Ch’ngai tơợ Trung tâm chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam dâng 3km năc zr’lụ k’tiếc buônh clung zăng pậ  bhưah âng zr’lụ Ataanh Chăng, vel Nal, chr’val Lăng, zr’lụ đoọng bhrợ pớ ặt cha ơh bhuông Kayak coh truih k’ruung A Vương. Nâu đoo năc bh’rợ du lịch t’mêê xoọc bơơn chr’hoong Tây Giang tơợp đoọng bhrợ lâng kiêng pa dưr k’rơ lâh mơ. Đhị zr’lụ nâu vêy bấc k’ruung đác,  crâng da ding liêm pr’hay, năc đhị liêm glặp bhrợ du lịch đoọng chêêc năl liêm pr’hay. T’cooh Pơloong Plênh, ma nuyh k’đhơợng bhrợ đăh du lịch, Phòng Văn hóa Thông tin chr’hoong Tây Giang đoọng năl, vel đong vêy crâng bấc bhlầng tỉnh Quảng Nam lâng đợ bấc 75%. Đhị đâu, bấc đhăm crâng a bhuy lâng zập rau n’loong chr’năp pr’hăt cơnh: Ng’hêê, na nuuc, crệê… xoọc bơơn Tây Giang bhrợ pa dưr du lịch, coh đêêc bhiệc bhan “Lọong c’moo bhuôih crâng”, “Bhiệc bhan pô Đỗ quyên” ta bhrợ zập c’moo, bơơn lêy năc rau pr’hay bhlầng đoọng t’pâh t’mooi du lịch. Lâh mơ, Tây Giang dzợ vêy bấc đhị a bhuy t’vaih liêm pr’hay cơnh, c’kir lịch sử c’bhuh địa đạo A-Nông, k’ruung đác abóc, Chrun, Abuôl, Bhnơm lâng Lbơơi; tran đác A rầng 9 clang; tơơm za ri k’ra bhầu c’moo, bôl crâng h’ngo căh cợ Chuôr đhị chr’val A Xan… đoọng pa dưr zập rau du lịch vel bhươl, du lịch crâng đác,.. “Xọoc đâu, t’mooi kiêng du lịch chêêc năl, kiêng chô lêy k’ruung đác, crâng ca coong, chêêc năl văn hóa âng đhanuôr coh đêêc. Pa bhlầng năc đhị Tây Giang vêy đhăm crâng lâh 75%, vêy pr’đơợ pa dưr zập rau du lịch nâu. Coh đêêc, crâng H’nghê, crâng Na nuuc, crâng crệê năc đhị đoọng t’pâh t’mooi. Jưah lâng đêêc, văn hóa, ch’na đh’năh coh đâu, zập pr’đươi zêng liêm choom đoọng ha c’rơ âng t’mooi  tơợ lâh cr’chăl lướt chêêc năl cung năc rau âng ngành du lịch chr’hoong xoọc t’hước tước lêy bhrợ pa dưr bh’nơơn du lịch.”

Căh muy vêy pr’đơợ đăh crâng ca coong tâm đác liêm pr’hay, Tây Giang cung năc zr’lụ k’tiếc dzợ liêm chr’năp văn hóa âng ty đanh âng đhanuôr coh đâu. Nâu đoo năc rau đoọng vel đong pa dưr du lịch vel bhươl liêm choom lâng chr’năp văn hóa âng đhanuôr ca coong ch’ngai. Choom truih tước vel Truỳe thống Tây Giang, vel văn hóa Pr’ning, zr’lụ đhanuôr Arơch (chr’val Lăng), vel du lịch crâng dác Azứt, vel du lịch Ta Lang (chr’val Bha’lêê), vel Ađuôl (chr’val Tr’Hy), vel La’a Aur (chr’val A Vương), vel ca noong k’tiếc Ch’nôc (chr’val Ch’Ơm)… pa bhlầng năc vêy prá pr’ma, bhrợ bhr’nooch, taanh adin lâng Tân tung da dặ âng đhanuôr Cơ Tu bơơn ta hơnh deh năc C’kir Văn hóa phi vật thể k’tiếc k’ruung bơơn chr’hoong Tây Giang bhrợ têng, pa căh ta luôn đhị apêê bh’rợ văn hóa, du lịch.

