Pa tơơi k’rơ bhâu pr’loọng đha nuôr đhâc đhị zr’lụ I c’kir Kinh thành Huế năc g’luh pa tơơi đha nuôr lịch sử lâng bâc bhlâng tơợ a hay tươc đâu đhị thành phố c’kir cố đô Huế. Nâu đoo công năc muy coh bâc râu t’bhlâng căh cơnh âng vel đong coh bh’rợ ra pă, bhrợ pa dưr cớ zr’lụ ha Kinh thành Huế. Ting Đong pa chăp ch’mêêt lêy Nguyễn Xuân Hoa năc Cố đô Huế bơơn xay moon năc đhị zư đơc liêm bhlâng apêê chr’năp c’kir âng Việt Nam, n’đhơ ooy c’kir vật thể, phi vật thể, crâng đac môi trường, pr’ăt tr’nơt, đhr’niêng cr’bưn. Kiêng bhrợ pa dưr Thừa Thiên Huế dưr vaih đô thị c’kir năc choom bhrợ t’vaih pr’dưr pr’dzoọng đô thị la lay, đơơng âng chr’năp c’kir âng Việt Nam. T’cooh Nguyễn Xuân Hoa moon, bêl zr’lụ bhrợ t’bhưah năc Huế vêy pr’đơợ liêm đoọng zư đơc c’kir- chr’năp a liêng: “Đoọng Thừa Thiên Huế la lua năc muy đô thị c’kir năc kiêng vêy đợ bh’rợ bhrơợng k’rơ lâh mơ. Râu căh âi liêm choom âng đô thị Huế năc đoo dịch vụ đô thị, căh âi vêy pr’đơợ đoọng pa dưr, căh âi vêy đợ cơ sở dịch vụ ga măc bhưah, căh âi vêy đợ râu k’rong bhrợ năc choom bhrợ t’vaih râu dưr k’rơ. Ha dang cơnh Thừa Thiên Huế bơơn xăl vaih muy đô thị c’kir câp k’tiêc k’ruung năc choom vêy muy chính sách ooy k’tiêc k’ruung cơnh lâng bh’rợ zư đơc đợ chr’năp lâng tơợ apêê chr’năp ty đanh n’năc ha dang k’rong bhrợ, pa dưr, bhrợ t’vaih đợ chr’năp n’lơơng cớ p’têêt c’kir âng đay xooc vêy.”

Tỉnh Thừa Thiên Huế căh đhêy t’bhlâng bhrợ pa dưr Huế dưr viah đô thị c’kir- thành phố trực thuộc Trung ương ting c’lâng c’kir, văn hóa, crâng đac, k’tiêc k’ruung, liêm crêê lâng môi trường, crêê năc trung tâm văn hóa – du lịch, y tế chuyên sâu, giáo dục- đào tạo, khoa học – công nghệ âng prang k’tiêc. T’cooh Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl, Trung ương âi xay moon ghit năc pr’đhang âng Thừa Thiên Huế vêy cơnh la lay, năc đoo pr’đhang bh’rợ za nươr đhị pr’đơợ âng văn hóa, c’kir lâng zư lêy c’leh văn hóa ty đanh, văn hóa Huế: “Coh bh’rợ bhrợ pa dưr pr’đhang bh’rợ dưr vaih thành phố âng Trung ương, văn hóa c’kir năc vêy bh’rợ bhrợ pr’đơợ pa bhlâng chr’năp. C’lâng xa nay mâng đanh âng tỉnh pa căh ghit, năc đoo bh’rợ bhrợ pa dưr Thừa Thiên Huế dưr vaih muy trung tâm ga măc, liêm pr’hay âng Việt Nam lâng âng Đông Nam Á ooy văn hóa, ooy du lịch.”

Ting Quy hoạch za zum đô thị Thừa Thiên Huế tươc c’moo 2045, chr’năp tươc c’moo 2065 bơơn Chính phủ ơơi đoọng năc k’noong pa zêng đhăm hành chính tỉnh Thừa Thiên Huế cơnh lâng 6 chr’hoong, 2 thị xã lâng 1 thành phố. P’căn Nguyễn Phương Thảo, coh phừng Thủy Dương, thị xã Hương Thủy đoọng năl, bêl tr’xăl k’noong, bhrợ bhr’lâ ooy đhăm hành chính năc buôn bhrợ tr’xăl coh pr’ăt tr’mông âng đha nuôr. N’đhơ cơnh đêêc, đha nuôr coh đâu công zêng xơợng đươi bêl xơợng brhợ chủ trương đơơng âng tỉnh n’nâu dưr vaih thành phố âng Trung ương. “Bêl tr’xăl ooy k’noong lâng bhr’lâ ooy đhăm hành chính năc buôn bhrợ t’vaih muy bơr râu zr’năh k’đhap cơnh lâng đha nuôr. Cơnh tr’xăl ooy hộ khẩu vêy vaih muy râu zr’năh k’đhap, n’đhơ cơnh đêêc đha nuôr ta luôn xơợng đươi lâng bhrợ t’vaih pr’đơợ liêm buôn bhlâng đoọng xơợng bhrợ xa nay n’nâu. Pa zêng đha nuôr âng tỉnh Thừa Thiên Huế zêng bhui har lâng pa bhlâng ting pâh xơợng bhrợ c’lâng xa nay đoọng đơơng âng tinhr Thừa Thiên Huế dưr vaih thành phố âng Trung ương.”

