Moot ha bul đăl, n’đhơ âi moot x’ría hân noo pêêh pay cà phê, apêê máy cày công dzợ tr’pun tr’đương đơơng âng bh’nơơn chô ooy vel Đê Ktu. T’mêê pa tâng xe máy cày đhị tang đong, a noo Nhip, muy đha nuôr coh vel đoọng năl, pr’loọng đong a noo năc t’mêê pêêh xang 5 sào cà phê lâng xooc chở đơơng cà phê đoọng ha đha nuôr coh vel. Nhíp moon, bêệ máy cày t’mêê câl bêl tơơp hân noo, n’đhang công năc âi tơơp đoọng ha noo đợ râu pa chô p’xoọng tr’nơơp. Râu đêêc năc p’too moon a noo Nhíp bh’rợ t’vaih c’lâng bh’rợ bhrợ cha t’mêê:“Acu công rơơm kiêng brương tr’nu  pr’ăt tr’mông doó lâh zr’năh k’đhap năc diic điêl vêy k’noọ câl p’xoọng xe máy, t’bhlâng câl p’xoọng máy cày, máy nổ đoọng pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong yêm têêm lâh. Lâh cà phê năc dzợ băn a oc, c’rooc, chr’gơơng lâng a tưch đoọng p’xoọng râu pa chô. Acu dzợ lươt raach k’tang ha c’rooc.”

Ha dang cơnh a noo Nhip c’moo đâu vêy p’xoọng pa chô tơợ b’băn lâng bh’rợ đơơng âng phân bón, bh’nơơn bh’rợ, năc pr’loọng đong amoó Đinh Thị Thoan chơơih bh’rợ xát cà phê. A moó Thoan đoọng năl, bêl vel Đê Ktu bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, năc âi xang zâp acoon c’lâng, zâp bh’rợ vel bhươl t’mêê bơơn bhrợ têng xang, bh’rợ bhrợ cha âng đha nuôr năc p’xoọng liêm buôn lâh. Cơnh pr’loọng đong a moó, c’moo 2018 dzợ zr’năh k’đhap, năc nâu câi âi vêy apêê râu pa chông dâng 130 ưc đồng/c’moo. Lâh đhị đêêc, bâc c’moo t’bhlâng tu cr’nọo cr’niêng za zum – bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, bh’rợ ăt bhrợ zr’ziêng vel bhươl công dưr vaih liêm cra lâh a hay:“Đha nuôr coh vel ăt ma mông liêm bhlâng, ngai choh bhrợ đong căh câ bhrợ n’hâu năc công tr’zooi dhd’rưah đoọng đhr’nong đong bơơn dưr liêm. Vel vêy bhrợ c’lâng năc đha nuôr chroi đoọng t’ngay pa bhrợ, ha dợ c’năt c’lâng n’đoo văng gur, năc đha nuôr công đoọng k’tiêc, m’pâng mét căh câ bhưah lâh đoọng ng’cơnh choom c’lâng liêm tih chô tươc vel, tươc đong.”

T’cooh Tryl, Bí thư Chi bộ lâng Trưởng vel  Đê Ktu dap tơợ bêl bhrợ têng xang bh’rợ bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê cr’chăl 1 c’moo 2021, vel vêy 138 pr’loọng, 682 cha năc, nâu câi năc đhêêng dzợ 10 pr’loọng đha rưt. Đoọng zooi apêê pr’loọng n’nâu z’lâh đha rưt, chr’val lâng vel âi xay bhrợ bâc c’lâng bh’rợ liêm la lua coh bh’rợ đươi dua apêê c’bhuh zên vă t’đui đoọng pa zum lâng bh’rợ p’têêt pa zum liêm choom apêê bh’rợ, dự án Nhà nước; “k’đhơợng têy pa choom bh’rợ” cơnh lâng  apêê pr’loọng acoon coh lum zr’năh k’đhap coh bh’rợ tr’xăl tơơm chr’noh, acoon bh’năn. T’cooh Tryl moon, bh’dzang moot bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê cơnh t’mêê, vel Đê Ktu vêy pa dưr k’rơ lâh mơ:“C’moo đâu pr’ăt tr’mông âng đha nuôr yêm têêm xang lâh muy cr’chăl bơơn vel bhươl t’mêê,  t’bhlâng apêê cr’noọ xa nay ha dưr dal ooy vel bhươl t’mêê đoọng pr’ăt tr’mông đha nuôr pa dưr lâh. Zâp ngai coh vel zêng ma tr’năl tr’zooi coh bhrợ đong xang. Coh vel năc âi vêy bh’rợ n’hâu chr’năp năc zâp ngai zêng ting pâh zooi bhrợ têng.”