Bơơn lêy pazêng pr’đơợ liêm nâu, bấc doanh nghiệp ơy chô lêy đhăm k’tiếc Tây Giang đoọng k’rong bhrợ pa dưr du lịch. Xọoc đâu, chr’hoong Tây Giang ơy t’vaih zr’lụ đhêy ặt cao cấp đhị chr’val A Tiêng, âng Công ty Việt Thiên Phú k’rong bhrợ coh đhăm bhưah 50.000m2, lâng 75 đong biệt thự bơơn ta bhrợ cơnh đong Cơ Tu, pazêng đợ zên k’rong bhrợ 188 tỷ đồng. lâh mơ, công ty dzợ bhrợ tổ taanh a din đhị vel truyền thống Cơ Tu (coh trung tâm chr’hoong Tây Giang), k’rong câl zập  bh’nơơn bh’rợ, t’vaih bhiệc bhrợ đoọng ha pêê ting pâh bhrợ. Că cợ năc đhị zr’lụ đhr’đấc chr’val Tr’Hy pa têệt lâng chr’val Lăng, vêy 12 đong đh’rơơng bơơn k’rong bhrợ doọng t’vaih rau liêm cra bhlầng đoọng pa dưr du lịch crâng đác coh zr’lụ… Lâng muy rau du lịch thể thao z’lâh crâng ca coong cung bơơn chr’hoong Tây Giang pa zưm lâng Tập đoàn TAAD cha mêệt lêy ra văng xay bhrợ. Moon đơc bh’rợ du lịch nâu năc đoọng đươi dua coh c’moo đâu. T’cooh Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT TAAD Group đoọng năl: “Tây Giang k’rong zập pr’đơợ ooy crâng ca coong, tâm đác đoọng pa dưr du lịch z’lâh ca coong. Ha dang cơnh Tây Giang năl bhrợ têng, năl cơnh pa dưr lâng pa bhlầng năc zư lêy năc pr’đơợ du lịch cơnh đâu t’pâh bấc t’mooi tước, coh đâu mr’cơnh lâng đăh Chiang Mai (Thái Lan) căh cợ Sumatera (Indonesia). Bh’rợ đhị đâu năc ahêê lêy bhrợ, ha dợ chr’năp lâh mơ năc năl cơnh zư lêy pazêng chr’năp ơy vêy năc đô đoọng ha y chroo.”

Năl ghit pa dưr du lịch năc pr’đơợ pa dưr tr’mông tr’meh âng vel đong, cr’chăl a hay, chr’hoong Tây Giang ơy pa căh Nghị quyết số 14 lâng Nghị quyết số 17 âng Huyện Tây Giang đăh t’đang t’pâh k’rong bhrợ têng, pa dưr du lịch. Chr’năp bhlầng, Nghị quyết nâu pa căh rau c’rơ âng chr’hoong coh bhiệc zư lêy, pa dưr chr’năp văn hóa, pay văn hóa đoọng zư crâng, zư crâng đoọng bhrợ du lịch. T’cooh A rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, chr’hoong ơy lâng xoọc t’bhlầng bhrợ têng, pa dưr zập pr’đơợ đoọng pa dưr du lịch, ting c’lâng du lịch t’viêng. “Chr’hoong ơy năl ghit, kiêng pa dưr du lịch năc pa têệt bhlưa apêê chr’hoong tr’đăn cơnh chr’hoong Đông Giang, Nam Giang lâng A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đh’rưah pa dưr pazêng pr’đơợ liêm âng vel đong đoọng pa dưr du lịch zập rau. Đoọng t’pâh, pa dưr du lịch, pa bhlầng năc du lịch t’viêng, chr’hoong t’đang cớ apêê doanh nghiệp apêê tổ chức, cha năc ma nuyh đh’rưah lâng vel đong coh bhiệc k’rong pa dưr du lịch t’viêng đhị vel đong./.”

Tây Giang: Khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch xanh

Huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam có nhiều thắng cảnh đẹp, di tích lịch sử cùng các lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc,... Đặc biệt, nơi đây còn có quần thể rừng nguyên sinh được cộng đồng Cơ Tu giữ gìn với hàng trăm cây cổ thụ được công nhận là cây di sản Việt Nam. Đây là những tiềm năng giúp Tây Giang phát triển du lịch. 

Cách trung tâm huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam khoảng 3km là bãi bồi khá rộng thuộc khu Ataanh Chăng, thôn Nal, xã Lăng, nơi được chọn làm điểm cắm trại chèo Kayak trên dòng sông A Vương. Đây là loại hình du lịch mới đang được huyện Tây Giang thử nghiệm và đặt nhiều kỳ vọng phát triển. Tại khu vực này có nhiều sông suối, cánh rừng và cảnh quan thiên nhiên hữu tình, là điểm du lịch trải nghiệm và sinh thái lý tưởng. Ông Pơloong Plênh, phụ trách mảng du lịch, Phòng Văn hóa Thông tin huyện Tây Giang cho biết, địa phương có độ che phủ rừng cao nhất tỉnh Quảng Nam với tỷ lệ đạt 75%. Tại đây có nhiều cánh rừng nguyên sinh với các loại cây gỗ quý như: Pơ mu, lim xanh, Đỗ quyên cổ… đang được Tây Giang khai thác để phát triển du lịch, trong đó lễ “Khai năm tạ ơn rừng”, “Lễ hội hoa Đỗ quyên” tổ chức định kỳ hàng năm được xem là điểm nhấn để thu hút khách du lịch. Ngoài ra, Tây Giang còn có nhiều thắng cảnh đẹp hoang sơ, kỳ vĩ như, di tích lịch sử Cụm địa đạo A-Nông, suối Abóc, Chrun, Abuôl, Bhnơm và Lbơơi; thác ghềnh Arầng 9 tầng; cây đa nghìn năm tuổi, đồi thông nguyên sinh hay ruộng Chuôr tại xã A Xan… để phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm. "Hiện nay, xu hướng của khách du lịch là muốn du lịch trải nghiệm, muốn về với thiên nhiên, rừng núi, muốn khám phá văn hóa bản địa. Đặc biệt, ở Tây Giang có diện tích rừng hơn 75%, có tiềm năng phát triển các loại hình du lịch này. Trong đó, rừng Pơ mu, rừng đỗ quyên, rừng lim xanh là điểm nhấn để thu hút du khách. Cùng với đó, văn hóa, ẩm thực bản địa, các sản phẩm dược liệu bồi bổ sức khỏe sau khi du khách đi trải nghiệm cũng là điều mà ngành du lịch huyện đang hướng đến để tạo sản phẩm du lịch.”

