Pr’ăt tr’mông t’mêê âi chr’va p’rá cr’chăng đhị đhăm k’tiêc hr’lang. Xang g’luh hr’kang da ding x’ría c’moo 2020, đha nuôr coh đâu tr’xin bhrợ pa dưr tr’mông tr’meh, đợ zr’năh k’đhap năc công âi z’lâh. Tết n’nâu, zâp đong công cat oih, đha hum ngăn avị t’mêê.

Xang lâh 2 c’moo dap tơợ t’ngay boo ngân bhrợ hr’lang da ding, c’lâng moot ooy zr’lụ chr’val da ding ca coong Phước Thành, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam doó dzợ lâh lụ c’tiêr. Đợ đhr’nong đong t’mêê dưr chat vaih ting bha nụ c’chăl coh m’pâng da ding, bhrợ pa liêm âng muy vel t’mêê. Coh dhr’nong đong t’mêê xang bhrợ, a moó Hồ Thị Ép, ma nưih Giẻ Triêng ăt coh vel 2, chr’val Phước Thành xay moon, l’lăm a hay, pr’loọng đong amoó ăt coh vel ty, zr’năh k’đhap bhlâng, Diic điêl prang c’moo ăt ga bọ lâng ha rêê ha lai, lươt ra vach k’đhap k’ra, ha ul đha rưt cơnh đêêc ăt ta pun c’đhưl dzung. Dzợ hay c’xêê 10 c’moo 2020, boo cơnh n’toh đac, bha đưn da ding hr’lang hr’câh, dhr’nong đong n’loong âng pr’loọng đong a moó crêê ga bung coh k’tiêc dhêl.

Tơợ t’ngaychô ăt coh zr’lụ đhăm ăt t’mêê, bơơn Nhà nước pay đoọng k’tiêc ăt, zooi đoọng 150 ưc đồng bhrợ đong t’mêê, pa đơp đoọng bh’rợ bhrợ cha, pr’ăt tr’mông âng pr’loọng đong a moó Hồ Thị Ép yêm têêm lâh. Amoó Ép đoọng năl, bơơn ăt coh đhr’nong đong t’mêê choh nhâm mâng tu cơnh đêêc doó dzợ k’pân boo đhí. T’ngay Tết, diic điêl a moó k’rong k’bơơch m’bứi zên bơơn câl ti vi, tủ lạnh, câl bâc ch’na ra văng ha pêê t’ngay Tết: “Chô ăt coh zr’lụ đhăm t’mêê pr’ăt tr’mông liêm crêê lâh, ca bhố ngăn, c’lâng c’tôch liêm buôn đoọng ca coon cha chau lươt học. Nâu câi cr’noọ cr’niêng âi dưr vaih la lua. Chăp hơnh Đảng, Nhà nước zooi đoọng c’lâng, điện tr’ang, đong xang liêm ga măc, yêm loom bhlâng. Ăt đong t’mêê diic điêl pa bhlâng bhui har, ca coon dóo lâh buôn jeh ca ay. T’ngay Tết chính quyền chr’val lum t’mooh p’too moon pr’loọng đong bhui har. Tết tươc câl xa nâp t’mêê ha ca coon, câl pr’đươi pr’dua coh pr’loọng đong.”

Rach cớ bha nụ Triêng, vel 3 chr’val Phước Kim, chr’hoong da ding ca coong Phước Sơn l’lăm tơơp c’moo t’meê, zâp ngai zêng c’jệ lêy đhị râu tr’xăl coh vel bhươl da ding ca coong. Ha pruôt r’rộ r’răm bêl bơr n’đăh c’lâng moot ooy zr’lụ đhăm ăt t’mêê bhưưng ang cờ pô hơnh Tết. A noo Hồ Văn Em, ma nưih Giẻ Triêng ăt coh bha nụ Triêng căh mă p’lơơp râu bhui har bêl moot ăt coh đhr’nong đong t’mêê. Anoo căh pân k’noọ tươc ađay vêy bơơn  đong t’mêê, yêm têêm lâh đong ty. Ting a noo Hồ Văn Em, đha nuôr chô ăt đhị đhăm t’mêê vêy pr’đơợ ma mông liêm lâh, bh’rợ pa dưr tr’mông tr’meh, ha dưr dal râu pa chô ha pr’loọng đong công liêm buôn lâh. “Nhà nước k’rang k’rong bhrợ đoọng ooy đac ch’ngaach, điện, muy bơr tơơm chr’noh acoon bh’năn, zooi đoọng tơơm quế, zooi đoọng m’ma atưch đọong đha nuôr băn. Dhị ăt t’mêê liêm cra lâh, đha nuôr bhui har, doó k’rang k’pân boo tuh dzợ. T’ngay Tết công bơơn k’rang zooi âng chính quyền vel đong tươc t’mooh, hơnh Tết. Zr’lụ đhăm ăt t’mêê t’ngay Tết đha nuôr tr’lum tr’lêy, hơnh Tết.  tôm bánh chưng, zêệ avị bhuôih abhô dang. Chô ăt đhị t’mêê pr’ăt tr’mông zâp ngai zêng liêm crêê lâh a hay.”

