Lâng t’mêê đâu năc Dự thảo Báo cáo Chính trị pa căh oôy Đại hội XIV âng đảng, cơnh lâng râu k’đươi: Bhrợ pa dưr hệ thống k’đhơợng lêy nhà nước, k’đhơợng xay k’tiêc k’ruung hiện đại, liêm choom, bhrợ têng lâng bhrợ pa dưr k’rơ, bhrợ pa dưr Chính phủ số, chính quyền soó”. Nâu đoo căh muy năc râu tr’xăl ooy thuật ngữ, năc dzợ bhr’dzang lươt ooy c’năl coh c’lâng pr’chăp âng đảng, xăl tơợ pr’đhang “K’đhơợng lêy” dzang “k’đhơợng xay”.

Amoó Hoàng Thị Tiếng coh chr’val Đình Phong tươc Trung tâm bhrợ têng hành chính công chr’val Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng bhrợ bha ar xăl quyền đươi dua k’tiêc. T’mêê bh’dzang moot ooy p’loong, a moó âi bơơn cán bộ pa choom đoọng lưch loom, tơợ pay số, xay moon tươc bhrợ bha ar trực tuyến. Đươi vêy bơơn pa choom đoọng ghit t’lăng, buôn năl lâng lưch loom luônh âng cán bộ, amoó Tiếng âi bhrợ xang bha ar đơơh liêm năc doó lum zr’năh kdhap n’hâu:“Cán bộ pâh pa choom đoọng lưch loom lâng bhrợ bha ar pa tơ hành chính đơơh lâh a hay. Tu bêl moot âi vêy cán bộ pa choom đoọng lum ngai đoọng bhrợ bha ar, crêê cr’noọ âng cu đoọng bhrợ bha ar pa tơ. Xay moon pa choom đoọng ghit t’lăng tu cơnh đêêc bhrợ bha lâng đơơh”.

Xang lâh 5 c’xêê xay bhrợ, pr’đhang chính quyền vêêl đong 2 cấp đoọng lêy: Pr’đhang k’dhơợng xay k’tiêc k’ruung xooc tr’xăl tơợ chính quyền hành chính thụ động, ha lêêng ooy k’đhơợng lêy dzang bh’rợ chủ động, t’bhlâng bhrợ têng ha đha nuôr lâng bhrợ pa dưr k’rơ. T’cooh Đỗ Xuân Hiếu, Phó Chủ tịch UBND chr’val Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk đoọng năl:“Chính quyền nâu câi năc chính quyền bhrợ têng, xăl tu ăt tơt dương ma nưih đha nuôr năc chính quyền choom tươc lâng đha nuôr, doanh nghiệp. Đơơh bơơn năl cr’noọ cr’niêng âng đha nuôr, doanh nghiệp đoọng bhrợ padưr chính sách, xay moon đợ c’lâng bh’rợ, dự án đoọng bhrợ crêê cơnh cr’noọ âng đha nuôr”.

Coh pr’đhang k’đhơợng xay tơợ đanh, k’đhơợng xay buôn p’têêt lâng râu xa nay hành chính lâng z’hai g’lăng; nâu câi z’hai k’đhơợng xay dzợ bơơn đăng lâng đhr’năng xay bhrợ quyết định za nươr đhị dữ liệu, t’nil pa căh lâng xay moon âng zâp ngai. Xăl tơợ k’đhơợng xay kinh nghiệm dzang k’đhơợng xay dữ liệu bha lâng năc bhr’dzang lươt âng cr’noọ pr’chăp k’đhơợng xay hiện đại - đhị râu “nhạy bén chính trị” bơơn zooi đoọng tu công nghệ số. T’cooh Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện pa chăp ch’mêêt lêy chính sách lâng pa dưr truyền thông xay moon:“Triết lý ooy n’đăh k’đhơợng xay k’tiêc k’ruung âng Việt Nam căh tr’xăl, năc đoo zêng pa chăp tươc bhrợ đoọng ha đha nuôr, pay đha nuôr bhrợ bha lâng. N’đhơ cơnh đêêc, công nghệ số âi tr’xăl cơnh k’đhơợng bhrợ, cơnh k’đhơợng xay lâng cơnh bhrợ đoọng ha đha nuôr âng bộ máy nhà nước. Pa đhang moon cơnh bêl ahay pr’chăp zươc - đoọng công dzợ bâc n’đhang nâu câi công nghệ tr’xăl cơnh bhrợ nhà nước bhrợ têng đoọng. nâu câi bh’rợ bhrợ bha ar hành chính trực tuyến, căh vêy k’noong, cr’chăl bhlưa đha nuôr lâng nhà nước âi bơơn pa đăn. Lâng bhưah lâh mơ tơợ bh’rợ k’đhơợng xay âng k’tiêc k’ruung năc bh’rợ hạch định chr’năp mâng đanh, xang năc xơợng bhrợ apêê c’lâng xa nay za nươr ooy số liệu, za nươr ooy dữ liệu zooi ha bh’rợ quyết định đoọng k’đhơợng bhrợ công đơơh lâh”.

