K’nặ 10 c’moo bhrợ xa nay liêm loom dạy học coh k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào, hân noo ha pruốt c’moo đâu, thầy giáo Trương Văn Phương, coh chr’val Thái Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình năc bơơn chô ooy vel đong cha Tết. Thầy Phương xay truih, coh pazêng t’ngay tr’nơơp tươc ooy trường tiểu học Thống Nhất, thị xã Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn (Lào) dạy học, thầy Phương lum zr’năh k’đhap coh bh’rợ pa prá, zr’năh k’đhap coh bh’rợ lướt chô đhị c’lâng p’rang coh Lào. Coh cr’chăl đêêc, bh’rợ hay đong căh dzợ cơnh, căh ơy choom prá p’rá Lào, bh’rợ pa prá lum zr’năh k’đhap bhlâng. Học trò âng thầy Phương bâc bhlâng năc coh bậc tiểu học năc k’coon ta đhi âng manuyh Lào lâng manuyh k’tiêc k’ruung hêê xoọc ăt coh Lào. Đoọng đơơh bơơn n’năl ooy cr’noọ cr’niêng âng apêê học sinh, thầy Phương ta luôn prá xay lâng apêê ađhi học sinh choom prá p’rá Việt. Coh t’ngay x’rịa tuần xăl tu đhêy ắt, thầy tươc ooy pazêng pr’loọng đong manuyh Việt đoọng học p’rá lâng chêêc n’năl văn hoá âng k’tiêc k’ruung Lào. Học sinh coh Lào kiêng pa bhlâng học p’rá Việt, ăt tr’đăn lâng dadêr pa bhlâng apêê thầy cô giáo blo tơợ Việt Nam. Cr’noọ xa nay n’nâu công năc râu bhrợ t’vaih c’rơ zooi thầy Phương ăt pa bhrợ đanh đươnh coh k’tiêc k’ruung pr’zơc.

10 c’moo ăt mamông lâng pa bhrợ coh k’tiêc k’ruung pr’zớc Lào, thầy Trương Văn Phương lêy coh đâu năc vel đong g’luh 2 âng đay. Thầy Phương xay moon, dạy học coh k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào căh muy xay bhrợ bh’rợ tr’nêng chr’năp liêm quốc tế ting n’năc năc dzợ zư lêy p’rá Việt, văn hoá Việt coh k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào đoọng ha lang k’coon ta đhi âng manuyh Việt xoọc ăt mamông đhị Lào: “Đhanuôr lâng học sinh coh Lào liêm crêê pa bhlâng. Acu năc manuyh ăt ch’ngai k’tiêc k’ruung, ađay zooi apêê đoo ooy p’rá năc đhanuôr zooi ađay coh pr’ăt tr’mông. Cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr Lào bâc bêl ng’prá căh u lứch, năc liêm pr’hay pa bhlâng. Ha dang ng’tươc ooy muy pr’loọng đong hân đoo năc apêê đoo prá p’rá Việt năc ađay xơợng cơnh vel đong âng đay, tu cơnh đêếc p’rá Việt coh k’tiêc k’ruung pr’zơc năc chr’năp pa bhlâng, năc ng’pa dưr k’rơ lâh mơ.”

Coh pazêng học sinh âng thầy Trương Văn Phương dạy, vêy pr’zơc Denouphab Outhen, ăt coh thị xã Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn năc manuyh Lào prá p’rá Việt choom pa bhlâng. Tốt nghiệp Trung học phổ thông, Outhen năc k’dua thầy Phương pa choom ng’bhrợ bha ar bha tơ tươc ooy Việt Nam học cớ. Nâu cơy, Outhen năc sinh viên Khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Quảng Bình. C’moo đâu năc c’moo tr’nơơp Outhen ăt coh Việt Nam đh’rưah lâng apêê pr’zơc manuyh Việt cha Tết Nguyên đán. Outhen xay moon, bêl t’mêê tươc ooy Quảng Bình, hân đhơ n’năl p’rá Việt năc zập râu zêng chrih lâng đay, ađoo công lum râu zr’năh k’đhap coh bh’rợ prá xay coh zập t’ngay. Hân đhơ ăt mamông học tập ch’ngai, năc coh đâu Outhen vêy pr’zơc pa hêl đoo bêl hay đong, zooi tơợ bh’rợ lươt ooy chợ zêệ avị tươc ooy đơơng Outhen lươt la lêy coh bâc zr’lụ đhị tỉnh Quảng Bình. Denouphab Outhen xay moon, ting t’ngay, Outhen ting n’năc n’năl lâh mơ ooy đhăm k’tiêc Việt Nam lâng chăp hơnh lâh mơ ooy pr’ăt bh’rợ âng zập ngai coh đâu: “Lướt học coh đâu vêy apêê pr’zơc zooi, dadêr k’er, bêl lươt cha ơh, lươt ooy chợ năc zêng vêy manuyh k’đơơng. Lươt ooy vel đong âng apêê pr’zơc cha ơh lâng bơơn n’năl văn hoá âng manuyh Việt, pr’ăt tr’mông âng manuyh Việt Nam tơợ bh’rợ cha cha a ộm, ăt mamông âng manuyh Việt.”