Chr’val Phước Kim, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam vêy lâh 90% ma nưih năc dha nuôr Giẻ Triêng. G’luh boo tuh lịch sử c’xêê 10 c’moo 2020 âi bhrợ 29 đhr’nong đong âng đha nuôr vel 2 lâng vel 3, chr’val Phước Kim long bil. Xang boo tuh, pr’ăt tr’mông âng đha nuôr coh đâu lum bâc râu zr’năh k’đhap. Bâc c’xêê đanh đha nuôrr ăt coh đhr’năng căh vêy đong xang, ma mông đươi tợơ râu zooi đoọng âng chính quyền lâng apêê đong liêm loom. Vel đong âi zooi đoọng đong ăt, k’tiêc pa bhrợ tu cơnh đêêc pr’ăt tr’mông âng đha nuôr zr’năh k’đhap, pr’ăt tr’mông âi tr’xăl ting t’ngay.

L’lăm Tết Quý Mão, 54 pr’loọng đha nuôr zr’lụ hr’lang da ding chr’val Phước Kim âi bơơn chính quyền vel đong ra pă ăt ma mông coh đhr’nong đong t’mêê coh đhăm ăt t’mêê. Zâp đhr’nong đong chr’năp 150 ưc đồng, bơơn bhrợ pa dưr tơợ zên zooi đoọng âng nhà nước lâng apêê đong liêm loom. T’cooh Hoàng Đình Ba, Bí thư Đảng ủy chr’val Phước Kim xay moon, pr’ăt tr’mông âng đha nuôr đhị đhăm ăt t’mêê âi tr’xăl bâc, c’lâng vel, p’lêêh đong bơơn bhrợ lâng bê tông liêm cra zooi đha nuôr lươt ra vach, đơơng âng pr’đươi pr’dua pa bhlâng liêm buôn, p’niên k’tứi vêy pr’đơợ học tập liêm lâh. Đha nuôr coh zr’lụ đhăm ăt t’mêê ta luôn đoàn kết, tr’zooi pa dưr tr’mông tr’meh, dưr z’lâh dha rưt. “Tươc cr’chăl n’nâu, xooc đâu zâp đoo pr’loọng đong coh zr’lụ hr’lang hr’câh zêng vêy đong ăt lâng chô ăt zr’lụ đhăm ăt t’mêê yêm têêm, đha nuôr pa bhlâng  bhui har. Bêl Tết đha nuôr bơơn k’rang ra văng đoọng ha Tết ca bhố ngăn. Vel đong âi k’rang bh’rợ câl ch’nêêh ch’na zooi đha nuôr cha Tết. Chr’val âi vêy bh’rợ zooi đoọng bh’rợ bhrợ cha ha đha nuôr bhrợ bhr’lâ pr’ăt tr’mông, bhrợ bhr’lâ đợ bha lang ruộng crêê ga bung c’moo 2020 đoọng bhrợ pa dưr cớ. Xang bêl đha nuôr chô ăt đhị đhăm ăt t’mêê năc pr’ăt tr’mông, cơnh pa chăp, cơnh bhrợ âi vêy bâc râu tr’xăl, pa bhlâng năc apêê đoo p’ghit lâh ooy zư lêy môi trường.”

Đhị bâc tơợ, UBND chr’hoong Phước Sơn âi zooi đoọng đha nuôr apêê tơơm chr’noh, acoon bh’năn, pr’đươi bhrợ cha, choh, băn zư lêy x’mir lêy tơơm z’nươu đhị râu gâm ngut âng crâng. Pr’đhang n’nâu bhrợ t’vaih  muy c’lâng bhrợ cha t’mêê, nhâm mâng, zooi đha nuôr pa xiêr bh’rợ choh keo, muy râu tơơm căh choom k’đhơợng zư đơc k’tiêc, bhrợ hr’lang hr’câh da ding coh hân noo boo tuh. T’cooh Đỗ Hoài Xoan, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, bêl Tết c’moo đâu, vel đong đơc đoọng bâc hun pr’hêl ha đha nuôr zr’lụ đhăm ăt t’mêê: “Tươc đâu, chr’hoong âi xay bhrợ 5 zr’lụ đha nuôr ăt ma mông đhị vel đong da ding ca coong. Đha nuôr âi chô ăt, đoọng lêy râu k’rang âng chính quyền, tỉnh âi vêy bh’nơơn, pa bhlâng năc bhrợ pa dưr cớ pr’ăt tr’mông âng đha nuôr xang boo tuh. Bâc đha nuôr bhui har chô ăt đhị đhăm t’mêê, yêm têêm lâh, g’đach ch’ngai zr’lụ hr’lang hr’câh, Pr’ăt tr’mông âng đha nuôr, tơợ bêl chô ăt đhị đhăm t’mêê pr’đơợ tr’mông liêm lâh đhị ty, liêm buôn đoọng đha nuôr bhrợ cha ma mông ma meh.”

