K’noọ 3 c’xêê tơợ bêl poong k’ruung Vàu p’têết 2 chr’val Ba lâng chr’val Tư, chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang hr’lụ, vêy đhr’năng ha rập zâp bêl, nắc chính quyền vel đông lêy k’đập cắh đoọng lướt. Poong bhlâng ta groong, zâp t’ngay lấh 600 pr’loọng đhanuôr ặt 2 đắh poong nâu lêy lướt đắh c’lâng n’lơơng. Hân đhơ cơnh đêếc, zâp bêl boo túh đác dưr nong, c’lâng lướt tạm nâu cung crêê đác túh ta coọng pa hư lâng apêê t’coóh, p’niên ting dzang truíh k’ruung, truíh toọm, vêy đhr’năng crêê đác túh ta coọng p’loong, bhrợ c’pân tước pr’ắt tr’mung. Amoó Nguyễn Thị Thu Hà, nhân viên Trạm Y tế chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Đợ c’xêê hanua, a’đay lâng đhanuôr cóh đâu ting lướt truíh c’lâng g’đách đắh lơơng. Hân đhơ cơnh đêếc, zâp bêl boo ngân, amoó lêy dzoọc lướt đhị poong hư zớch đoọng lướt tước Trạm Y tế. Cung năl bhrợ cơnh đêếc k’rang k’pân bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc, lướt dzang k’ruung bêl boo túh ting k’rang k’pân lấh mơ: “Lấh 3 c’xêê đâu poong k’ruung Vàu ha đêếh nắc azi lướt ting c’lâng g’đách đắh lơơng, hân đhơ cơnh đêếc, bêl đác túh ga mắc cắh pân lướt dzang, ting lêy dzoọc lướt đhị poong ha đêếh hư nâu. Poong nâu cắh vêy ta đoọng lướt, hân đhơ cơnh đêếc cắh năl boọng chấc lướt dzợ, dzang k’ruung nặc k’rang k’pân lấh mơ. Bêl lơơng Trạm Y tế chr’val Ba vêy bấc apêê k’ay lướt vốch, zâp t’ngay vêy mơ 40 cha nặc lướt khám lâng zư padứah, hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bêl poong k’ruung Vàu hư zớch nắc đợ apêê lướt zư pa dứah xiêr lấh m’pâng.”

Xang bêl dưr váih râu cắh liêm crêê đhị poong k’ruung Vàu, c’bhúh pa bhrợ âng sở Giao thông-Vận tải tỉnh Quảng Nam ơy bấc chu lướt cha mêết lêy, xay moon poong k’ruung Vàu hư zớch hi lêệng cắh choom bhrợ pa liêm. Sở Giao thông-Vận tải cung ơy k’đươi moon UBND tỉnh Quảng Nam k’rong bhrợ pa dưr poong t’mêê ga mắc lấh poong ty, zên k’dâng 25 tỷ đồng. Hân đhơ cơnh đêếc, k’noọ 3 c’xêê lướt zi lấh, poong nâu cung cắh ơy ta bhrợ. Ha dợ ooy đâu, c’lâng lướt g’đách ch’ngai k’dâng 5 km đoọng ha đhanuôr lâng xe cộ lướt vốch zâp bêl crêê lưm boo túh nắc hr’cấh ha voóh, hư zớch bhrợ bhiệc lướt vốch âng đhanuôr lưm bấc zr’nắh k’đhạp. T’coóh Phạm Minh Thông, Phó Chủ tịch UBND chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, lấh mơ poong Vàu hư zớch, cóh vel Quyết Thắng dzợ vêy mưy zung cung hư zớch, bhrợ cắh liêm crêê tước bhiệc lướt vốch, âng đơơng hàng hoá âng 24 pr’loọng đhanuôr cóh đâu: “Đhị vel Quyết Thắng g’lúh boo túh t’mêê đâu ahay bhrợ bil hư mưy bêệ zung. Bêl ahay vel Quyết Thắng vêy 3 vel k’rong pazưm, zung nâu ắt cóh vel 1 cung hư zớch. Bêl doọ boo, đhanuôr ting lướt truíh poong k’tứi nâu, hân đhơ cơnh đêếc, tước bêl boo, poong nâu nong lít cắh choom lướt vốch. Chr’hoong cung ơy xiêr lêy, cung vêy moon bhrợ pa liêm, ha dợ zung nắc dzợ zư đợc đoọng bhrợ du lịch. Poong tước xoọc đâu cung cắh ơy bhrợ.”

