Chr’val da ding k’coong Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi năc vêêl đông vêy 98% đhanuôr acoon coh Xơ Đăng ăt ma mung. Đhị đâu năc zr’lụ k’tiêc vêy bâc tơơm sâm Ngọc Linh, tơơm zanươu chr’năp. Bâc c’moo hanua, chính quyền vêêl đông vêy zâp chính sách zooi đoọng pa dưr tơơm zanươu. Đhanuôr vêy ta đoọng m’ma sâm đoọng bhrợ t’bhưah k’tiêc choh, pa choom đoọng đăh choh bhrợ, câl pay bh’nơơn pr’đươi. Tươc đâu, bâc pr’loọng đhanuôr coh Măng Ri ơy dưr zi lâh đha rưt. Pr’căn Nguyễn Thị Anh Nữ, pr’loọng lêy pa câl tơơm za nươy coh vêêl Đăk Viên, chr’val Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi moon, đươi vêy tơơm sâm Ngọc Linh, pr’ăt tr’mung coh pr’loọng đông vêy dưr ta clơ lâh mơ:

“Tơợ bêl pr’loọng đông k’rong bhrợ pa dưr pa xơc đăh sâm Ngọc Linh năc vêy đơơng chô zên z’zăng têêm ngăn zâp c’xêê đoọng ha pr’loọng đông. Lâng chr’năp âng sâm Ngọc Linh nâu dal bhlâng, năc cung vêy pa dưr pr’ăt tr’mung âng pr’loọng đông”.

Tươc đâu, chr’val Măng Ri vêy k’dâng 300 pr’loọng đhanuôr ting pâh bhrợ lâng doanh nghiệp đăh bhrợ têng, zư lêy lâng pa câl câm. T’cooh Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND chr’val Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi moon, đươi vêy cha mêêt bhrợ, bhrợ đoọng bh’rợ têêm ngăn, tươc đâu, prang chr’val năc dzợ 240 pr’loọng đha rưt, căh tươc 10% đợ pr’loọng coh prang chr’val:

“Chr’val zi vêy râu liêm chr’năp, c’rơ đăh tơơm sâm Ngọc Linh, đhị pr’đơợ nâu năc pa dưr pa xơc rtơơm za nươu đhị dưp crâng, nâu đoo năc tơơm sâm Ngọc Linh. Râu 2 năc zooi đoọng đhanuôr choh crâng, bhrợ liêm ma mơ sinh thái ha tơơm sâm Ngọc Linh pa dưr. Râu 3 năc zooi đoọng zâp pr’đươi bh’rợ lơơng đoọng đhanuôr bhrợ têng cha, zooi đoọng tơơm cà phê, tơơm zanươu toor crâng đoọng đhanuôr pa dưr bh’rợ tr’nêng, vaih zên bơơn pa chô, zooi đhanuôr dưr zi lâh đha rưt lâng bhrợ cha k’van”.

Tỉnh Quảng Ngãi xoọc bhrợ c’lâng xa nay zooi đoọng trực tiếp dzang lêy bhrợ pa dưr pr’ăt bh’rợ đanh đươnh đoọng ha đhanuôr zr’lụ đhanuôr acoon coh, p’têêt pa zưm lâng râu liêm choom ơy vaih coh zâp đhị k’tiêc. Cơnh đhị chr’val Ba Động, chính quyền vêêl đông lêy cha mêêt pr’đơợ la lua, chơơc lêy đợ bh’rợ bhrợ cha liêm glặp, zooi đoọng đhanuôr vaih bhiệc bhrợ têêm ngăn coh vêêl đông. T’cooh Nguyễn Văn Sinh, Chủ tịch UBND chr’val Ba Động, tỉnh Quảng Ngãi moon:

“Cr’chăl hanua, vêêl đông ơy lươt pa choom kinh nghiệm zâp bh’rợ cơnh choh chứa, tơơm chanh leo lâng zâp bh’rợ lơơng, bhrợ pr’đơợ liêm buôn bhlâng đoọng ha đhanuôr bhrợ cha, pa dưr pr’ăt tr’mung đhị vêêl đông, doọ lâh lươt bhrợ cha ch’ngai, căh vêy pr’đơợ zư k’rang lêy đoọng ha k’coon, pr’loọng đông”.

C’moo 2026, tỉnh Quảng Ngãi moon pa xiêr đợ mơ pr’loọng đha rưt prang tỉnh xiêr dzợ 1,47%, xiêr 1,03% ting lêy lâng lưch c’moo 2025, ma mơ lâng xiêr k’noọ 5.600 pr’loọng đha rưt. Ooy đâu, zr’lụ da ding k’coong xiêr lâh 3.700 pr’loọng. Zâp vêêl đông xoọc pa zưm zên prặ tơợ zâp đăh xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung cr’chăl c’moo 2026-2030, lâh mơ năc xa nay bh’rợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê, pa xiêr đha rưt nhâm mâng lâng pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung  zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong.