Cr’noọ xa nay tươc c’moo 2025, tỉnh Thừa Thiên Huế dưr vaih đô thị âng Trung ương đhị pr’đơợ zư đơc, pa dưr chr’năp c’kir cố đô lâng c’leh văn hóa Huế cơnh lâng văn hóa liêm la lay, c’kir, crâng đac, k’tiêc k’ruung liêm lâng môi trường lâng bhriêl g’lăng. Tươc c’moo 2030, Thừa Thiên Huế năc muy coh bâc trung tâm ga măc, liêm pr’hay âng zrưlụ Đông Nam Á ooy văn hóa, du lịch, y tế chuyên sâu lâng muy coh bâc trung tâm ga măc âng prang k’tiêc ooy khoa học lâng công nghệ, giáo dục lâng đào tạo bâc ngành, bâc  bh’rợ tr’nêng, chất lượng dal. Tươc c’moo 2045, Thừa Thiên Huế vêy năc thành phố Festival, trung tâm văn hóa, giáo dục, du lịch lâng y tế chuyên sâu liêm pr’hay âng Châu Á. T’cooh Nguyễn Văn Phương, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl, bh’rợ xay bhrợ bài toán bhlưa pa dưr  tr’mông tr’meh, pa dưr văn hóa, zư đơc c’kir xay moon bâc râu k’đhap zr’năh; cr’chăl bhrợ bhr’lâ, zư đơc c’kir công xay moon bâc râu pr’đơợ ga măc. “Tỉnh xooc k’rong bhrợ pa dưr bh’rợ quy hoạch lâng k’đhơợng xay quy hoạch, pa bhlâng năc quy hoạch đô thị. Pa dưr pr’đơợ hạ tầng, pa bhlâng năc c’bhuh hạ tầng c’lâng c’tôch, hạ tầng công nghệ thông tin lâng đô thị mr’cơnh, hiện đại lâng bhriêl g’lăng. T’đang t’pâh apêê pr’đơợ k’rong bhrợ tơợ zâp c’bhuh kinh tế ha pa dưr tr’mông tr’meh – pr’ăt tr’nơt, pa bhlâng năc đoọng ha pa dưr kết cấu hạ tầng lâng apêê ngành kinh tế bha lâng, đơơh bơơn cr’noọ xa nay bhrợ pa dưr Thừa Thiên Huế dưr vaih thành phố âng Trung ương.”

Đảng bộ, Chính quyền lâng Đha nuôr tỉnh Thừa Thiên Huế xooc t’bhlâng bhrợ pa dưr, pa chăp tươc cr’noọ xa nay dưr vaih thành phố âng Trung ương. Râu la lay coh c’lâng pa dưr Thừa Thiên Huế năc căh p’too p’zương pa dưr bâc đha nuôr, căh k’rong la lâh bâc ooy zr’lụ, bha nụ công nghiệp lâng ngành công nghiệp. Tơợ c’lâng xa nay n’nâu, vel đong k’rong zâp pr’đơợ ha bh’rợ ơa dưr ting c’lâng zư đơc lâng pa dưr chr’năp văn hóa bhrợ bha lâng, pay dịch vụ, du lịch lâng apêê pr’đơợ âng muy trung tâm văn hóa giáo dục, y tế, khoa học công nghệ đoọng pa dưr./.

Thừa Thiên Huế bảo tồn và phát huy giá trị đô thị di sản quốc gia

Nghị quyết 54-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ mục tiêu, phương hướng về xây dựng và phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; phấn đấu sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, thành phố Festival, trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hóa Huế, với đặc trưng “Văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan, thân thiện môi trường và thông minh”. Trong 3 năm qua, tỉnh Thừa Thiên Huế tập trung hoàn thiện quy hoạch và chỉnh trang đô thị, đồng bộ cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa…, sớm đưa Nghị quyết đi vào cuộc sống.       

