Xang lâh muy c’xêê đhêy bhrợ têng, 4 đhị pếch pay chuah đhị 2 chr’hoong Đại Lộc lâng Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam năc dưr pa bhrợ cớ. Hân đhơ căh dzợ bấc k’rơ cơnh cr’chăl l’lăm Tết Nguyên Đán năc đhị zr’lụ k’rong đớc chuah đhị dzung zung Giao Thuỷ, chr’hoong Đại Lộc vêy bấc xe gluh mót. Coh ch’nang, đợ xe pếch năc vơr vai pếch pay chuah đhị bhuông ooy toor đoọng ga bọ đớc.

Zr’lụ pếch pay chuah Pha Lê, đhị cr’noon Hội Khách, chr’val Đại Sơn, chr’hoong Đại Lộc âng Công ty TNHH Pha Lê vêy ta đoọng bhrợ, năc pa bhrợ cớ đơơh bhlâng coh pazêng 4 đhị pếch pay chuah đhêy pa bhrợ coh l’lăm ahay. Hân đhơ cơnh đêêc, bh’rợ pếch pay chuah đhị đâu năc đhiệp năc mơ atôh a năm, coh toor k’ruung năc vêy muy bơr bêệ bhuông lâng xe pếch pa bhrợ. Ting cơnh manuyh p’căh mặt ha Công ty TNHH Pha Lê, xoọc zập t’ngay vêy k’dâng 20 xe ga mắc gluh mót ooy ch’nang đoọng chở đơơng chuah lâng đợ bấc k’dâng 300m3/coh muy t’ngay, bấc bhlâng năc đợ doanh nghiệp lâng đhanuôr xoọc bhrợ bh’rợ xây dựng đhị pazêng chr’hoong n’đăh Bắc âng tỉnh Quảng Nam. Manuyh p’căh mặt ha Công ty TNHH Pha Lê xay moon ghít năc xay bhrợ crêê cơnh xa nay bêl bhrợ bh’rợ pếch pay chuah. “Xoọc đâu manuyh nhăn câl chuah bấc pa bhlâng, ha dang azi đươi cơnh cr’noọ âng pazêng apêê n’nâu năc đhr’năng pếch pay chuah căh mặ, căh mặ bhrợ cơnh cr’noọ đươi dua âng thị trường. Azi bấc bhlâng năc pa câl đoọng ha manuyh câl đhị vel đong a năm. Bh’rợ ta bhúch chuah coh thị trường xoọc đâu năc tu chuah đhị zr’lụ tỉnh Quảng Nam căh dzợ zập đoọng pa câl ooy thị trường. Azi gr’hoót năc xay p’căh zên chuah đhị zr’lụ bhrợ chuah n’nâu, năc pa câl mơ 150 r’bhâu đồng muy m3 chuah.”

Nắc dưr lum zr’năh k’đhap tu pazêng zr’lụ pếch pay chuah đh’rưah “đhêy pa bhrợ”, coh pazêng t’ngay ahay, apêê doanh nghiệp bhrợ têng đhị zr’lụ tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ pa đơơh bh’rợ bhrợ têng. Anoo Nguyễn Tùng, ắt coh chr’val Đại Hiệp, chr’hoong Đại Lộc năc pếch móng bhrợ đong ắt coh tr’nơơp c’xêê 2 bêl đêêc ahay. Coh cr’chăl đêêc, chr’năp âng chuah năc dal pa bhlâng t’piing lâng l’lăm Tết Nguyên Đán năc công căh n’năl tơợ chêêc câl chuah năc đoo bêl pếch bhrợ móng xang năc anoo Tùng đhêy bhrợ đong. Anoo Nguyễn Tùng bhui har bêl tơợ x’rịa c’xêê 2, pazêng zr’lụ pa câl chuah năc pa câl cớ, zên chuah công m’bứi lâh mơ lâng l’lăm ahay: “Acu pếch k’tiêc bhrợ đong coh tr’nơớp c’xêê 2, xoọc đêếc zên chuah xây dựng năc tơợ 400 tước 500 r’bhâu đồng muy m3. Tước cr’chăl n’nâu pazêng zr’lụ pếch pay chuah ơy pa bhrợ cớ, zên chuah coh xoọc đâu dzợ mơ 260 r’bhâu đồng muy m3, acu bhui har bhlâng.”

