Pr’luh cr’ay t’cul coh n’căr t’rị k’roọc, leh vaih bấc đhị chr’val Bình Hiệp, chr’hoong Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi tơợ tơợp c’xêê 1. Tước nâu kêi, chr’val nâu lâh vaih 6 zr’lụ pr’luh lâng 8 p’nong k’roọc cr’ay. T’cooh Huỳnh Văn Lâm, ặt đhị vel Xuân Yên Đông, chr’val Bình Hiệp vêy 4 p’nong k’roọc, 1 p’nong crêê cr’ay chêệt, 2 p’nong xoọc pa dưah. Lalăm đêêc, cr’năn k’roọc âng pr’loọng đong t’cooh Lâm năc ơy tiêm văc xin cha groong cr’ay t’cul n’căr n’đhang công dzợ vaih. Nâu đoo năc g’luh bơr cr’năn k’roọc âng pr’loọng dong t’cooh Huỳnh Văn Lâm crêê pr’luh: "C’bhuh pa dưah cr’ay bh’năn chr’val cung ơy tước tiêm cha groong cr’ay, đhơ ơy tiêm ha dợ cung dzợ boọ pr’luh. Tơợ t’ngay bơơn lêy k’roọc crêê pr’luh, ting cơnh pa choom âng cán bộ thú y âng tơợ kinh nghiệm b’băn tơợ a hay, a cu ơy k’chêệt vi trùng, pa sạch c’rọol k’roọc bơr t’ngay muy chu."

Coh vel đong chr’hoong Bình Sơn, pr’luh cr’ay t’cul n’căr vaih đhị t’rị k’roọc tơợ tơợp c’moo. Đhị 13/22 chr’val coh chr’hoong ơy bơơn năl lâh 100 p’nong t’rị, k’roọc crêê pr’luh, 11 p’nong lâh chêệt. Trạm b’băn lâng C’bhuh pa dưah cr’ay bh’năn chr’hoong Bình Sơn t’bhlầng lêy cha mêệt, k’đươi moon k’bhuh C’bhuh pa dưah cr’ay bh’năn vel bhươl ting lêy cha mêệt pa dưah đâh loon đoọng ha bh’năn crêê pr’luh, pay đoọng pa xoọng za nươu hóa chất đoọng ha pêê pr’loọng b’băn k’chêệt khuẩn, pa sạch c’rọol bh’năn. T’cooh Ngô Văn Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp chr’hoong Bình Sơn đoọng năl, đơn vị năc ơy pa choom ma nuyh b’băn pa ghit bhrợ têng apêê bh’rợ zêl, cha groong pr’luh trơơi boọ: "Chr’hoong năc k’dua cớ apêê chr’val, thị trấn pa đâh tiêm cha groong pa xang c’lâng bh’rợ tiêm đợ văc xin mơ dzợ; đh’rưah cha mêệt lêy pa ghit, đâh bơơn lêy apêê đhr’năng crêê boọ đoọng ga ving zr’lụ pa dưah liêm lâng oó đoọng trơơi boọ bhưah."

Tỉnh Quảng Ngãi xoọc vêy dâng 340.000 p’nong t’rị k’roọc lâng lâh 380.000 p’nong a’ọc. Bấc c’moo hay, zập đhr’năng cr’ay bhrợ bil bal bấc cơnh lâng đhanuôr b’băn. Xọoc đâu, đhị thị xã Đức Phổ, c’lâng đăh nam tỉnh Quảng Ngãi cung ơy leh pr’luh vaih t’cul đhị n’căr t’rị k’roọc. X’rịa c’moo 2022, Chi cục b’băn lâng C’bhuh pa dưah cr’ay bh’năn tỉnh Quảng Ngãi pay đoọng 142.000 tọ văc xin bhih buum boóp, 19.500 tọ văc xin t’cur n’căr, 1 ức tọ văc xin pr’luh a tưch a đha đoọng ha vel đong tiêm cha groong pr’luh. T’cooh Ngô Hữu Hạ, Chi cục trưởng Chi cục b’băn lâng Thú y tỉnh Quảng Ngãi moon pa rơơt đhanuôr bêl bơơn lêy leh đhr’năng năc đâh moon lâng chính quyền, cơ quan C’bhuh pa dưah cr’ay bh’năn đoọng  pa dưah: "Apêê pr’loọng b’băn lâng pazêng c’rọol bh’năn ha dang đơc vaih pr’luh, tr’nơợp năc moon lâng chính quyền vel đong, groong ga ving pa liêm, tập lơi, tiêu độc khử trùng zr’lụ vêy bh’năn a tưch a đha boọ pr’luh, oó đoọng trơơi bọo ooy lơơng. Đhanuôr oó pa đâh pa câl, năc xay moon đoọng ghit vêy cơnh tập lơi. Pa đâh năl, t’pặt pr’luh tơợ tr’nơợp oó đoọng trơơi ooy lơơng, têệm ngăn ch’na đh’năh coh vel đong tỉnh."/.

