Cơnh dap lêy mơ đêêc atôh tơợ m’pâng c’xêê 8/2026 tươc đâu, coh vêêl đong chr’val Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi (chr’hoong Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum ahay) vêy dâng 300 pr’loọng choh sâm crêê amó căp cha cơnh lâng dâng 7.500 t’nơơm sâm Ngọc Linh tơợ 1 tươc 10 c’moo crêê bil hư. Ting t’cooh Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND chr’val Măng Ri, amó căp cha bâc bhlâng moot cr’chăl hân noo p’lêê đoọm, năc dâng moot tơơp ha luh c’xêê 9. Pa zêng mơ bil hư k’dâng 4 tỷ đồng. Căh muy căp cha tơơm bha lâng, ha la, amó dzợ uôch ca văc, crêêh cha a pul. Tu apêê  nang sâm ăt đhị da ding, bhưah ga măc lâng c’chăl coh crâng abhuy tu cơnh đêêc bh’rợ cha groong amó moot căp cha lum bâc zr’năh k’đhap.

L’lăm, UBND chr’val Măng Ri xooc xay truih, p’too moon đha nuôr t’bhlâng apêê bh’rợ zư lêy nang sâm cơnh đương goon coh ha dum, đăc a căp, za đêr lâng nilong cha groong apêê n’luung sâm…. N’đhơ cơnh đêêc, ting bh’cộ chr’val Măng Ri, bh’rợ cha groong amó moot căp cha lum bâc zr’năh k’đhap tu zr’lụ choh sâm ăt coh da ding, đhăm bhưah, bâc zr’lụ crâng abhuy, bhrợ t’vaih pr’đơợ liêm ha mó ăt ma mông lâng chơơc tươc apêê nang sâm.

Căh muy đhị Măng Ri, amó công xooc pa hư apêê nang sâm Ngọc Linh chr’val Tu Mơ Rông. Đhị vêêl Tư Mơ Rông, chr’val Tu Mơ Rông, dap lêy tr’nơơp năc dâng 1.000 tơơm sâm Ngọc Linh crêê amó căp cha. Đoọng pa xiêr râu bil hư, đha nuôr năc ma đăc acăp, xiing đương goon amó căh câ pay tôn groong ga viing zr’lụ choh sâm đoọng doó choom amó moot.

Sâm Ngọc Linh năc tơơp t’nươu chr’năp dal, bơơn đha nuôr da ding Ngọc Linh k’rong bhrợ zư x’miir coh bâc c’moo vêy choom pay đươi dua. Bh’rợ k’rơ bhâu t’nơơm sâm crêê amó căp pa chư bhrợ bil bal bâc ơl cơnh lâng apêê đha nuôr, đh’rưah lâng xay moon năc choom vêy c’lâng bh’rợ liêm choom lâh đoọng zư lêy zr’lụ choh sâm./.

Quảng Ngãi: Hơn 8.000 cây sâm Ngọc Linh bị chuột cắn phá

Hơn 8.000 cây sâm Ngọc Linh tại các xã Măng Ri, Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi đang bị chuột núi cắn phá, gây thiệt hại ước tính hàng tỷ đồng. Nhiều hộ trồng sâm phải thay nhau ở lại vườn suốt đêm để canh chuột.

Thống kê sơ bộ từ giữa tháng 8/2026 đến nay, trên địa bàn xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi (huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum cũ) có khoảng 300 hộ trồng sâm bị chuột cắn phá với khoảng 7.500 cây sâm Ngọc Linh từ 1 đến 10 năm tuổi bị thiệt hại. Theo ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri, chuột phá sâm nhiều nhất vào thời điểm mùa quả chín, khoảng đầu tháng 9. Tổng giá trị thiệt hại bước đầu ước tính khoảng 4 tỷ đồng. Không chỉ cắn phá thân, lá, chuột còn đào bới, cắn ăn củ sâm Ngọc Linh. Do các vườn sâm nằm trên núi, trải rộng và xen kẽ với rừng tự nhiên nên việc ngăn chuột xâm nhập gặp nhiều khó khăn.

Trước mắt, UBND xã Măng Ri đang tuyên truyền, vận động người dân tăng cường các biện pháp bảo vệ vườn sâm như trực đêm, đặt bẫy, dùng ni lông che chắn các luống sâm… nhằm hạn chế chuột xâm nhập, cắn phá. Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã Măng Ri, việc phòng ngừa chuột gặp không ít khó khăn do khu vực trồng sâm nằm trên núi, địa hình rộng, nhiều khu vực rừng tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho chuột sinh sống và tìm đến các vườn sâm.

Không chỉ tại Măng Ri, chuột cũng đang gây thiệt hại cho các vườn sâm Ngọc Linh ở xã Tu Mơ Rông. Tại thôn Tu Mơ Rông, xã Tu Mơ Rông, thống kê bước đầu cho thấy khoảng 1.000 cây sâm Ngọc Linh bị chuột cắn phá. Để hạn chế thiệt hại, người dân chủ yếu đặt bẫy, canh chuột hoặc dùng tôn vây quanh khu vực trồng sâm để ngăn chuột xâm nhập.

Sâm Ngọc Linh là cây dược liệu có giá trị kinh tế cao, được người dân vùng núi Ngọc Linh đầu tư chăm sóc trong nhiều năm mới có thể thu hoạch. Việc hàng nghìn cây sâm bị chuột cắn phá đang gây thiệt hại đáng kể cho các hộ dân, đồng thời đặt ra yêu cầu cần có giải pháp hiệu quả hơn để bảo vệ vùng trồng sâm.