T’cooh xa nay tỉnh Quảng Nam ơy xay bhrợ k’rơ pa bhlâng pazêng bh’rợ bhrợ t’vaih râu liêm crêê coh bh’rợ bhrợ khoáng sản bhrợ pr’đươi xây dựng cơnh c’xu. Hân đhơ cơnh đêêc, bấc doanh nghiệp xây dựng năc zr’năh k’đhap pa bhlâng tu zên chuah căh ơy u xiêr, zr’lụ pa câl công căh lâh bấc. Xoọc đâu, chuah xây dựng coh vel đong thành phố Tam Kỳ lâng chr’hoong Núi Thành dzợ lâh 450 r’bhâu đồng muy m3. Đhị zr’lụ apêê chr’hoong da ding k’coong Nam Trà My, Bắc Trà My lâng Tiên Phước công coh đhr’năng 350 r’bhâu đồng muy m3… Bấc doanh nghiệp xay moon đhr’năng, pr’đươi chuah, đhâl t’tứi, k’tiêc, đhâl ga măc… vêy ta pa câl lâng zên bấc pa bhlâng t’tpiing lâng cơnh zên âng Nhà nước xay moon đơc năc pazêng c’la bhrợ têng pazêng pr’đươi n’nâu năc công căh tộ pay đoọng hoá đơn. Muy doanh nghiệp xây dựng đhị chr’hoong Bắc Trà My nắc mốp loom lâng bh’rợ ton k’rong đớc, pa dzoóc zên âng pazêng c’la bhrợ têng pr’đươi n’nâu: “Bêl l’lăm Tết pazêng c’la mỏ vêy pay đoọng bha ar câl bhlêy năc xang Tết apêê đoo căh tộ đoọng bha ar câl bhlêy dzợ. Azi lêy pazêng zr’lụ bhrợ chuah, đhâl vêy ta bhrợ lâng pa câl la lâh bấc lâng đợ xa nay đoọng pa câl. Ba bi cơnh coh dự toán công trình mơ 200 r’bhâu m3 chuah, hân đhơ cơnh đêêc năc ađay dưr câl lâng chr’năp bấc pa bhlâng năc căh vêy bha ar xay moon tr’câl tr’bhlêy đoọng nhâm mâng vêy bha ar bha tơ ng’chroót pa chô coh t’tun n’nâu ting cơnh xa nay âng pháp luật. Hân đhơ n’năl năc u lất năc azi căh n’năl cơnh chêêc bhrợ dzợ.”

Đhị pazêng g’luh bhrợ bhiệc prá xay bh’rợ k’đhơợng lêy nhâm mâng bh’rợ pếch pay chuáh, đhâl k’tứi, k’tiếc, đhâl… apêê ngành chức năng tỉnh Quảng Nam ơy xay moon đợ râu căh liêm crêê. Râu đêêc năc đhr’năng muy bơr doanh nghiệp pếch pay la lâh cơnh xa nay bh’rợ, lâh đợ đhăm vêy ta đoọng bhrợ, zih g’lấp boọng pếch, pa liêm pa crêê môi trường xang bêl pếch bhrợ. Muy bơr doanh nghiệp n’leh bh’rợ bhrợ lất coh bh’rợ pa câl hàng căh vêy hoá đơn, pay đoọng hoá đơn lâng chr’năp xrặ m’bứi lâh mơ lâng râu la lua âng zên ng’chroót… Pa bhlâng, bấc doanh nghiệp n’leh bh’rợ đh’rưah k’rong đơc hàng, pa dzoóc chr’năp. Đại tá Nguyễn Hà Lai, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam xay moon, tơợ bh’rợ ch’mêệt lêy, pay pa chô tài liệu, dữ liệu pếch pay chuah âng muy bơr doanh nghiệp vêy ta đoọng bhrợ coh 2 chr’hoong Đại Lộc lâng Duy Xuyên, Công an tỉnh ơy bơơn lêy bấc râu căh liêm crêê: “Bh’rợ k’đhơợng lêy bh’rợ pếch pay chuah, đhâl t’tứi âng pazêng vel đong lâng cơ quan chức năng năc pa bhlâng căh nhâm mâng, bhrợ bil bal khoáng sản bấc pa bhlâng. Ahêê vêy pazêng bộ máy lâng pr’đươi ch’mêệt lêy năc coh râu la lua năc căh đương ch’mêệt lêy ghít. Ting cơnh xa nay xay moon năc chr’năp âng chuah vêy ta xay p’căh đhị zr’lụ bhrợ têng năc 150 r’bhâu đồng m3 năc coh râu la lua cậ, kiêng câl chuah năc ng’chroót zên mặt lâng chr’năp bấc pa bhlâng năc căh vêy hoá đơn.”

Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Tiếp, Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Quảng Nam, bh’rợ k’đhơợng lêy, ch’mêệt lêy đợ bấc âng khoáng sản crêê ta pếch pay coh râu la lua năc xoọc đâu pa bhlâng căh nhâm mâng. Đhị pazêng zr’lụ pếch pay chuah, zr’lụ k’rong đớc chuah zêng vêy camera đương lêy năc thẻ zư đớc âng pazêng camera năc đhiệp zư đơc bấc bhlâng coh 20 t’ngay… Ha dang lâh cr’chăl n’nâu năc pazêng hình ảnh zư đớc tơr groọp, bhrợ bil dữ liệu hình ảnh l’lăm đêếc. T’cooh Nguyễn Văn Tiếp prá: “Hình ảnh tơợ camera năc căh choom xay moon đợ bấc ta pếch pay ooy râu la lua đhị pazêng mỏ, ha dang apêê đoo kiêng pa lơơp năc công vêy bấc cơnh đoọng z’lâh mặt apêê cơ quan chức năng. Nắc vêy bấc bh’rợ công nghệ, công năc ch’mêệt lêy tơợ camera năc coh râu la lua cậ lâng bh’rợ chuyên nghiệp lâng la lua lâh mơ. Bh’rợ ch’mêệt lêy n’nâu năc choom pazao đoọng ooy pazêng chr’hoong k’đhơợng lêy năc nhâm mâng lâh mơ.”

T’ngay 3/3 bêl đêêc ahay, UBND tỉnh Quảng Nam bhrợ Thông báo xa nay x’rịa âng Chủ tịch UBND tỉnh đhị pr’họp ooy đhr’năng k’đhơợng lêy, pếch pay khoáng sản bhrợ pr’đươi xây dựng cơnh c’xu. UBND tỉnh n’nâu ta đang moon pazêng vel đong đơơh hân bhrợ têng pazêng bha ar bha tơ đấu giá pazêng mỏ pếch pay khoáng sản pr’đươi xây dựng cơnh c’xu. Lâng pazêng mỏ ơy bhrợ bh’rợ đấu giá năc đơơh bhrợ têng bha ar bha tơ đoọng phép bhrợ têng. UBND tỉnh Quảng Nam ta đang moon Công an tỉnh pazum đh’rưah đương ch’mêệt lêy, toom rơợng griing đợ bh’rợ bhrợ lất coh bh’rợ pếch pay chuah lâng pa câl khoáng sản. Cục Thuế tỉnh đh’rưah lâng Cục k’đhơợng lêy thị trường t’bhlâng ch’mêệt lêy, toom rơợng griing  bh’rợ bhrợ lất coh bh’rợ xay moon đoọng zên thuế, pay đoọng bha ar pa câl hàng. Đơn vị hân đoo mơ 2 c’moo xay moon ếp lâh mơ 60% đhr’năng pa bhrợ xay moon coh bha ar đoọng bhrợ têng căh cậ pa câl zêng căh râu bơơn pay pa chô ta luôn coh 2 c’moo năc ắt coh c’bhuh l’lăm ch’mêệt lêy. T’cooh Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon ghít: “Coh bha ar đoọng bhrợ têng ơy xay moon ghít: Ha mơ bấc xe coh đêêc, đợ xe cơnh ooy, pa bhrợ coh cr’chăl hân đoo, pếch pay ha mơ bấc? Năc k’đhơợng lêy ghít liêm pazêng xa nay bh’rợ n’nâu. Trách nhiệm âng cơ quan thuế tước mơ ooy, pazêng vel đong tước mơ ooy? Năc pa chăp ch’mêệt lêy pazêng bh’rợ k’đhơợng lêy liêm choom lâh mơ dzợ, căh choom vaih coh đhr’năng ton oó căh vêy. Toom rơợng griing ha dang apêê doanh nghiệp vêy ta đoọng bhrợ têng khoáng sản ton bhrợ lất, pa bhlâng năc lâng apêê doanh nghiệp bhrợ lất bấc chu năc ta đang moon pay pa chô bha ar đoọng bhrợ têng, vêy cơnh cậ ch’mêệt lêy, prá xay căh đoọng doanh nghiệp n’năc bhrợ bh’rợ khoáng sản đhị vel đong tỉnh Quảng Nam n’nâu”./.