Đhị lêy cha mêết, chr’hoong Đông Giang dzợ vêy lấh 20 bêệ poong tạm ooy pa zêng 11 chr’val, thị trấn, ooy đâu pazưm cóh zâp chr’val Sông Kôn, Cà Dăng, Jơ Ngây. Đợ poong nâu ta bhrợ cr’chăl đâu k’zệt c’moo ơy, bêl ahay nắc buôn đoọng đhanuôr lướt dzung. Đợ t’tưn ting bấc manứih, xe cộ ra vách, bhrợ đợ poong nâu ting biịng  xiên lấh lâng hư zớch. T’coóh Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang đoọng năl, vel đông vêy moon tước c’moo 2025 nắc lơi jợ đợ poong tạm. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng k’rong bhrợ mưy bêệ poong t’mêê nắc bil lấh 10 tỷ đồng, nâu đoo nắc zên bấc bhlâng, vel đông lêy cha mêết, p’loon bêl vêy zên âng zâp xa nay bh’rợ đoọng lêy bhrợ pa dưr poong t’mêê, lâng bhrợ bhr’lậ pa liêm  poong ty đoọng đhanuôr lướt vốch liêm buôn: “Cóh vel đông chr’hoong, zung k’rong pazưm bấc ooy đợ chr’val ặt ooy dự án bêl ahay cơnh Sông Kôn, Cà Dăng, Jơ Ngây nắc đươi dua poong tạm. K’noọ tước đâu chr’hoong lơi jợ đợ poong tạm nâu đoọng bhrợ poong bê tông nam păn nhâm mâng. Ooy dự án k’noọ tước đâu nắc k’rong bhrợ pa dưr 1 bêệ poong cóh vel Đào, chr’val Sông Kôn. Poong nâu dal mơ 70 mét, bhứah lấh 6 mét. Poong nâu bhrợ pa dưr đoọng đhanuôr vel nâu lướt vốch liêm buôn. Lâng 2, 3 vel đông lơơng xoọc đâu cung ặt ooy k’rong bhrợ công trung hạn cr’chăl c’moo 2021-2025, nắc lơi jợ đợ poong căh têêm ngăn ơy bhrợ đenh đoọng bhrợ pr’đơợ đhanuôr lướt vốch liêm buôn./."

Quảng Nam nỗ lực xóa cầu tạm ở miền núi

Những năm gần đây, nhờ nguồn vốn các dự án, Chương trình mục tiêu quốc gia, hàng loạt cây cầu đã được xây mới, giúp việc đi lại, vận chuyển giao lưu hàng hóa của bà con vùng cao tỉnh Quảng Nam thêm thuận lợi. Tuy nhiên, đây đó vẫn còn những cây cầu cũ, tạm bợ bắc qua sông, suối, nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào, nhất là trong điều kiện mưa lũ bất thường ở miền Trung.

Đã gần 3 tháng tháng kể từ khi cầu sông Vàu nối 2 xã Ba và xã Tư, huyện miền núi Đông Giang bị sụt lún, nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào, buộc chính quyền địa phương phải tạm đóng. Cầu chính bị rào chắn, ngày ngày hơn 600 hộ dân ở 2 bên cây cầu này phải qua lại bằng con đường tránh. Thế nhưng, mỗi khi mưa gió, nước dâng cao, con đường tạm lại bị nước lũ cuốn phăng và người già, trẻ nhỏ lại phải bì bõm lội qua sông, suối, nguy cơ bị lũ cuốn, đe dọa đến tính mạng. Chị Nguyễn Thị Thu Hà, nhân viên Trạm Y tế xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Những tháng qua, chị và bà con vẫn đi làm qua đường tránh. Tuy nhiên, những hôm trời mưa to, chị chọn cách trèo qua cây cầu hỏng để đến Trạm Y tế. Vẫn biết làm như thế là nguy hiểm nhưng vượt suối trong điều kiện nước lũ dâng cao thì còn mạo hiểm hơn gấp bội: “Đã 3 tháng nay cây cầu sông Vàu bị gãy là chúng tôi phải đường tránh nhưng những hôm nước lớn, suối dâng cao không dám lội nên đành phải trèo qua hoặc rúc qua cầu gãy để đi bộ. Cầu ni là họ cấm đi nhưng không còn cách nào khác thì phải đi thôi chứ lội suối thì còn nguy hiểm hơn. Bình thường Trạm Y tế xã Ba có số lượng bệnh đông nhất, bình quân mỗi ngày có khoảng 40 bệnh nhân đến khám và điều trị nhưng từ khi cầu sông Vàu bị hỏng đến nay, số bệnh nhân giảm hơn một nửa.”