Tết n’nâu, đha nuôr ma mông coh apêê zr’lụ đhăm ăt t’mêê coh zr’lụ da ding ca coong tỉnh Quảng Nam doó dzợ k’pân boo đhí tuh bhlong. Đha nuôr coh đâu âi năl đươi dua khoa học công nghệ moot ooy bh’rợ tr’nêng, tr’câl tr’bhlêy lâng apêê vel đong n’lơơng. Pr’đơợ ma mông coh apêê vel bhươl đhăm ăt t’mêê liêm lâh đhị ăt ty, bhrợ t’vaih muy râu p’rơơm t’mêê ha đha nuôr zr’lụ chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam./.

Cuộc sống mới của người dân khu tái định cư vùng cao Quảng Nam.

Đất trời đã vào xuân, cung đường dẫn lên khu tái định cư mới ở huyện miền núi cao Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, ẩn hiện từng căn nhà mái tôn xinh xắn nơi lưng chừng núi thật yên bình và đẹp như một bức tranh. Cuộc sống mới đã rộn vang tiếng cười trên “miền đất lở”. Sau thảm hoạ sạt lở núi cuối năm 2020, người dân nơi đây từng bước xây dựng cuộc sống, những khó khăn rồi cũng qua đi. Ngày Tết, nhà nào cũng đỏ lửa, ấm nồng mùi cơm gạo mới.

Sau hơn 2 năm kể từ ngày mưa lớn gây sạt lở núi, đường vào xã vùng cao Phước Thành, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đã bớt bùn lầy. Những căn nhà mới mọc lên từng cụm chen giữ núi rừng, vẽ nên hình hài của một bản làng mới. Trong ngôi nhà vừa xây xong, chị Hồ Thị Ép, người Giẻ Triêng ở thôn 2, xã Phước Thành tâm sự, trước kia, gia đình chị ở thôn cũ, khó khăn lắm. Vợ chồng quanh quẩn với nương rẫy, đi lại trắc trở, cái đói, cái nghèo cứ đeo bám. Còn nhớ tháng 10 năm 2020, mưa như trút nước, núi đồi sạt lở, căn nhà gỗ của gia đình chị bị vùi trong đất đá.

Từ ngày về ở trong khu tái định cư mới, được Nhà nước cấp đất ở, hỗ trợ 150 triệu đồng làm nhà mới, trao phương tiện sinh kế, cuộc sống của gia đình chị Hồ Thị Ép ổn định hơn. Chị Ép cho biết được ở trong ngôi nhà xây kiên cố nên không lo sợ mưa bão nữa. Ngày Tết, vợ chồng chị dành dụm ít tiền mua được ti vi, tủ lạnh, mua nhiều đồ ăn chuẩn bị cho mấy ngày Tết: “Về khu tái định cư mới cuộc sống tốt hơn, ấm no hạnh phúc, đường sá tiện con cháu đi học, giờ thì ước mơ trở thành hiện thực rồi, cám ơn Đảng, Nhà nước hỗ trợ đường, điện sáng, nhà cửa khang trang rất hạnh phúc. Ở nhà mới vợ chồng rất hạnh phúc, con ít ốm đau. Ngày Tết chính quyền xã thăm hỏi động viên gia đình vui mừng. Tết đến sắm áo quần mới cho con, sắm sửa trong gia đình.”

Trở lại làng Triêng, thôn 3 xã Phước Kim, huyện vùng cao Phước Sơn trước thềm năm mới, mọi người sẽ không khỏi ngạc nhiên trước sự đổi thay trên bản làng vùng cao. Không khí xuân rộn ràng khi hai bên đường vào khu tái định cư rực rỡ cờ hoa đón Tết. Anh Hồ Văn Em, người dân tộc Giẻ Triêng ở làng Triêng không  giấu được niềm vui khi vào ở trong ngôi nhà mới. Anh không nghĩ có ngày mình được trao tặng căn nhà mới, an toàn hơn nhà cũ. Theo anh Hồ Văn Em, bà con về nơi ở mới có điều kiện sống tốt hơn, việc phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho gia đình cũng thuận lợi hơn: “Nhà nước quan tâm đầu tư về nước sạch, về điện, một số cây trồng vật nuôi, hỗ trợ cây quế, hỗ trợ gà giống cho bà con chăn nuôi. Chỗ ở mới khang trang đẹp hơn, bà con vui, không lo sợ thiên tai, mưa bão. Ngày Tết cũng được sự quan tâm của chính quyền địa phương đến thăm hỏi, chúc Tết. Khu dân cư ngày Tết bà con qua lại thăm nhau, chúc Tết, làm bánh chưng, nấu mâm cơm cúng tổ tiên ông bà. Về nơi ở mới tình làng nghĩa xóm người dân mình gần gũi hơn trước, rất tuyệt vời.”