Bh’rợ âng k’đhơợng xay bhrợ k’tiêc k’ruung hiện đại năc bhrợ pa dưr muy Nhà nước pháp quyền bhriêl g’lăng, liêm ta nih lâng vêy z’hai bhrợ têng đoọng ha đha nuôr. Coh đêêc, pháp luật năc pr’đươi, dữ liệu năc pr’đơợ, acoon ma nưih năc bha lâng lâng pa dưr năc đoo cr’noọ.

Pa prá đhị pr’hop g’luh 10, Quốc hội khóa 15, bêl xay moon ooy muy bơr râu t’mêê lâng apêê c’lâng bh’rợ chr’năp côh dự thảo Văn kiện pa căh Đại hội đảng prang k’tiêc g’luh 14, Tổng Bí thư Tô Lâm moon ghit:“Ahêê choom xay moon ghit lâh mơ pr’đhang k’đhơợng xay bhrợ k’tiêc k’ruung coh cr’chăl tươc: K’đhơợng xay za nươr đhị pháp luật liêm t’lăng, dữ liệu crêê, hạ tầng số hiện đại, bộ máy liêm ma mach, cán bộ liêm ta nih, kỷ cương lươt đh’rưah lâng bhrợ têng. K’đhơợng xay bhrợ cơnh đêêc năc k’đhơợng xay bhriêl g’lăng pa dưr k’rơ, căh vêy k’đhơợng xay zươc - đoọng”.

Bhrợ pa dưr pr’đơợ k’đhơợng xay bhrợ k’tiêc k’ruung hiện đại, bhriêl g’lăng, tr’zêêng liêm choom căh muy năc râu k’đươi âng pr’đơợ moot ăt bhrợ đh’rưah, năc dzợ pr’đơợ đoọng Việt Nam xơợng bhrợ pa dưr cr’noọ cr’niêng dưr k’rơ ca van. Muy pr’đơợ k’đhơợng xay bhrợ hiện đại vêy năc t’noọl zrâng mâng âng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đhị: Đảng k’đhơợng xay lâng xa nay chr’năp đanh; Nhà nước k’đhơợng bhrợ lâng pháp luật; xã hội k’đhơợng bhrợ lâng loom xơợng đươi lâng râu ting pâh âng đha nuôr./.

TỪ QUẢN LÝ ĐẾN QUẢN TRỊ: BƯỚC TIẾN VỀ TƯ DUY TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Tại Đại hội toàn quốc lần thứ XIII, lần đầu tiên Đảng ta chính thức đưa khái niệm “quản trị quốc gia” vào Văn kiện, mở ra một chương mới về tư duy điều hành đất nước theo hướng: Hiện đại, minh bạch và cạnh tranh hiệu quả. Và mới đây là Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của đảng, với yêu cầu: Xây dựng hệ thống quản lý nhà nước, quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả, phục vụ và kiến tạo phát triển, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số”. Đây không chỉ là sự thay đổi về thuật ngữ, mà là bước tiến về nhận thức trong tư duy của đảng, chuyển từ mô hình “quản lý” sang “quản trị”.

