 2023 n’nâu, zập pr’loọng đong công vêy ta đoọng 1 p’nong m’ma c’roóc đoọng bhrợ cha, doọ dzợ đharựt cớ. Muy bơr cha năc đhanuôr năc choh keo, xang 4, 5 c’moo bơơn pay pa chô mơ 40 ức đông tước 50 ức đồng. Ooy bh’rợ b’băn, đhanuôr bấc bhlâng băn c’roóc năc căh bhrợ c’rơ năc đơơng p’loh coh crâng k’coong.”

Bơơn râu zooi đoọng coh bh’rợ bhrợ cha lâng vêy ta pa choom ooy c’năl, bh’rợ ch’choh, b’băn, bấc đhanuôr coh chr’hoong Phước Sơn ơy vêy cr’noọ bh’rợ t’mêê, bh’rợ tr’nêng đoọng choom t’bil lơi đharựt. T’cooh Hồ Văn Khu, Chủ tịch UBND chr’val Phước Năng, chr’hoong Phước Sơn xay moon, c’moo đâu, vel đong zooi 1,5 tỷ đồng tơợ zên pa xiêr đharựt lâng lâh 350 ức đồng zên xa nay bh’rợ cr’noọ âng k’tiếc k’ruung pa dưr pr’ắt tr’mông zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong. Tơợ zên n’nâu, chr’val ơy bhrợ bh’rợ zooi pazêng pr’loọng đong coh xa nay năc pr’loọng đong đharựt lâng đăn đharựt coh vel đong, muy pr’loọng đong mơ 4 p’nong c’roóc m’ma lâng 8 p’nong a ọc tăm xăl tu 1 p’nong c’roóc lâng 2 p’nong a ọc m’ma cơnh l’lăm ahay. Lâh n’năc, vel đong nắc dzợ đoọng m’ma n’loong ga măc, tơơm pay cha p’lêê lâng tơơm zơ nươu đoọng đhanuôr pa dưr bh’rợ pa bhrợ. Đh’rưah lâng n’năc, zập pr’loọng đong năc dzợ vêy chr’hoong zooi p’xoọng 2 ức đồng muy c’moo đoọng choh tơơm chr’noh n’lơơng, pay ếp băn đanh. T’cooh Hồ Văn Khiêng xay moon, đợ pr’loọng đong đharựt coh chr’val Phước Năng xoọc đâu dzợ bấc, lâh 47%. Rơơm kiêng, lâng râu k’rang zooi đoọng cơnh đâu, pr’loong đong đharựt lâng đăn đharựth nưc bơơn t’bil lơi đharựt nhâm mâng: “Trung ương, tỉnh, chr’hoong k’rang zooi đoọng zên, chr’năp bhlâng năc zên vặ sự nghiệp đoọng bhrợ bh’rợ b’băn ch’choh xang n’năc pa têệt chr’năp đoọng ha pr’loọng đong đharựt, đăn đharựt, zooi apêê đoo choom t’bil lơi đharựt nhâm mâng. Coh cr’chăl ahay, chr’val công ơy bhrợ têng đợ bh’rợ đoọng ha pazêng pr’loọng đong đharựt, đăn đharựt năc gluh n’đăh pr’loọng đong đharựt coh c’moo 2023. Ting n’nac, chr’val t’bhlâng tước c’moo 2025 pr’loọng đong đharựt, đăn đharựt, k’dâng 13,5% ting cơnh Quyết định âng Bộ. Prang chr’val dzợ 618 pr’loọng đong, 90% năc đhanuôr Giẻ Triêng. Ng’moon zazum pr’ắt tr’mông âng đhanuôr công ơy z’zăng lâh mơ lâng l’lăm ahay.”