Xã Phước Kim, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam có hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc Giẻ Triêng. Đợt mưa lũ lịch sử tháng 10 năm 2022 đã làm 29 ngôi nhà của người dân thôn 2 và thôn 3, xã Phước Kim bị cuốn trôi. Sau bão lũ, cuộc sống bà con nơi đây gặp muôn vàn khó khăn. Nhiều tháng liền người dân sống trong cảnh “màn trời chiếu đất”, đồ ăn, thức uống phải nhờ đến sự giúp đỡ của chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm. Địa phương đã hỗ trợ nhà ở, đất sản xuất nên đời sống của đồng bào bớt khó khăn, cuộc sống đã thay đổi từng ngày.

Trước Tết Quý Mão, 54 hộ dân vùng sạt lở núi xã Phước Kim đã được chính quyền địa phương bố trí vào sống trong những ngôi nhà mới tại khu tái định cư. Mỗi căn nhà trị giá 150 triệu đồng, được xây dựng từ nguồn hỗ trợ của nhà nước và các nhà hảo tâm. Ông Hoàng Đình Ba, Bí thư Đảng uỷ xã Phước Kim quả quyết, cuộc sống của đồng bào tái định cư đã thay đổi nhiều, đường làng, ngõ xóm được bê tông hoá khang trang giúp bà con đi lại, vận chuyển hàng hoá rất thuận tiện, trẻ em có điều kiện học tập tốt hơn. Bà con trong khu tái định cư luôn đoàn kết, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo. “Đến thời điểm hiện nay tất cả các hộ trong vùng sạt lở đều có nhà ở và dọn về khu tái định cư ở đảm bảo an toàn, nhân dân rất khởi. Dịp Tết bà con được sự quan tâm chuẩn bị cho Tết ấm no. Địa phương đã quan tâm việc mua gạo lương thực hỗ trợ nhân dân đón Tết. Xã có kế hoạch hỗ trợ sinh kế cho nhân dân cải thiện đời sống, khắc phục lại những ruộng lúa nước bị vùi lấp năm 2020 để tiếp tục sản xuất. Sau khi nhân dân về khu tái định cư mới thì nếp sống, cách nghĩ, cách làm đã có nhiều thay đổi, đặc biệt họ chú tâm hơn về bảo vệ môi trường.”

Từ nhiều nguồn khác nhau, UBND huyện Phước Sơn đã hỗ trợ người dân các loại cây, con giống, phương tiện sinh kế, trồng, chăm sóc cây dược liệu dưới tán rừng. Mô hình này mở ra một hướng sinh kế mới, bền vững, giúp đồng bào hạn chế việc trồng cây keo, một loại cây trồng không giữ được đất, gây sạt lở núi trong mùa mưa lũ. Ông Đỗ Hoài Xoan, Phó Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết, dịp Tết cổ truyền năm nay, địa phương dành nhiều phần quà tặng bà con vùng tái định cư. “Đến nay, huyện đã triển khai xây dựng 5 khu dân cư trên địa bàn vùng cao, và vùng trung và đưa vào sử dụng. Người dân dã dọn về ở, cho thấy sự quan tâm của chính quyền, tỉnh đã có kết quả, đặc biệt là tái thiết cuộc sống của người dân sau bão lũ. Đa số người dân vui mừng về nơi ở mới, an toàn hơn tránh xa vùng nguy cơ sạt lở. Cuộc sống của người dân, từ khi về nơi ở mới điều kiện sống tốt hơn nơi cũ, cơ bản thuận lợi để bà con di chuyển làm ăn kinh tế, đời sống người dân đã được ổn định.”

Tết này, bà con sống trong các khu tái định cư ở vùng cao tỉnh Quảng Nam không còn ám ảnh nỗi lo thiên tai, sạt lở. Đồng bào nơi đây đã biết ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, giao thương với các địa phương khác. Điều kiện sống trong những bản làng tái định cư tốt hơn nơi ở cũ mở ra một tương lai mới cho người dân vùng cao huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam./.