Không chỉ có ưu thế về thiên nhiên hoang sơ kỳ vĩ, khí hậu mát mẻ quanh năm, Tây Giang cũng là vùng đất giàu bản sắc văn hóa. Đây là yếu tố để địa phương này ưu tiên đầu tư loại hình du lịch cộng đồng sinh thái phù hợp với đặc thù văn hóa bản làng vùng cao. Có thể kể đến Làng truyền thống Tây Giang, làng văn hóa thôn Pơ’ning, khu dân cư Arớch (xã Lăng), làng du lịch sinh thái Azứt, làng du lịch cộng đồng Tà Lang (xã Bha’Lêê) làng Ađuôl (xã Tr’Hy), làng La’a, Aur (xã A Vương) thôn biên giới Ch’nốc (xã Ch’Ơm)… Đặc biệt, nghệ thuật hát lý- nói lý, dệt thổ cẩm và vũ điệu Tân tung da dă của đồng bào Cơ Tu được vinh danh là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia được huyện Tây Giang khai thác, biểu diễn thường xuyên tại các sự kiện văn hóa, du lịch.

Nhận thấy những tiềm năng này, nhiều doanh nghiệp đã tìm về mảnh đất Tây Giang để đầu tư phát triển du lịch. Hiện nay, huyện Tây Giang hình thành khu nghỉ dưỡng cao cấp tại xã A Tiêng, do Công ty Việt Thiên Phú đầu tư trên diện tích 50.000m2, với 75 căn biệt thự được thiết kế theo kiểu nhà truyền thống, tổng vốn đầu tư 188 tỷ đồng. Ngoài ra, công ty còn thành lập tổ dệt thổ cẩm truyền thống cộng đồng tại làng truyền thống Cơ Tu (trung tâm huyện Tây Giang), bao tiêu sản phẩm, tạo việc làm cho các thành viên. Hay như tại khu vực đèo xã Tr’Hy giáp với xã Lăng, có 12 nhà sàn được đầu tư xây dựng nhằm tạo điểm nhấn phát triển du lịch sinh thái vùng… Và một loại hình du lịch thể thao leo núi cũng đang được huyện Tây Giang phối hợp cùng Tập đoàn TAAD khảo sát chuẩn bị triển khai. Dự kiến loại hình du lịch này sẽ chính thức đưa vào hoạt động trong năm nay. Ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT TAAD Group cho biết: “Tây Giang hội tụ đủ các yếu tố về thiên nhiên cần thiết để phát triển loại hình du lịch leo núi, mạo hiểm. Nếu như Tây Giang biết khai thác, biết phát triển và đặc biệt là biết gìn giữ thì tiềm năng du lịch về thiên nhiên, du lịch mạo hiểm  thì vùng đất này trở thành điểm du lịch thu hút du khách không kém gì với Chiềng Mai (Thái Lan ) hay Sumatera (Indonesia). Vấn đề ở đây là mình phải làm, thế nhưng quan trọng nhất là phải biết cách bảo tồn, gìn giữ được những giá trị sẵn có đó cho tương lai.”

Xác định phát triển du lịch là đòn bẩy thúc đẩy nền kinh tế địa phương phát triển, thời gian qua, huyện Tây Giang đã ban hành Nghị quyết số 14 và Nghị quyết số 17 của Huyện ủy Tây Giang về kêu gọi thu hút đầu tư phát triển du lịch. Đặc biệt, Nghị quyết này thể hiện sự quyết tâm của huyện trong việc bảo tồn phát triển văn hóa, lấy văn hóa để giữ rừng, giữ rừng để làm du lịch. Ông Arất Blúi, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, huyện đã và đang tích cực khai thác, khơi dậy mọi tiềm năng để phát triển du lịch, theo hướng chủ yếu là du lịch xanh. “Huyện xác định, muốn phát triển du lịch phải liên kết giữa các huyện lân cận như huyện Đông GIang, Nam Giang và A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cùng phát huy những tiềm năng địa thế của địa phương để phát triển các loại hình du lịch. Để kích cầu phát triển du lịch, đặc biệt du lịch xanh, huyện tiếp tục kêu gọi các doanh nghiệp các tổ chức, cá nhân cùng với địa phương trong việc đầu tư phát triển du lịch xanh trên địa bàn./.”