Sau khi xảy ra sự cố cầu sông Vàu, Đoàn công tác của sở Giao thông- Vận tải tỉnh Quảng Nam đã nhiều lần đi kiểm tra, đánh giá và kết luận cầu sông Vàu bị hư hỏng nghiêm trọng không thể khắc phục. Sở Giao thông - Vận tải cũng đã đề xuất UBND tỉnh Quảng Nam đầu tư xây dựng cầu mới lớn hơn cây cầu cũ, kinh phí khoảng 25 tỷ đồng. Tuy nhiên, đã gần 3 tháng trôi qua, cây cầu này vẫn còn nằm trên giấy. Trong khi đó, tuyến đường tránh dài khoảng 5 km dành cho người và phương tiện thô sơ lưu thông tạm mỗi khi gặp mưa bão lại bị sạt lở, hư hỏng khiến việc đi lại của người dân gặp rất nhiều trở ngại. Ông Phạm Minh Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, ngoài cây cầu Vàu bị hỏng, trên địa bàn thôn Quyết Thắng còn 1 cây cầu treo nay cũng đã xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của 24 hộ dân nơi đây: “Tại thôn Quyết Thắng đợt bão vừa rồi cũng mất 1 cây cầu treo. Trước đây thôn Quyết Thắng có 3 thôn nhập lại, cây cầu treo này nằm ở thôn 1 cũng bị hư rồi. Bình thường trời không mưa, bà con đi qua cầu sắt nhỏ nhưng đến khi mưa xuống, cầu sắt này bị ngập thì bà con chịu, không qua lại được. Huyện cũng đã xuống kiểm tra rồi, cũng dự định làm cầu bản kiên cố, còn cây cầu treo thì vẫn giữ lại để phục vụ du lịch nhưng đến nay cầu mới vẫn chưa làm.”

 Qua khảo sát, huyện Đông Giang hiện còn hơn 20 cây cầu tạm ở 11 xã, thị trấn, trong đó, tập trung ở các xã Sông Kôn, Cà Dăng, Jơ Ngây. Những cây cầu này được xây dựng cách đây hàng chục năm, trước đây chủ yếu phục vụ người dân đi bộ. Sau này, mật độ người và phương tiện qua lại tăng cao, khiến cho những cây cầu này ngày càng trở nên quá tải, xuống cấp, hư hỏng nặng. Ông Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang cho biết, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2025 sẽ cơ bản xóa xong cầu tạm. Tuy nhiên, để đầu tư xây mới 1 cây cầu phải mất hơn 10 tỷ đồng, đây là khoản kinh phí lớn  nên địa phương sẽ rà soát, tranh thủ nguồn vốn các chương trình để lên kế hoạch vừa xây dựng cầu mới, vừa nâng cấp cầu cũ để phục vụ nhu cầu lưu thông, vận chuyển hàng hóa của bà con: “Trên địa bàn huyện, cầu treo tập trung ở những xã nằm trong dự án trước đây như Sông Kôn, Cà Dăng, Jơ Ngây là sử dụng cầu tạm. Sắp tới, huyện sẽ xóa  những cây cầu này để làm cầu bê tông cốt thép chắc chăn. Trong dự án sắp tới sẽ đầu tư xây dựng 1 cây cầu ở thôn Đào, xã Sông Kôn. Cây cầu này có chiều dài khoảng 70 mét, rộng hơn 6 mét. Cây cầu được xây dựng sẽ khắc phục được phần nào việc đi lại giữa thôn này với thôn kia. Và một số địa phương khác hiện nay cũng nằm trong đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, sẽ xóa dần những cây cầu mà hiện nay không đảm bảo về chất lượng, nhịp cầu quá dài và xây dựng đã quá lâu để tạo điều kiện cho bà con đi lại thuận lợi./.”