Quảng Ngãi khẩn trương dập dịch bệnh gia súc, gia cầm

Từ đầu năm đến nay, tại tỉnh Quảng Ngãi xuất hiện nhiều ổ dịch viêm da nổi cục và lở mồm long móng trên gia súc. Ngành Nông nghiệp và các địa phương chủ động triển khai các biện pháp khoanh vùng dập dịch.

Dịch viêm da nổi cục trên trâu, bò xuất hiện ở xã Bình Hiệp, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi từ đầu tháng 1. Đến nay, xã này ghi nhận 6 ổ dịch với 8 con bò nhiễm bệnh. Ông Huỳnh Văn Lâm, ở thôn Xuân Yên Đông, xã Bình Hiệp có 4 con bò, 1 con mắc bệnh đã chết, 2 con đang điều trị. Trước đó, đàn bò của gia đình ông Lâm đã tiêm vắc xin phòng bệnh viêm da nổi cục nhưng vẫn bị mắc. Đây là lần thứ hai đàn bò của gia đình ông Huỳnh Văn Lâm mắc bệnh:“Thú y xã cũng đã đến tiêm phòng, mặc dù tiêm phòng rồi nhưng vẫn bị. Từ ngày phát hiện bò bị bệnh, theo sự hướng dẫn của cán bộ thú y và qua kinh nghiệm chăn nuôi lâu nay, tôi sát khuẩn, vệ sinh chuồng trại cho bò ngày hai lần.”

Trên địa bàn huyện Bình Sơn, dịch bệnh viêm da nổi cục trên trâu, bò xuất hiện từ đầu năm. Tại 13/22 xã trong huyện đã ghi nhận hơn 100 con trâu, bò mắc bệnh, 11 con đã chết. Trạm Chăn nuôi và Thú y huyện Bình Sơn tăng cường kiểm tra, chỉ đạo lực lượng thú y cơ sở theo dõi chữa trị kịp thời cho gia súc mắc bệnh, cấp thêm hoá chất để các hộ chăn nuôi tiêu độc khử trùng chuồng trại. Ông Ngô Văn Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện Bình Sơn cho biết, đơn bị đã hướng dẫn người chăn nuôi chủ động thực hiện biện pháp phòng chống dịch lây lan:“Huyện tiếp tục yêu cầu các xã, thị trấn khẩn trương tiêm phòng hoàn thành kế hoạch số lượng vắc xin còn lại; đồng thời giám sát chặt chẽ, phát hiện sớm nhất các trường hợp nhiễm bệnh để khoanh vùng điều trị và không để dịch bệnh lây lan.”

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có khoảng 340.000 con trâu, bò và hơn 380.000 con lợn. Nhiều năm trước đây, các loại dịch bệnh này gây thiệt hại nặng đối với người chăn nuôi. Hiện nay, tại thị xã Đức Phổ, cửa ngõ phía nam tỉnh Quảng Ngãi cũng đã xuất hiện dịch viêm da nổi cục trên trâu, bò. Cuối năm 2022, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ngãi cấp phát 142.000 liều vắc xin lở mồm long móng, 19.500 liều vắc xin viêm da nổi cục, 1 triệu liều vắc xin cúm gia cầm cho các địa phương tiêm phòng chống dịch bệnh. Ông Ngô Hữu Hạ, Chi cục Trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ngãi khuyến cáo người chăn nuôi khi phát hiện gia súc có biểu hiện bệnh báo ngay chính quyền, cơ quan thú y để chữa trị:“Các hộ chăn nuôi và những trang trại nếu xảy ra dịch, điều đầu tiên là phải báo với chính quyền địa phương, cô lập, tiêu huỷ, tiêu độc khử trùng khu vực có gia súc, gia cầm bị bệnh, tránh lây lan. Người chăn nuôi không được bán chạy, phải khai báo rõ ràng để tiêu huỷ. Phải khoanh vùng dập dịch ngay từ đầu để tránh lây lan, đảm bảo an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh./.”