Quảng Nam: Rút giấy phép, cấm khai thác khoáng sản đối với các doanh nghiệp liên tục vi phạm

Long Phi/VOV Miền Trung

Công tác quản lý khai thác cát, sỏi làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam còn bất cập dẫn đến việc các doanh nghiệp được cấp phép khai thác thao túng thị trường, đẩy giá cát liên tục tăng; khai thác vượt trữ lượng được cấp phép, gây thất thoát ngân sách nhà nước. Tỉnh Quảng Nam sẽ triển khai các giải pháp cứng rắn nhằm chấn chỉnh hoạt động khai thác cát, sỏi như thu hồi giấy phép, thậm chí cấm khai thác khoáng sản trên địa bàn nếu doanh nghiệp liên tục vi phạm.

Sau hơn một tháng đóng cửa, 4 mỏ cát tại 2 huyện Đại Lộc và Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đã hoạt động trở lại. Dù không còn tấp nập như thời điểm trước Tết Nguyên Đán nhưng bãi tập kết cát dưới chân cầu Giao Thuỷ, huyện Đại Lộc có nhiều phương tiện ra vào. Trên bến, những chiếc xe múc chậm rãi chuyển cát từ ghe đưa lên vun thành đống.

Mỏ cát Pha Lê, tại thôn Hội Khách, xã Đại Sơn, huyện Đại Lộc của Công ty TNHH Pha Lê được cấp phép khai thác, mở cửa hoạt động trở lại sớm nhất trong số 4 mỏ cát tạm dừng hoạt động trước đó. Tuy nhiên, hoạt động khai thác cát tại đây chỉ mức vừa phải, trên bến có vài xà lan và xe múc hoạt động. Theo đại diện Công ty TNHH Pha Lê, hiện mỗi ngày có khoảng 20 xe tải ra vào bến vận chuyển cát với khối lượng khoảng 300m3/ngày, chủ yếu là những doanh nghiệp và người dân có nhu cầu xây dựng trên địa bàn các huyện phía Bắc tỉnh Quảng Nam. Đại diện Công ty TNHH Pha Lê khẳng định sẽ thực hiện đúng quy định trong quá trình khai thác. “Hiện nhu cầu khách hàng đăng ký mua cát rất nhiều, nếu chúng tôi nhận hết các đơn hàng thì sẽ không đủ công suất khai thác, không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Chúng tôi chủ yếu bán cho khách hàng tại địa phương thôi. Việc khan hiếm cát trên thị trường hiện nay là do nguồn cát trên địa bàn tỉnh Quảng Nam không đủ để cung cấp cho thị trường. Chúng tôi cam đoan sẽ niêm yết giá bán ngay tại mỏ này, chỉ bán giá 150 ngàn đồng/m3 cát.”

Từng điêu đứng vì các mỏ cát đồng loạt “án binh bất động”, những ngày qua, các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đã đẩy nhanh tiến độ thi công. Anh Nguyễn Tùng, ở xã Đại Hiệp, huyện Đại Lộc khai móng làm nhà vào đầu tháng 2 vừa qua. Thời điểm đó, giá cát tăng gần như gấp đôi so với trước Tết Nguyên Đán nhưng vẫn không tìm được nguồn cát để mua nên sau khi sau khai móng xong, anh Tùng đành tạm dừng việc xây nhà. Anh Nguyễn Tùng vui mừng khi từ cuối tháng 2, các đại lý cát mở bán trở lại, giá cát cũng thấp hơn so với trước: “Tôi động thổ làm nhà vào đầu tháng 2, lúc đó giá cát xây dựng giao động từ 400 ngàn đến 450 ngàn/m3. Đến thời điểm này các mỏ cát hoạt động lại, giá cát hiện nay còn 260 ngàn/m3, tôi rất mừng.”

Lãnh đạo tỉnh Quảng Nam đã triển khai quyết liệt các biện pháp thiết lập lại trật tự khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Thế nhưng, nhiều doanh nghiệp xây dựng vẫn hết sức khó khăn do giá cát chưa có dấu hiệu giảm, nguồn cung khan hiếm. Hiện, cát xây dựng trên địa bàn thành phố Tam Kỳ và huyện Núi Thành vẫn ở mức trên 450 ngàn đồng/m3. Tại khu vực các huyện miền núi Nam Trà My, Bắc Trà My và Tiên Phước cũng ở mức giá 350 ngàn đồng/m3… Nhiều doanh nghiệp nêu thực trạng, vật liệu cát, sỏi, đất, đá… được bán với giá cao gấp nhiều lần so với dự toán Nhà nước nhưng các chủ mỏ vẫn từ chối xuất hoá đơn. Một doanh nghiệp xây dựng tại huyện Bắc Trà My rất bức xúc trước việc thao túng, “làm giá” của các chủ mỏ: “Hồi trước Tết các chủ mỏ có xuất hoá đơn nhưng sau Tết họ không chịu xuất hoá đơn nữa. Chúng tôi thấy hầu hết các mỏ cát, mỏ đá được khai thác và bán ngoài trữ lượng cấp phép rất nhiều. Ví dụ như trong dự toán công trình chỉ có 200 ngàn/m3 cát, tuy nhiên mình phải mua với giá cao hơn nhiều nhưng lại không có hoá đơn để đảm bảo chứng từ thanh toán sau này theo quy định pháp luật. Dù biết là sai nhưng chúng tôi không còn cách nào khác.”