Chị Hoàng Thị Tiếng ở xã Đình Phong đến Trung tâm phục vụ hành chính công xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng làm thủ chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Vừa bước chân vào cửa, chị đã được cán bộ hướng dẫn tận tình, từ lấy số, đăng ký đến làm thủ tục trực tuyến. Nhờ được chỉ dẫn rõ ràng, dễ hiểu và thái độ nhiệt tình của cán bộ, chị Tiếng đã hoàn thành hồ sơ nhanh chóng mà không gặp bất kỳ khó khăn nào:“Cán bộ bên phục vụ hành chính công tiếp dân nhiệt tình và làm giấy tờ thủ tục hành chính nhanh gọn hơn trước đây. Vì vào đã có cán bộ hướng dẫn gặp ai để giải quyết TTHC, đúng vào mục địch của mình để giải quyết giấy tờ. Giải thích hướng dẫn rõ ràng nên làm rất nhanh”.

Sau hơn 5 tháng triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy: Mô hình quản trị quốc gia đang chuyển từ trạng thái chính quyền hành chính thụ động, nặng về quản lý sang trạng thái chủ động, tích cực phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển. Ông Đỗ Xuân Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Hoà Phú, tỉnh Đắc Lắc cho biết:“Chính quyền bây giờ là chính quyền phục vụ, thay vì ngồi đợi người dân thì chính quyền phải đến với người dân, doanh nghiệp. Chủ động nắm bắt nhu cầu của người dân, doanh nghiệp để xây dựng chính sách, đặt ra những kế hoạch, dự án để rồi đáp ứng nhu cầu của người dân”.

Trong mô hình quản trị truyền thống, quản trị thường gắn với mệnh lệnh hành chính và kinh nghiệm; Nay năng lực lãnh đạo còn được đo bằng khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu, bằng chứng và phản hồi xã hội. Chuyển dịch từ lãnh đạo kinh nghiệm sang lãnh đạo dữ liệu chính là bước tiến của tư duy quản trị hiện đại - nơi sự “nhạy bén chính trị” được hỗ trợ bởi công nghệ số. Ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông phân tích:“Triết lý về mặt quản trị quốc gia của Việt Nam không thay đổi, tức là đều hướng đến phục vụ người dân, lấy nhân dân làm gốc. Tuy nhiên, công nghệ số đã thay đổi cách thức vận hành, cách thức quản trị và cách thức phục vụ người dân của bộ máy nhà nước. Ví dụ như ngày xưa tư duy xin-cho vẫn còn phổ biến nhưng mà bây giờ công nghệ thay đổi cách thức nhà nước phục vụ. Bây giờ cung cách thủ tục hành chính trực tuyến, phi địa giới, khoảng cách giữa người dân và nhà nước đã được rút ngắn. Và rộng hơn từ khía cạnh điều hành của quốc gia thì việc hoạch định chiến lược rồi thực thi các chiến lược dựa vào số liệu, dựa vào dữ liệu giúp cho chuyện ra quyết định để điều hành cũng nhanh hơn".

Bản chất của quản trị quốc gia hiện đại là xây dựng một Nhà nước pháp quyền thông minh, liêm chính và có năng lực phục vụ nhân dân. Ở đó, pháp luật là công cụ, dữ liệu là nền tảng, con người là trung tâm và phát triển là mục tiêu.

Phát biểu tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa 15, khi gợi mở về một số điểm mới và những định hướng quan trọng trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội đảng toàn quốc lần thứ 14, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Chúng ta phải khẳng định rõ hơn mô hình quản trị quốc gia trong giai đoạn tới: Quản trị dựa trên pháp luật minh bạch, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số hiện đại, bộ máy tinh gọn, cán bộ liêm chính, kỷ cương đi đôi với phục vụ. Quản trị như vậy là quản trị kiến tạo phát triển, không phải quản trị xin-cho”.

Xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, linh hoạt, cạnh tranh hiệu quả không chỉ là yêu cầu của hội nhập, mà còn là điều kiện để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển. Một nền quản trị hiện đại sẽ là trụ cột của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi: Đảng lãnh đạo bằng tầm nhìn; Nhà nước quản lý bằng pháp luật; Xã hội vận hành bằng niềm tin và sự tham gia của người dân./.