Tỉnh Quảng Bình lâng tỉnh Khăm Muộn (Lào) vêy zazum c’lâng c’noong k’tiêc ch’ngai tươc k’zệt km. 2 tỉnh ta luôn xay bhrợ đh’rưah, tr’zooi đh’rưah z’lâh zr’năh k’đhap. Bêl Quảng Bình lum bâc râu bil hư tu đhí boo, tuh bhlong ga măc pa bhlâng coh c’moo 2020, tỉnh Khăm Muộn ơy đoọng apêê lươt pa bhrợ tươc lum lêy, ta mooh xơợng, pa hêl lâng zooi đhanuôr Quảng Bình 5 r’bhâu đo la Mỹ lâng 5 tấn ch’neh đoọng bhr’lậ râu bil hư âng đhí boo, tuh bhlong bhrợ t’vaih. X’rịa c’moo 2021, pr’luh cr’ăy Covid-19 dưr vaih k’rơ coh tỉnh Khăm Muộn, tỉnh Quảng Bình ơy đoọng cán bộ y tế đơơng âng bấc máy móc, pr’đươi y tế, pr’đươi xét nghiệm zooi pr’zơc zâl cha groong pr’luh hân đhơ pr’luh cr’ăy công xoọc dưr vaih k’rơ coh k’tiêc k’ruung hêê. Zâl cha groong pr’luh cr’ăy coh k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào, đợ apêê y bác sỹ Quảng Bình công zooi c’rơ pa xiêr đợ manuyh crêê pr’luh cr’ăy tơợ 3 acoon số xiêr dzợ mơ 10 cha năc manuyh crêê coh zập t’ngay. Chô tơợ k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào, c’bhuh lươt pa bhrợ năc đơc đoọng máy móc, pr’đươi lâng xay moon kinh nghiệm zooi pr’zơc zâl cha groong pr’luh. T’cooh Lê Minh Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm zâl cha groong pr’luh cr’ăy tỉnh Quảng Bình năc muyb coh pazêng apêê tươc zâl pr’luh cr’ăy zooi tỉnh pr’zơc xay moon: “C’bhuh lươt pa bhrợ bha lâng năc tươc oou pr’zơc Lào coh bh’rợ xét nghiệm SARS-CoV-2. Bêl pa bhrợ năc nhâm mâng râu liêm crêê sinh học đoọng zư nhâm mâng c’rơ ha c’la đay lâng bhrợ têng bh’rợ xét nghiệm zooi k’tiêc k’ruung pr’zơc Lào.”