Ting t’cooh Nguyễn Văn Sỹ, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Kon Dơng, dap tươc cr’chăl xooc đâu, vel Đê Ktu âi bhrợ têng xang 18/19 cr’noọ xa nay coh bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, bơơn k’noọ 95%. Coh cr’chăl bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, vel Đê Ktu k’rong pa dưr tơơm cà phê, acoon bh’năn vêy pr’đơợ âng vel đong… Tươc đâu, pa chô âng đha nuôr muy cha năc bơơn 35 ưc đồng/c’moo.

Đoọng bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê cơnh t’mêê, cr’chăl tươc, đơn vị năc t’bhlâng bhrợ bhr’lâ, ha dưr dal chất lượng apêê cr’noọ xa nay bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Pay cr’noọ xa nay ha dưr dal pr’ăt tr’mông âng đha nuôr bhrợ cr’noọ xa nay bha lâng. Đh’rưah lâng, bhrợ pa dưr c’bhuh kết cấu hạ tầng vel bhươl, pa dưr vel bhươl ting bhr’dzang hiện đại ting quy hoạch p’têêt nông nghiệp lâng pa dưr dịch vụ, tr’câl tr’bhlêy, c’leh liêm văn hóa bơơn zư đơc, bh’riêl bơơn ha dưr dal, môi trường crâng ca coong t’viêng – aih – liêm. T’cooh Nguyễn Văn Sỹ, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Kon Dơng, moon:“Cơnh lâng Đê Ktu, apêê chơơih pay vel đhị tơơp bhrợ vel bhươl t’mêê năc tu ooy tr’mông tr’meh âng vel nhâm mâng bhlâng coh zr’lụ đha nuôr acoon coh, c’năl âng đha nuôr dal, đợ pr’loọng đong chính sách, ma nưih vêy c’rơ g’lêêh lâng cách mạng năc bâc tu cơnh đêêc chr’năp âng t’cooh vel, trưởng vel, công cơnh c’la đha nuôr năc công liêm mâng. Ooy bh’rợ bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê ha dưr dal năc azi vêy ch’mêêt lêy cớ cr’noọ xa nay âng ha dưr dal, bêl đêêc vêy quyết định tươc c’moo n’đoo năc vêy mă bơơn. Tơơp c’moo 2023 chr’hoong vêy vaih kế hoạch đoọng k’đươi apêê chr’val, thị trấn ooy xa nay n’nâu.”

Đợ đhr’nong đong t’mêê liêm cra vêy chr’năp k’ha riêng ức, vêy đoo k’tỷ đồng căh dzợ năc râu pr’hăt coh vel Đê Ktu. Coh bâc c’moo đăn đâu, vel Đê Ktu doó dzợ vêy bh’rợ n’đoo crêê tươc bil yêm têêm vel đong, apêê chr’năp văn hóa lâng c’leh liêm bơơn bhrợ pa dưr. Nâu đoo năc bh’nơơn la lua crêê ha pêê ngai pân k’noọ, pân bhrợ. Zooi apêê đoo năc t’bhlâng dưr z’lâh coh bhrợ pa dưr tr’mông tr’meh ca bhố ngăn đhị đhăm k’tiêc vel đong./.

Làng Đê Ktu đoàn kết, hăng say lao động sản xuất xây dựng nông thôn mới

        Với gần 100% dân số là đồng bào dân tộc Bahna sinh sống từ nhiều năm nay, làng Đê Ktu, thị trấn Kon Dơng, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai là một trong những ngôi làng tiêu biểu trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Cùng với chính quyền địa phương, người dân trong làng đã nỗ lực trong lao động sản xuất, tạo ra  thành quả của lao động thiết thực, để từ đó giúp bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc.

Chập choạng tối, dù đã vào cuối mùa thu hoạch cà phê, những chiếc máy cày vẫn nối đuôi nhau chở sản phẩm về làng Đê Ktu. Vừa dừng xe máy cày tại sân nhà, Anh Nhip, một người dân trong làng cho biết, gia đình anh mới thu hoạch xong 5 sào cà phê và đang chở cà phê thuê cho bà con trong làng. Nhip khoe, chiếc máy cày mới sắm hồi đầu vụ, nhưng cũng đã bắt đầu cho anh những khoản thu nhập thêm đầu tiên. Điều đó cổ vũ anh Nhip vạch ra kế hoạch làm giàu mới:“Mình cũng mong muốn sau này đời sống bớt khó khăn đi thì hai vợ chồng tính là sẽ mua thêm xe máy, tiếp tục mua thêm máy cày, máy nổ để phát triển kinh tế gia đình ổn định hơn. Ngoài cà phê thì mình còn nuôi heo, bò, nai và gà để thêm thu nhập. Mình còn đi cắt cỏ cho bò”

