C’xêê 9/2019, Ban K’đhơợng lêy crâng ta zư đơc Tây Giang bơơn ra pă cớ, năc âng UBND chr’hoong Tây Giang k’dhơợng lêy xăl tu năc âng Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr vel bhươl tỉnh Quảng Nam cơnh l’lăm a hay. 90% apêê coh Ban k’đhơợng lêy n’nâu năc zêng acoon a đhi Cơ Tu coh vel đong. Anoo Alăng Tèo, Trưởng vel A râng, chr’val Axan, chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, c’bhuh zư lêy crâng đhị vel đong đoọng năl, ta luôn zâp c’xêê, Ban K’đhơợng lêy crâng Tây Giang k’đươi hăt bhlâng 2 cán bộ tươc zâp vel đoọng xay truih, p’too moon đha nuôr ting pâh zư lêy crâng:“Ta luôn prá xay bâc n’đăh, tươc xay truih, p’too moon đha nuôr ooy bh’rợ cha groong ra rooh, ta păt ra rooh, ng’cơnh zư lêy crâng, pa bhlâng năc crâng H’nghêê lâng apêê zr’lụ crâng bơơn k’đươi zư n’lơơng.”

C’moo 2019, tỉnh Quảng Nam bhrợ pa dưr lâng xơợng bhrợ Đề án “Ra pă lêy bhrợ têng cớ Chi cục Kiểm lâm lâng apêê Ban k’đhơợng lêy crâng”.  Bộ máy k’đhơợng zư lêy crâng tơợ cấp tỉnh tước cơ sở bơơn bhrợ bhr’lâ zâp prang. Ting n’năc, 16 trạm kiểm lâm crêê ta lơi, dzang pa đơp đoọng ooy apêê Ban K’đhơợng lêy crâng ta zư đơc chô ooy cấp chr’hoong k’đhơợng lêy, đh’rưah lâng pac câp, pac quyền liêm ghit bhlưa chính quyền apêê chr’hoong lâng c’bhuh kiểm lâm. Tươc đâu, bh’rợ pa zum bhrợ bhlưa apêê Ban K’đhơợng lêy crâng, Hạt kiểm lâm lâng apêê C’bhuh kiểm lâm cơ động bơơn ha dưr choom hơnh deh. T’cooh Aviết Đưng, ma nưih coh Tổ Zư lêy crâng Pa Xua, vel Aliêng, chr’val Tà Bhing, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, n’niên lâng dưr pâ ăt ma mông p’têêt lâng crâng ca coong tu cơnh đêêc a đoo bơơn năl ting p’lêêh c’lâng ga măc k’tứi coh bha lang crâng. Tơợ bêl bơơn pa đơp moon k’đhơợng zư lêy muy hun đhăm crâng coh vel đong, t’cooh Aviết Đưng lêy bh’rợ zư crâng cơnh năc zư lêy đhr’nong đong âng đay, zư lêy tr’mông ha prang vel:“Zâp c’xêê azi ta luôn p’too moon đha nuôr căh choom tal pa hư crâng g’mrâng, crâng tu k’ruung. Coh cr’chăl a zi lươt ch’mêêt lêy ha dang bơơn lêy ngai moot pa hư crâng, t’bơơn a đhăh dzăm năc vêy đơơh chô xay truih ooy c’bhuh kiểm lâm.”

Đh’rưah lâng bh’rợ ra pă bộ máy, tr’xăl bh’rợ k’đhơợng zư crâng, tỉnh Quảng Nam âi k’rong ra văng c’năl, z’hai bh’rợ ha pêê  tổ, c’bhuh zư lêy crâng coh đha nuôr. T’cooh Trần Văn Thu, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam đoọng năl, zâp bha lang crâng đhị tỉnh n’nâu xooc âi vêy c’la, năc đoo ma nưih vel đong. Cr’chăl tươc, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam vêy t’bhlâng ra văng apêê pr’đươi pr’dua, máy móc chuyên dụng lâng phần mềm zooi đoọng đoọng zooi c’bhuh k’đhơợng zư lêy crâng chuyên trách lâng đha nuôr vel bhrợ têng liêm lâh bh’rợ zư lêy crâng:“Apêê Ban k’đhơợng lêy crâng xang bêl đơơng chô ooy apêê vel đong k’đhơợng lêy năc nâu đoo năc pr’đhang bh’rợ âi bơơn pa dưr liêm choom, p’loon râu k’rang lêy, k’đhơợng xay âng Chính quyền apêê chr’hoong coh bh’rợ k’đhơợng zư lêy lâng pa dưr crâng.”

Đhr’năng la lua, tơợ bâc g’luh pa hư crâng ga măc âi ting dưr vaih coh vel đong tỉnh Quảng Nam, pa căh căh hăt đhị căh liêm choom coh bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng. Ting vêy muy cr’chăl đanh, đha nuôr vel đong căh vêy pr’đơợ zư lêy crâng, tu râu  liêm crêê đhị l’lăm năc apêê đoo xơợng boop c’bhuh môp lêt ting pâh pa hư crâng. T’cooh Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, cr’chăl ha nua, vel đong âi k’rong apêê c’lâng bh’rợ đọong zư đơc liêm đhăm crâng g’mrâng, crâng abhuy coh vel đong, t’bhlâng pa liêm đợ choom đhị apêê căh liêm choom coh bộ máy k’đhơợng lêy crâng:“Tỉnh Quảng Nam âi t’bhlâng tr’xăl bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng. N’jưah t’bhlâng  pa dưr trách nhiệm âng đha nuôr vel bhươl đh’rưah lâng bhrợ pa dưr c’bhuh zư lêy crâng chuyên trách âng apêê Ban K’đhơợng lêy crâng. Acu mâng loom lâng cơnh bhrợ bhrơợng năc đh’rưah lâng coh brương tr’nu vêy t’bhlâng đươi dua k’rơ công nghệ thông tin k’rơ lâh mơ năc bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng coh vel đong vêy mă bơơn râu liêm choom lâh./.”