Công coh 2 c’moo ahay, tỉnh Quảng Bình ơy đương pa choom 55 cán bộ, sinh viên âng tỉnh Khăm Muộn; ta luôn đoọng giáo viên pa choom p’rá Việt dhị Lào. Quảng Bình ơy đoọng cán bộ, đoọng pr’đươi ha tỉnh Khăm Muộn zâl cha groong pr’luh Covid-19 lâng pazêng râu pr’luh vaih coh bh’năn, pa choom ooy bh’rợ b’băn, zooi đhanuôr pazêng acoon coh Lào coh tỉnh Khăm Muộn lâng đợ zên năc k’nặ 9 tỷ đồng. Bh’rợ chêêc lêy, chô đơơng n’hang apêê liệt sĩ quân tình nguyện lâng chuyên gia Việt Nam lâh chêệt bil đhị chiến trường Lào chô ooy k’tiêc k’ruung năc vêy Đảng bộ, chính quyền zập cấp lâng đhanuôr pazêng acoon coh Lào tỉnh Khăm Muộn t’bhlâng xay bhrợ, ting zooi. T’cooh Văn- xay Phong-sạ- vẳn, Bí thư, Tỉnh trưởng tỉnh Khăm Muộn (Lào) xay moon, coh 2 c’moo ahay, vel đong n’nâu ơy bơơn đơp râu ng’zooi lứch loom âng cán bộ, đhanuôr tỉnh Quảng Bình: “Coh cr’chăl ahay, hân đhơ Quảng Bình năc t’bhlâng zâl cha groong pr’luh Covid-19 đhị tỉnh âng đay, năc ơy đoọng apêê chuyên gia y tế, pazêng pr’đươi y tế t’mêê tươc zooi tỉnh Khăm Muộn zâl pr’luh. Râu đâu năc xay p’căh râu k’rang, cr’noọ xa nay liêm pr’hay pa bhlâng âng tỉnh Quảng Bình đơc đoọng ha Khăm Muộn, bhrợ ha zi bhui har pa bhlâng.”

Đảng bộ, chính quyền lâng đhanuôr tỉnh Quảng Bình ta luôn bhui har ooy xa nay bh’rợ liêm pr’hay Việt- Lào, xa nay bh’rợ z’lâh c’noong k’tiêc. Pa dưr cr’noọ xa nay đoàn kết, zr’ziêng, 2 tỉnh ơy bhrợ têng lâng mr’cơnh cr’noọ xa nay đươi bản đồ nền zazum đoọng k’đhơợng lêy pazêng cr’van coh zr’lụ c’noong k’tiêc bơr n’đăh. 2 tỉnh k’rong bhrợ liêm choom coh bh’rợ zâl cha groong c’bhuh n’lất n’mốp n’lất z’lâh c’noong k’tiêc, pa bhlâng năc c’bhuh pa câl, đơơng âng ma tuý. T’cooh Vũ Đại Thắng, Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình xay moon ghít, 2 tỉnh Quảng Bình lâng Khăm Muộn đh’rưah k’rong đh’rưah, pa dưr k’rơ lâh mơ xa nay bh’rợ zr’ziêng nhâm mâng lâng râu k’rong bhrợ prang zập n’đăh: “Ahêê năc t’bhlâng pa dưr truyền thống liêm pr’hay bhlưa 2 tỉnh, ta luôn k’rang tr’zooi, pr’hêl đh’rưah bêl lum zr’năh k’đhap tu đhí boo, tuh bhlong, pr’luh cr’ăy bhrợ t’vaih. Ahêê t’bhlâng prá xay, tr’lum k’rong bhrợ ooy văn hoá, giáo dục đào tạo lâng y tế. Chr’năp bhlâng, c’moo 2022, ahêê năc k’rong bhrợ đh’rưah nhâm mâng bh’rợ haanh deh 60 c’moo t’ngay bhrợ t’vaih xa nay bh’rợ zr’ziêng (5/9/1962- 5/9/2022) lâng 45 c’moo t’ngay ký Hiệp ước zr’ziêng lâng k’rong bhrợ bhlưa Việt Nam lâng Lào (18/7/1977- 18/7/2022)./.”

Nghĩa Việt- Lào, tình xuyên biên giới

                      Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Những thầy, cô giáo người Việt dạy học trên đất bạn Lào; những chiến sĩ Biên phòng của ta và bạn sát cánh bên nhau bảo vệ đường biên cột mốc, phòng chống tội phạm; đồng bào 2 bên biên giới qua lại thăm thân ngày càng khăng khít đã vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Lào ngày thêm sắt son, bền chặt. Trải qua 2 năm ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh Covid-19, Đảng, Nhân dân hai nước Việt Nam - Lào nói chung và 2 tỉnh Quảng Bình - Khăm Muộn nói riêng đã giúp đỡ lẫn nhau vượt qua gian khó. Năm 2022 là năm kỷ niệm 60 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (5/9/1962 - 5/9/2022) và 45 năm Ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác giữa Việt Nam và Lào (18/7/1977 - 18/7/2022). Phóng viên Thanh Hiếu thường trú tại miền Trung ghi lại nghĩa tình 2 tỉnh Quảng Bình và Khăm Muộn qua phóng sự “Nghĩa Việt- Lào, tình xuyên biên giới”.