Tại các buổi làm việc bàn giải pháp siết chặt hoạt động khai thác khoáng sản cát, sỏi, đất đá... các ngành chức năng tỉnh Quảng Nam đã chỉ rõ những tồn tại, bất cập. Đó là tình trạng một số doanh nghiệp khai thác vượt công suất, ngoài diện tích giấy phép, chậm thực hiện hoàn thổ, phục hồi môi trường sau khai thác. Một số doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động bán hàng không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn với giá trị ghi thấp hơn thực tế thanh toán… Đáng lưu ý, nhiều doanh nghiệp có biểu hiện bắt tay nhau găm hàng, thao túng giá. Đại tá Nguyễn Hà Lai, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam cho biết, qua điều tra, thu thập tài liệu, dữ liệu khai thác cát của một số doanh nghiệp được cấp phép trên địa bàn 2 huyện Đại Lộc và Duy Xuyên, Công an tỉnh đã phát hiện nhiều vấn đề nổi cộm. “Công tác quản lý khai thác cát, sỏi của các địa phương và cơ quan chức năng là vô cùng lỏng lẻo gây thất thoát khoáng sản rất lớn. Chúng ta có cả bộ máy và hệ thống giám sát nhưng thực tế thì gần như không giám sát được. Theo quy định thì giá cát niêm yết tại mỏ là 150 ngàn đồng/ m3 nhưng thực tế muốn mua được cát thì phải trả tiền mặt với giá cắt cổ mà không có hoá đơn.”

Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Quảng Nam, việc quản lý, giám sát sản lượng khoáng sản khai thác thực tế hiện rất thiếu chặt chẽ. Tại tất cả các mỏ cát, bến bãi tập kết cát đều có lắp đặt hệ thống camera giám sát nhưng thẻ nhớ các camera chỉ lưu trữ tối đa 20 ngày… Nếu quá thời gian này hình ảnh sẽ lưu đè lên nhau, làm mất dữ liệu hình ảnh trước đó. Ông Nguyễn Văn Tiếp nói. “Hình ảnh ghi lại qua camera không chứng minh được trữ lượng khai thác thực tế tại các mỏ, nếu mà người ta muốn gian dối thì cũng có rất nhiều cách để qua mặt cơ quan chức năng. Cần có giải pháp công nghệ, cũng là giám sát qua camera nhưng thay thế bằng hình thức chuyên nghiệp và thực tế hơn. Việc giám sát này cần giao cho các huyện quản lý thì sẽ chặt chẽ hơn.”

Ngày 3/3 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Nam ban hành Thông báo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh tại cuộc họp về tình hình quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. UBND tỉnh này yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai thủ tục đấu giá các mỏ khai thác khoáng sản vật liệu xây dựng thông thường. Đối với các mỏ đã tổ chức đấu giá phải nhanh chóng thực hiện các thủ tục cấp phép khai thác. UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị Công an tỉnh phối hợp theo dõi, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác và kinh doanh khoáng sản. Cục Thuế tỉnh cùng với Cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm trong kê khai nộp thuế, xuất hóa đơn bán hàng. Đơn vị nào trung bình 2 năm kê khai thấp hơn 60% công suất nêu trong giấy phép hoặc kinh doanh thua lỗ 2 năm liên tiếp thì thuộc đối tượng ưu tiên kiểm tra, thanh tra trước. Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam khẳng định: “Trong giấy phép khai thác nêu rất rõ: Bao nhiêu xe ở đó, loại xe gì, khai thác vào khung giờ nào, khai thác bao nhiêu? Phải quản lý chặt chẽ những nội dung này. Trách nhiệm của cơ quan thuế đến đâu, các địa phương đến đâu? Cần nghiên cứu biện pháp quản lý hiệu quả hơn, không được mang tính hình thức. Xử lý nghiêm nếu các doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản cố tình vi phạm, nhất là đối với các doanh nghiệp vi phạm nhiều lần thì đề nghị thu hồi giấy phép, thậm chí xem xét cấm doanh nghiệp đó hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Nam luôn.”./.