Phước Sơn năc muy coh pazêng chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam vêy 17 acoon coh ắt mamông, đợ pr’loọng đong đharựt pay k’nặ 35%. Ting cơnh Quyết định 880 âng Thủ tướng Chính phủ, Phước Sơn năc muy coh 22 chr’hoong đharựt âng 17 tỉnh coh prang k’tiêc k’ruung t’bhlâng t’bil lơi đhr’năng đharựt, pa bhlâng năc zr’năh k’đhap coh cr’chăl c’moo 2022- 2025. Ghít năc, tơợ nâu cơy tước c’moo 2025, đợ pr’loọng đong đharựt xiêr mơ 6-7% zập c’moo đoọng tước c’moo 2025 đợ pr’loọng đong đharựt xiêr dzợ mơ 22,06%; đợ râu bơơn pay pa chô muy cha nac bơơn 35 ức đồng, dzoóc 1,8 chu t’piing lâng c’moo 2020; t’bhlâng vêy p’xoọng 4 chr’val xay bhrợ liêm xang xa nay bhươl cr’noon t’mêê; đợ đơn vị câp chr’val coh zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap dzợ 6/12 chr’val. T’cooh Lê Quang Trung, Chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xay moon: Bh’rợ pa xiêr đharựt zập c’moo lâng gluh tơợ chr’hoong đharựt năc cr’noọ bh’rợ ga măc âng chr’hoong tơợ nâu cơy tước c’moo 2025. Đoọng xay bhrợ cr’noọ bh’rợ n’nâu, chr’hoong ơy bhrợ Đề án xăl tơơm chr’noh, tơợ choh keo tước ooy choh n’loong ga măc, tơơm pay cha p’lêê, chr’năp bhlâng năc tơợ zơ nươu coh crâng lâng bhrợ t’vaih zr’lụ choh bhơi, băn c’roóc. Lâh n’năc, chr’hoong ta đang moon pazêng râu xa nay bh’rợ xã hội zooi đoọng ooy đong ắt zooi đhanuôr nhâm mâng pr’ắt tr’mông, ắt mamông muy đhị, bhrợ cha muy đhị. Hân đhơ cơnh đêêc, raau âng t’cooh Lê Quang Trung k’rang bhlâng năc bhrợ cơnh ooy zooi đhanuôr xăl ooy cr’noọ, bh’rợ, t’bil lơi cr’noọ đương g’nưưm, năc ma c’la đay t’bhlâng t’bil lơi đharựt: “Phước Sơn bhrợ têng pazêng 3 xa nay bh’rợ coh cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung: Bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, năc tinh zooi đoọng ha 4 chr’val xay bhrợ liêm xang coh cr’chăl c’moo 2024 năc: Phước Năng, Phước Chánh, Phước Công lâng Phước Hiệp. Ha dzợ lâng xa nay cr’noọ xa nay âng k’tiêc k’ruung pa dưr pr’ắt tr’mông zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong năc vêy ta zooi c’rơ bấc pa bhlâng, coh đêêc zên k’rong bhrợ k’nặ 400 tỷ đồng, zên sự nghiệp mơ muy pâng zên k’rong bhrợ. Lâgh n’năc, Phước Sơn lâng Bắc Trà My dzợ vêy ta zooi 84 tỷ đồng đoỌng p’xoọng ooy xa nay t’bhlâng gluh tơợ chr’hoong đharựt coh c’moo 2025. Phước Sơn năc c’rơ ơy vêy, chr’năp bhlâng năc bh’rợ b’băn lâng choh tơơm zơ nươu, tơơm n’loong vêy chr’năp năc đhanuôr căh lâh lêy chăp, tu cơnh đêếc năc azi t’bhlâng xay moon, p’too pa choom tr’xăl ooy cr’noọ, bh’rợ tr’nêng, t’bil lơi cr’noọ đương g’nưưm coh đhanuôr.”

Chr’hoong da ding k’coong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xoọc k’rong pazêng c’rơ, pa dưr bấc bhlâng râu liêm choom ooy zên 3 xa nay bh’rợ cr’noọ âng k’tiêc k’ruung lâng râu zooi đoọng âng Trung ương lâng tỉnh Quảng Nam ting t’ngay pr’ắt tr’mông âng đhanuôr acoon coh vêy ta ha dưr dal lâng t’hước ooy cr’noọ gluh n’đăh chr’hoong đharựt coh c’moo 2025./.

Phước Sơn hướng tới mục tiêu thoát khỏi huyện nghèo

Là một trong 22 huyện nghèo của cả nước, huyện vùng cao Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đang tập trung mọi nguồn lực để đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu, xóa đói giảm nghèo, xây dựng Nông thôn mới, hướng tới mục tiêu thoát khỏi huyện nghèo vào năm 2025.

Thôn 2, xã Phước Đức, huyện vùng cao Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam có đến hơn một nửa số hộ thuộc diện nghèo. Những năm gần đây, được Nhà nước quan tâm hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, được giao khoán rừng và vay vốn ưu đãi để trồng keo nên cuộc sống của bà con dần được cải thiện. Tuy nhiên, theo ông Hồ Văn Khánh, Trưởng thôn 2, bà con Giẻ Triêng ở đây sống chủ yếu dựa vào nương rẫy và quen chăn nuôi theo hướng thả rông nên hiệu quả không cao, thu nhập bấp bênh. Ông Hồ Văn Khanh cũng cho biết, ngoài hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, địa phương còn tạo điều kiện cấp cây, con giống, tư vấn, hướng dẫn cách làm ăn cho những hộ mới thoát nghèo, giúp họ ổn định cuộc sống, nâng cao thu nhập để không tái nghèo: “Những hộ vừa thoát nghèo, trong năm 2023 này, mỗi hộ cũng được hỗ trợ 1 con bò giống sinh sản để làm ăn không tái nghèo. Một số bà con trồng keo, sau 4, 5 năm thu hoạch cũng được 40 triệu đến 50 triệu đồng. Về chăn nuôi, bà con chủ yếu nuôi bò nhưng không nuôi chuồng mà đem thả trong núi.”