Gần 10 năm làm nghĩa vụ dạy học ở nước bạn Lào, mùa xuân năm nay, thầy giáo Trương Văn Phương, ở xã Thái Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình mới có dịp về quê ăn Tết. Thầy Phương kể, những ngày đầu đến với trường tiểu học Thống Nhất, thị xã Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn (Lào) dạy học, thầy Phương rất bỡ ngỡ về cách giao tiếp, những khác biệt khi tham gia giao thông ở Lào. Ngày đó, nỗi nhớ nhà da diết, chưa nói được tiếng Lào, việc giao tiếp gặp nhiều khó khăn. Học trò của thầy Phương chủ yếu ở bậc tiểu học gồm con em người Lào và Việt kiều. Để có thể nắm bắt tâm tư tình cảm của học sinh, thầy Phương phải thường xuyên trao đổi với những em học sinh nói tốt tiếng Việt. Ngày cuối tuần, thay vì nghỉ ngơi, thầy về các gia đình người Việt để học tiếng và tìm hiểu văn hóa của nước Lào. Học sinh ở Lào rất ham học tiếng Việt, gần gũi và yêu mến các thầy cô giáo đến từ Việt Nam. Tình cảm này cũng chính là động lực giúp thầy Phương gắn bó lâu dài trên đất bạn.

10 năm sinh sống và làm việc ở nước bạn Lào, thầy Trương Văn Phương coi nơi đây là quê hương thứ 2 của mình. Thầy Phương tâm sự, dạy học trên đất bạn Lào không những thực hiện nghĩa vụ quốc tế mà còn góp phần gìn giữ Tiếng việt, văn hóa Việt trên đất bạn Lào cho các thế hệ con em Việt kiều:“Bà con với học sinh ở Lào thật thà, chất phác và rất tình cảm. Mình là người con xa xứ, mình giúp họ trong vấn đề ngôn ngữ thì bà con giúp mình trong cuộc sống. Tình cảm của bà con người Lào đôi khi mình thể hiện bằng lời không thể nói hết được, nhưng mà tha thiết lắm. Nếu như đến một gia đình nào đó mà người ta nói Tiếng Việt thì mình cảm thấy như đó là quê hương của mình, cho nên ngôn ngữ Tiếng Việt trên đất nước bạn rất quan trọng, cần phải phát huy.”

Trong số các học sinh do thầy Trương Văn Phương dạy, có bạn Denouphab Outhen, ở thị xã Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn là người gốc Lào nói Tiếng Việt rất thạo. Tốt nghiệp Trung học phổ thông, Outhen đã nhờ thầy Phương chỉ cách làm hồ sơ, thủ tục để sang Việt Nam tiếp tục học tập. Bây giờ, Outhen trở thành sinh viên Khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Quảng Bình. Năm nay là năm đầu tiên Outhen ở lại Việt Nam cùng bạn bè người Việt đón Tết Nguyên đán. Outhen chia sẻ, lúc mới sang Quảng Bình, mặc dù đã biết Tiếng việt nhưng mọi thứ đều hoàn toàn mới lạ, em cũng gặp khó khăn trong giao tiếp hằng ngày. Tuy sống và học tập xa nhà, nhưng ở đây Outhen có bạn bè động viên lúc vui buồn, giúp đỡ từ việc đi chợ nấu cơm rồi đưa Outhen đi tham quan nhiều nơi tại tỉnh Quảng Bình. Denouphab Outhen chia sẻ, càng ngày, Outhen dần hiểu hơn về mảnh đất Việt Nam và thêm yêu tình cảm của mọi người nơi đây.“Đi học ở đây có bạn bè giúp đỡ, đùm bọc yêu thương, lúc đi chơi, lúc đi chợ đều có mọi người đưa đi. Đi về quê của các bạn chơi và biết được văn hóa của người Việt Nam, cuộc sống của người Việt Nam từ cách ăn uống, sinh hoạt của người Việt.” (dịch từ tiếng Lào)