UBND tỉnh Quảng Ngãi k’đươi moon zâp sở, ngành, vêêl đông t’bhlâng lêy cha mêêt c’lâng bh’rợ, pa dưr liêm glặp lâng pr’đơợ la lua. T’cooh Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Môi trường Quảng Ngãi moon, tỉnh lêy pay zâp dự án, bh’rợ đăn lâng cr’noọ bh’rợ la lua, pa dưr bh’rợ bha lâng âng đhanuôr đăh bhrợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê lâng pa xiêr đha rưt:

“Zâp vêêl đông lêy cha mêêt cớ zâp cr’noọ bh’rợ bêl lăm ahay, đoọng bêl pa gluh bộ tiêu chí t’mêê liêm ghit lâh, glặp lâh mơ lâng đhr’năng la lua âng vêêl đông lêy cha mêêt râu la lua đoọng bhrợ pa dưr cr’noọ bh’rợ t’mêê, tơợ đêêc xay moon ooy UBND tỉnh pa gluh c’lâng bh’rợ liêm ghit. Cr’noọ bh’rợ ooy cr’chăl c’moo 2026-2030 năc đoo liêm ghit lâh, choom lâh, bhrợ đoọng pr’ăt tr’mung ha đhanuôr liêm choom lâh”./.

QUẢNG NGÃI: ƯU TIÊN NGUỒN LỰC GIẢM NGHÈO VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ MIỀN NÚI

Tỉnh Quảng Ngãi tập trung lồng ghép, ưu tiên các nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Xã miền núi Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi là địa phương có 98% đồng bào dân tộc Xơ Đăng sinh sống. Đây là vùng đất sở hữu cây sâm Ngọc Linh, cây dược liệu có giá trị kinh tế cao. Nhiều năm qua, chính quyền địa phương có các chính sách hỗ trợ phát triển dược liệu. Người dân được tặng cây sâm giống để mở rộng diện tích, được hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm. Đến nay, nhiều hộ dân ở Măng Ri vươn lên thoát nghèo. Bà Nguyễn Thị Anh Nữ, hộ kinh doanh dược liệu ở thôn Đăk Viên, xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, nhờ cây sâm Ngọc Linh, kinh tế gia đình đã khấm khá hơn:

“Từ khi gia đình đầu tư và phát triển về sâm Ngọc Linh thì mang lại nguồn thu nhập khá là ổn định hàng tháng cho gia đình. Đối với giá trị sâm Ngọc Linh này rất là cao, nên nó cũng nâng cao đời sống cho gia đình”.

Đến nay, xã Măng Ri có khoảng 300 hộ dân tham gia liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, bảo vệ và tiêu thụ sâm. Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, nhờ cách làm chủ động, tạo sinh kế ổn định, đến nay, toàn xã chỉ còn 240 hộ nghèo, chiếm chưa tới 10% số hộ dân toàn xã:

“Xã chúng tôi có lợi thế, thế mạnh về cây sâm Ngọc Linh, trên cơ sở đó sẽ phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, đó là cây sâm Ngọc Linh. Thứ hai là hỗ trợ bà con trồng rừng, tạo môi trường cân bằng sinh thái cho cây sâm Ngọc Linh phát triển. Thứ ba là hỗ trợ các sinh kế khác để bà con phát triển kinh tế, hỗ trợ cây cà phê, cây dược liệu ven rừng để bà con phát triển sinh kế, có thu nhập, giúp bà con thoát nghèo và vươn lên làm giàu”.

Tỉnh Quảng Ngãi đang thực hiện chủ trương hỗ trợ trực tiếp sang tạo sinh kế lâu dài cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn với tiềm năng, lợi thế riêng của từng vùng đất. Đơn cử như tại xã Ba Động, chính quyền địa phương chủ động rà soát điều kiện thực tế, tìm những mô hình kinh tế phù hợp, giúp người dân có việc làm ổn định ngay tại quê hương. Ông Nguyễn Văn Sinh, Chủ tịch UBND xã Ba Động, tỉnh Quảng Ngãi cho biết:

“Thời gian qua, địa phương đã đi học tập kinh nghiệm các mô hình như trồng khóm, cây chanh leo và các mô hình khác, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bà con có kế sinh nhai, phát triển kinh tế tại địa phương, hạn chế việc phải đi làm ăn xa, không có điều kiện chăm lo cho con cái, gia đình”.

Năm 2026, tỉnh Quảng Ngãi đặt chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh xuống còn 1,47%, giảm 1,03% so với cuối năm 2025, tương ứng giảm gần 5.600 hộ nghèo. Trong đó, khu vực miền núi giảm hơn 3.700 hộ. Các địa phương đang tập trung lồng ghép nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, nhất là Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. 

UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục rà soát các tiêu chí, xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế. Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi cho biết, tỉnh lựa chọn các dự án, mô hình sát với nhu cầu thực tế, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo:

“Các địa phương phải rà soát lại tất cả các chỉ tiêu trước đây, để khi ban hành bộ tiêu chí mới sát hơn, phù hợp hơn với thực tế của địa phương' phải bám sát thực trạng để xây dựng bộ tiêu chí mới, từ đó tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch cụ thể. Mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 là thực chất hơn, hiệu quả hơn, đem lại cuộc sống tốt hơn cho người dân”./.