Nhờ được hỗ trợ sinh kế và trang bị kiến thức, kỹ năng về trồng trọt, chăn nuôi, nhiều bà con ở huyện Phước Sơn đã mạnh dạn thay đổi nếp nghĩ, cách làm để vươn lên thoát nghèo. Ông Hồ Văn Khu, Chủ tịch UBND xã Phước Năng, huyện Phước Sơn cho biết, năm nay, địa phương được hỗ trợ 1,5 tỷ đồng từ nguồn giảm nghèo và hơn 350 triệu đồng vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ nguồn vốn này, xã đã triển khai hỗ trợ các gia đình thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn, mỗi hộ 4 con bò giống và 8 con heo đen thay vì 1 con bò và 2 con heo giống như trước đây. Ngoài ra, địa phương còn cấp giống cây gỗ lớn, cây ăn quả và cây dược liệu để bà con phát triển sản xuất. Cùng với đó, mỗi hộ còn được huyện hỗ trợ thêm 2 triệu đồng một năm để trồng xen canh, lấy ngắn nuôi dài. Ông Hồ Văn Khiêng cho biết, tỷ lệ hộ nghèo trong xã Phước Năng hiện còn rất cao, hơn 47%. Hy vọng, với sự quan tâm hỗ trợ như thế này, hộ nghèo và cận nghèo sẽ có cơ hội để vươn lên thoát nghèo bền vững: “Trung ương, tỉnh, huyện rất quan tâm hỗ trợ các nguồn vốn, đặc biệt là vốn sự nghiệp để làm các mô hình rồi liên kết chuỗi giá trị cho hộ nghèo, cận nghèo, giúp họ thoát nghèo bền vững. Trong thời gian vừa qua, xã cũng đã triển khai xây dựng phương án cho các hộ nghèo, cận nghèo đăng ký thoát nghèo năm 2023. Theo đó, xã phấn đấu giảm 225 hộ nghèo, cận nghèo, khoảng 13,5% theo Quyết định của Bộ. Toàn xã có 618 hộ, 90% là đồng bào Giẻ Triêng. Nói chung cuộc sống của bà con cũng đã dần dần ổn định hơn so với trước đây .”

Phước Sơn là một trong những huyện vùng cao của tỉnh Quảng Nam có 17 dân tộc sinh sống, tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần 35%. Theo Quyết định 880 của Thủ tướng Chính phủ, Phước Sơn là một trong 22 huyện nghèo thuộc 17 tỉnh trên cả nước phấn đấu thoát khỏi tình trạng nghèo, đặc biệt khó khăn giai đoạn 2022-2025. Cụ thể, từ nay đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm 6 -7% mỗi năm để đến năm 2025 giảm hộ nghèo xuống còn 22, 06%; thu nhập bình quân đầu người đạt 35 triệu đồng, tăng 1,8 lần so với năm 2020; phấn đấu có thêm 4 xã đạt chuẩn Nông thôn mới; số đơn vị cấp xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn còn 6/12 xã. Ông Lê Quang Trung, Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết:  Giảm nghèo bền vững hàng năm và thoát khỏi huyện nghèo là mục tiêu lớn nhất của huyện từ nay đến năm 2025. Để thực hiện mục tiêu này, huyện đã xây dựng Đề án chuyển đổi cây trồng, từ trồng keo sang trồng rừng gỗ lớn, cây ăn quả, đặc biệt là trồng cây dược liệu dưới tán rừng và hình thành vùng chuyên canh trồng cỏ, nuôi bò. Ngoài ra, huyện còn vận động các nguồn xã hội hóa để hỗ trợ nhà ở giúp người dân ổn định cuộc sống, an cư lạc nghiệp. Tuy nhiên, điều mà ông Lê Quang Trung trăn trở nhất là làm sao giúp người dân thay đổi được nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, tự mình phấn đấu vươn lên thoát nghèo: “Phước Sơn thực hiện cả 3 chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, thì tỉnh hỗ trợ cho 4 xã về đích vào năm giai đoạn 2025 là: Phước Năng, Phước Chánh, Phước Công và Phước Hiệp. Còn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KTXH vùng ĐBDTTS và miền núi được hỗ trợ nguồn lực rất lớn, trong đó vốn đầu tư gần 400 tỷ, vốn sự nghiệp bằng một nửa vốn đầu tư. Ngoài ra, Phước Sơn và Bắc Trà My còn được hỗ trợ 84 tỷ đồng để bổ sung nguồn phấn đấu thoát khỏi huyện nghèo năm 2025. Phước Sơn thì tiềm năng và dư địa thì có, đặc biệt là chăn nuôi và trồng các loại cây dược liệu, cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao nhưng đồng bào chưa thực sự quan tâm, vì thế chúng tôi đang tập trung tuyên truyền thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại trong bà con.”

Huyện miền núi Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đang tập trung nguồn lực, phát huy tối đa hiệu quả nguồn vốn 3 chương trình mục tiêu quốc gia và sự hỗ trợ của Trung ương và tỉnh Quảng Nam đang từng bước nâng cao cuộc sống của đồng bào cả về vật chất lẫn tinh thần và hướng đến mục tiêu thoát khỏi huyện nghèo vào năm 2025./.