Tỉnh Quảng Bình và tỉnh Khăm Muộn (Lào) có chung đường biên giới dài hàng chục cây số. 2 tỉnh luôn kề vai sát cánh, giúp nhau vượt qua khó khăn. Khi Quảng Bình hứng chịu nhiều thiệt hại nặng nề sau trận lũ lịch sử năm 2020, tỉnh Khăm Muộn đã cử Đoàn công tác sang thăm hỏi, động viên và hỗ trợ nhân dân Quảng Bình 5000 đô la Mỹ và 5 tấn gạo để khắc phục hậu quả thiên tai. Cuối năm 2021, dịch bệnh Covid-19 bùng phát dữ dội ở tỉnh Khăm Muộn, tỉnh Quảng Bình đã cử Đoàn cán bộ y tế mang theo nhiều máy móc, thiết bị y tế, sinh phẩm xét nghiệm qua giúp bạn chống dịch dù tình hình dịch bệnh trong nước vẫn đang phức tạp. Chống dịch trên đất bạn Lào, những y bác sĩ Quảng Bình góp sức đưa số ca nhiễm từ 3 con số về dưới 10 ca mỗi ngày. Rời đất Lào trở về, Đoàn công tác để lại nhiều máy móc, phương tiện và chia sẻ kinh nghiệm giúp bạn chống dịch. Ông Lê Minh Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Quảng Bình là một trong những thành viên tình nguyện sang chống dịch giúp tỉnh bạn chia sẻ:“Đoàn công tác cơ bản sang hỗ trợ các bạn Lào trong việc xét nghiệm SARS-CoV-2. Quá trình làm việc phải đảm bảo an toàn sinh học để đảm bảo cho sức khỏe bản thân và phục vụ cho công tác xét nghiệm giúp nước bạn Lào.

Cũng trong 2 năm qua, tỉnh Quảng Bình đã tiếp nhận, đào tạo 55 cán bộ, sinh viên của tỉnh Khăm Muộn; duy trì việc cử giáo viên dạy tiếng Việt tại Lào. Quảng Bình đã cử cán bộ, hỗ trợ vật tư, trang thiết bị cho tỉnh Khăm Muộn chống dịch Covid-19 và các loại dịch bệnh trên vật nuôi, tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, giúp nhân dân các bộ tộc Lào ở tỉnh Khăm Muộn với tổng số tiền gần 9 tỷ đồng. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại chiến trường Lào về nước luôn được Đảng bộ, chính quyền các cấp và nhân dân các bộ tộc Lào tỉnh Khăm Muộn quan tâm, giúp đỡ. Ông Văn-xay Phong-sạ-vẳn, Bí thư, Tỉnh trưởng tỉnh Khăm Muộn (Lào) cho biết, trong 2 năm qua, địa phương này đã nhận được sự giúp đỡ chí tình của cán bộ, nhân dân tỉnh Quảng Bình.“Thời gian qua, mặc dù Quảng Bình phải tập trung phòng chống dịch Covid-19 tại tỉnh mình, tuy nhiên đã gửi chuyên gia y tế, các vật tư y tế hiện đại sang hỗ trợ tỉnh Khăm Muộn chống dịch. Điều này đã thể hiện sự quan tâm, tình cảm nồng thắm của tỉnh Quảng Bình dành cho Khăm Muộn khiến cho chúng tôi rất cảm động.”

          Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Bình luôn tự hào về nghĩa Việt – Lào, tình sắt son xuyên biên giới. Phát huy tinh thần đoàn kết, hữu nghị, 2 tỉnh đã xây dựng và thống nhất sử dụng bản đồ nền chung nhằm hỗ trợ giám sát, quản lý các tài nguyên vùng giáp ranh. 2 tỉnh hợp tác rất hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, đặc biệt là tội phạm ma túy. Ông Vũ Đại Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình khẳng định, 2 tỉnh Quảng Bình và Khăm Muộn cùng nỗ lực gắn kết, tô thắm mối quan hệ hữu nghị thủy chung và sự hợp tác toàn diện.“Chúng ta sẽ tiếp tục truyền thống tốt đẹp giữa 2 tỉnh, thường xuyên quan tâm hỗ trợ, động viên nhau khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Chúng ta tiếp tục trao đổi, giao lưu hợp tác về văn hóa, giáo dục đào tạo và y tế. Đặc biệt, năm 2022, chúng ta sẽ phối hợp chặt chẽ để tổ chức tốt hoạt động kỷ niệm 60 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (5/9/1962 - 5/9/2022) và 45 năm Ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác giữa Việt Nam và Lào (18/7/1977 - 18/7/2022)./.