Di dời hàng ngàn hộ dân ra khỏi khu vực I di tích Kinh thành Huế là cuộc di dân lịch sử và lớn nhất từ trước đến nay tại thành phố di sản cố đô Huế. Đây cũng là một trong những nỗ lực rất lớn của địa phương trong việc sắp xếp, tổ chức lại không gian cho Kinh thành Huế. Theo Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa thì Cố đô Huế được đánh giá là nơi bảo tồn tốt nhất các giá trị di sản truyền thống của Việt Nam, cả về di sản vật thể, phi vật thể, cảnh quan môi trường, lối sống, phong tục tập quán. Muốn xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành đô thị di sản phải tạo được hình thái đô thị đặc thù, mang đậm tính chất di sản của Việt Nam. Ông Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, khi không gian mở rộng thì Huế sẽ có điều kiện thuận lợi để bảo tồn di sản - giá trị cốt lõi: “Để Thừa Thiên Huế thực sự là một đô thị di sản thì cần phải có những tác động mạnh hơn nữa. Điểm yếu của đô thị Huế đó là dịch vụ đô thị, chưa có điều kiện để nó phát triển, chưa có những cơ sở dịch vụ có quy mô lớn, chưa có những đầu tư mà có thể tạo ra bứt phá. Nếu như Thừa Thiên Huế được chuyển thành một đô thị di sản cấp quốc gia thì phải có một chính sách về quốc gia đối với việc bảo tồn những giá trị truyền thống và từ những giá trị truyền thống đó mà đầu tư, phát triển, hình thành những giá trị trị tiếp nối di sản mình đang có.”

Tỉnh Thừa Thiên Huế không ngừng nỗ lực xây dựng Huế trở thành đô thị di sản - thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường, xứng tầm là trung tâm văn hóa - du lịch, y tế chuyên sâu, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ của cả nước. Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, Trung ương đã xác định rất rõ là mô hình của Thừa Thiên Huế có tính chất đặc biệt, đó là mô hình dựa trên nền tảng của văn hóa, của di sản và bảo vệ bản sắc văn hóa truyền thống, văn hóa Huế: “Trong việc xây dựng mô hình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, yếu tố văn hóa di sản sẽ đóng vai trò nền tảng hết sức quan trọng. Chiến lược của tỉnh thể hiện rất rõ, đó là việc xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành một trung tâm lớn, đặc sắc của Việt Nam và của Đông Nam Á về văn hóa, về du lịch.”

Theo Quy hoạch chung đô thị Thừa Thiên Huế đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 được Chính phủ phê duyệt thì phạm vi ranh giới là toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Thừa Thiên Huế với 6 huyện, 2 thị xã và 1 thành phố. Bà Nguyễn Phương Thảo, ở phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy cho biết, khi thay đổi ranh giới, điều chỉnh về địa giới hành chính sẽ gây xáo trộn trong đời sống người dân. Thế nhưng, người dân nơi đây sẵn sàng ủng hộ khi thực hiện chủ trương đưa tỉnh này vươn lên trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. “Khi thay đổi về ranh giới và điều chỉnh về địa giới hành chính thì sẽ gây ra một số khó khăn nhất định đối với người dân. Như thay đổi về hộ khẩu sẽ có một số khó khăn, tuy nhiên người dân luôn luôn ủng hộ, sẵn sàng và tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện chủ trương này. Toàn dân của tỉnh Thừa Thiên Huế đều rất vui mừng và rất là ủng hộ chủ trương để đưa tỉnh Thừa Thiên Huế lên thành phố trực thuộc Trung ương.”

Mục tiêu đến năm 2025, tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành đô thị trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hóa Huế với đặc trưng văn hoá, di sản, sinh thái, cảnh quan thân thiện môi trường và thông minh. Đến năm 2030, Thừa Thiên Huế là một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch, y tế chuyên sâu và là một trong những trung tâm lớn của cả nước về khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao. Đến năm 2045, Thừa Thiên Huế sẽ là thành phố Festival, trung tâm văn hoá, giáo dục, du lịch và y tế chuyên sâu đặc sắc của Châu Á. Ông Nguyễn Văn Phương, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho rằng, việc giải quyết bài toán giữa phát triển và kinh tế, phát triển văn hóa, bảo tồn di sản đặt ra nhiều thách thức lớn; Quá trình trùng tu, bảo tồn di tích cũng đòi hỏi có những nguồn lực lớn. “Tỉnh đang tập trung  đẩy mạnh công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, nhất là quy hoạch đô thị. Phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt là kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng công nghệ thông tin và đô thị đồng bộ, hiện đại và thông minh. Thu hút các nguồn vốn đầu tư từ mọi thành phần kinh tế cho phát triển kinh tế - xã hội, nhất là cho phát triển kết cấu hạ tầng và các ngành kinh tế mũi nhọn, sớm đạt mục tiêu xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.”

Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế đang nỗ lực xây dựng, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Sự khác biệt trong định hướng phát triển Thừa Thiên Huế là không khuyến khích phát triển với mật độ dân cư cao, không quá tập trung “nóng” vào khu, cụm công nghiệp và ngành công nghiệp. Từ định hướng này, địa phương tập trung mọi nguồn lực cho việc phát triển theo hướng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làm trọng tâm, lấy dịch vụ, du lịch và các thế mạnh của một trung tâm văn hoá, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ để phát triển./.