Quảng Nam sắp xếp bộ máy quản lý, bảo vệ rừng tinh gọn hiệu quả

        Từ bộ máy “cồng kềnh” không đáp ứng được yêu cầu thực hiện nhiệm vụ, tỉnh Quảng Nam đã cải tổ, đổi mới toàn diện bộ máy và cách thức quản lý, bảo vệ rừng theo hướng tinh gọn và hiệu quả. Sau nhiều năm thực hiện chủ trương này, bộ máy quản lý, bảo vệ rừng tại địa phương được sắp xếp, tổ chức lại khoa học, phân cấp, phân quyền cụ thể, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành chức năng với cộng đồng.

Tháng 9/2019, Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Giang được sắp xếp lại, trực thuộc UBND huyện Tây Giang thay vì thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam như trước đây. 90% thành viên Ban quản lý này là con em đồng bào Cơ Tu tại địa phương. Anh A Lăng Tèo, Trưởng thôn A Râng, xã A Xan, huyện miền núi Tây Giang, thành viên đội bảo vệ rừng tại địa phương cho biết, định kỳ mỗi tháng, Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Giang phân công ít nhất 2 cán bộ đến từng thôn để tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ rừng:“Thường xuyên đa chiều liên lạc với nhau, đến trực tiếp tuyên truyền cho bà con về cách phòng cháy chữa cháy, cách bảo vệ rừng, đặc biệt là rừng Pơ mu và các khu dự khoán bảo vệ rừng.”

Năm 2019, tỉnh Quảng Nam xây dựng và thực hiện Đề án “Tổ chức lại Chi cục Kiểm lâm và các Ban Quản lý rừng”. Bộ máy quản lý, bảo vệ rừng từ cấp tỉnh đến cơ sở được cải tổ toàn diện. Theo đó, 16 trạm kiểm lâm bị giải thể, chuyển giao các Ban Quản lý rừng phòng hộ về cấp huyện quản lý, đồng thời phân cấp, phân quyền cụ thể giữa chính quyền các huyện và lực lượng kiểm lâm. Đến nay, công tác phối hợp giữa các Ban Quản lý rừng, Hạt Kiểm lâm và các Đội Kiểm lâm cơ động được nâng cao đáng kể. Ông A Viết Đưng, thành viên Tổ Bảo vệ rừng Pà Xua, thôn Aliêng, xã Tà Bhing, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, sinh ra và sống gắn bó với rừng nên ông thông thuộc từng con đường lớn nhỏ trên những cánh rừng già. Từ khi được giao trách nhiệm quản lý bảo vệ một phần diện tích rừng tại địa phương, ông A Viết Đưng xem việc giữ rừng như bảo vệ ngôi nhà của mình, giữ nguồn sống cho cả làng:“Hàng tháng chúng tôi luôn nhắc nhờ người dân không phá rừng già, rừng đầu nguồn. Trong quá trình chúng tôi đi tuần tra nếu phát hiện trường hợp người ngoài xâm phạm vào phá rừng, săn bắt động vật hoang dã thì sẽ báo ngay cho lực lượng kiểm lâm.”

Cùng với việc sắp sếp bộ máy, chuyển đổi hình thức quản lý bảo vệ rừng, tỉnh Quảng Nam đã tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho các tổ, đội bảo vệ rừng trong cộng đồng. Ông Trần Văn Thu, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam cho biết, mỗi cánh rừng tại tỉnh này giờ đã có chủ, đó chính là người dân bản địa. Thời gian tới, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam sẽ tiếp tục trang bị các thiết bị, máy móc chuyên dụng và phần mềm hỗ trợ để giúp lực lượng quản lý, bảo vệ rừng chuyên trách và cộng đồng dân cư hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ giữ rừng: “Các Ban Quản lý rừng sau khi đưa về các địa phương quản lý thì đây là mô hình đã phát huy được hiệu quả, tranh thủ được sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp của Chính quyền các huyện trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.”

        Thực tế, từ nhiều vụ phá rừng quy mô lớn từng xảy ra trên địa bàn tỉnh Quảng Nam bộc lộ không ít lỗ hổng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Từng có một thời gian dài, người dân bản địa không có động lực giữ rừng, vì cái lợi trước mắt họ nghe theo kẻ xấu tham gia phá rừng. Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, thời gian qua, địa phương đã tập trung các giải pháp để giữ bằng được diện tích rừng nguyên sinh, rừng tự nhiên trên địa bàn, quyết tâm “vá” bằng được những lỗ hổng trong bộ máy quản lý, bảo vệ rừng:“Tỉnh Quảng Nam đã nỗ lực, tích cực chuyển đổi mô hình, thay đổi phương thức quản lý, bảo vệ rừng. Vừa tăng cường trách nhiệm của cộng đồng đồng thời hình thành lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách của các Ban Quản lý rừng. Tôi tin rằng với các làm quyết liệt đó cùng với sắp tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin mạnh mẽ hơn thì chắc chắn rằng công tác quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn sẽ tiếp tục chuyển biến tích cực./.”