Nếu như anh Nhip năm nay có thêm thu nhập từ chăn nuôi và dịch vụ chở thuê phân bón, nông sản, thì gia đình chị Đinh Thị Thoan chọn nghề xay xát cà phê. Chị Thoan cho biết, khi làng Đê Ktu xây dựng nông thôn mới, thì cứ sau mỗi con đường, mỗi công trình nông thôn mới được xây dựng xong, việc làm ăn của người dân càng thêm thuận lợi. Như gia đình chị, năm 2018 còn khá khó khăn, mà giờ đã có các nguồn thu khoảng 130 triệu đồng/năm. Bên cạnh đó, nhiều năm phấn đấu vì mục tiêu chung-xây dựng nông thôn mới, mối quan hệ tình làng nghĩa xóm cũng trở nên gắn kết hơn trước:“Bà con trong làng tình cảm lắm, ai xây nhà hay làm gì cũng giúp nhau mà không lấy tiền để ngôi nhà được khang trang. Làng có làm đường thì bà con góp công, còn đoạn đường nào mà khúc khuỷu, là bà con cũng có hiến đất, nửa mét hoặc là hơn để làm sao làm đường để vận chuyển nông sản về tới làng, về tới nhà”

Ông Tryl, Bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn Làng Đê Ktu kể từ khi hoàn thành xây dựng nông thôn mới giai đoạn 1 năm 2021, làng có 138 hộ, 682 nhân khẩu, nay chỉ còn dưới 10 hộ nghèo. Để giúp các hộ này thoát nghèo, xã và làng đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực trong việc sử dụng các nguồn vốn vay ưu đãi kết hợp với việc lồng ghép có hiệu quả các chương trình, dự án của Nhà nước; “cầm tay chỉ việc” đối với các hộ dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi. Ông Tryl cho rằng, bước vào xây dựng nông thôn mới nâng cao, làng Đê Ktu sẽ phát triển hơn nữa:“Năm nay đời sống của bà con ổn định sau hơn một thời gian đạt làng nông thôn mới, tiếp tục phấn đấu các tiêu chí nâng cao về nông thôn mới để đời sống bà con phát triển hơn. Mọi người trong làng đều ý thức giúp nhau trong làm nhà cửa. Trong làng cứ hễ có việc gì quan trọng là mọi người lại bỏ 1 ngày công ra để giúp nhau”

Theo ông Nguyễn Văn Sỹ, Phó chủ tịch UBND Thị trấn Kon Dơng, tính đến thời điểm hiện tại, làng Đê Ktu đã hoàn thành 18/19 tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới, đạt tỷ lệ 94,73%.Trong quá trình xây dựng nôn thôn mới, làng Đê Ktu tập trung đầu tư phát triển cây cà phê, vật nuôi có lợi thế của địa phương…Đến nay, thu nhập bình quân đầu người đạt 35 triệu đồng/năm.

Để xây dựng nông thôn mới nâng cao, thời gian tới, đơn vị  tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Lấy mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân làm mục tiêu trọng tâm. Đồng thời, xây dựng hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn, phát triển nông thôn từng bước hiện đại theo quy hoạch gắn nông nghiệp với phát triển dịch vụ, thương mại, bản sắc văn hóa được bảo tồn, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái xanh-sạch-đẹp. Ông Nguyễn Văn Sỹ, Phó chủ tịch UBND Thị trấn Kon Dơng, nói:“Đối với Đê Ktu lý do chọn làm làng điểm nông thôn mới thì về kinh tế thì làng có kinh tế vững nhất trong các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ý thức của nhân dân, những gia đình chính sách, người có công với cách mạng rất là đông  nên uy tín của già làng, trưởng bản, cũng như ban nhân dân thôn cơ bản đảm bảo. Về lộ trình xây dựng nông thôn mới nâng cao thì chúng tôi sẽ rà soát lại tiêu chí của nâng cao, khi đó mới quyết định đến năm bao nhiêu thì sẽ đạt. Đầu năm 2023 huyện sẽ có kế hoạch để giao cho các xã, thị trấn về vấn đề này”

Những ngôi nhà mới khang trang có giá trị hàng trăm, thậm chí hàng tỷ đồng không còn là hình ảnh hiếm gặp của làng Đê Ktu. Trong rất nhiều năm trở lại đây, làng Đê Ktu không có sự việc nào liên quan đến mất an ninh trật tự, các giá trị văn hóa và nét đẹp truyền thống được khơi dậy, phát huy. Đây là thành quả xứng đáng cho những người nông dân dám nghĩ, dám làm. Giúp họ tiếp tục vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no trên chính mảnh đất quê hương./.