Thành phố Đà Nẵng xoọc dzoọng đhị râu k’đươi moon đơơh hân lêy xăl c’lâng bh’rợ pa liêm n’noh x’xriing ta lơi ting c’lâng liêm ghit, nhâm mâng

Đợ tọ nhựa, tọ đac căh cậ đợ râu bha ar pa tơ... ta lêy năc râu n’noh ta lơi jợ, xoọc đâu vaih “pr’đươi cr’van k’tứi” âng apêê a’đhi học sinh Trường Tiểu học Hoà Phước, phường Hoà Xuân, thành phố Đà Nẵng.

Xa nay bh’rợ “xăl n’noh ta lơi pay hun pr’hêl” âng Chi đoàn, Liên đội nhà trường bhrợ ta luôn. Zâp apêê p’niên lêy k’rong đợc, chơơih pay đợ râu n’noh ta lơi đoọng xăl pay đợ pr’hêl k’tứi. Bh’rợ nâu clan bhưah liêm tơợ lớp học tươc tang trường lâng đợ bhiệc bhrợ k’tứi ha dợ vêy râu chr’năp ga măc bhlâng. A’đhi Nguyễn Ngọc Bảo Hân, học sinh lớp 5/3, Trường Tiểu học Hoà Phước hâng hơnh:

“Thầy cô pa choom đoọng ha zi lêy t’moot n’noh ta lơi crêê đhị quy định đoọng zư lêy môi trường, tơợ đêêc apêê pr’zợc pa dưr c’năl bh’rợ lâh mơ. Cr’liêng xa nay âng zi kiêng pa gơi moon năc apêê pr’zợc ha dang kiêng zư lêy môi trường năc ahêê lêy pa choom bhrợ cha mêêt pay n’noh ta lơi, lơi n’noh crêê đhị quy định đoọng đhị ăt ma mung liêm aih lâh”.

Cô Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, giáo viên Trường Tiểu học Hoà Phước moon, căh nặc mưy bh’rợ ngoại khoá, bh’rợ nâu dzợ zooi đoọng apêê a’đhi năl ghit, zư lêy môi trường tơợp tơợ bh’rợ k’tứi zâp t’ngay:

“Nhà trường, Chi đoàn, Liên đội zooi đoọng apêê a’đhi bêl giờ gluh chi ơh k’rong đợc pa liêm đợ n’noh ta lơi đhị đông đơơng ooy trường đoọng chơơih pay. Lâh mơ bhiệc lêy pa choom coh lớp, nhà trường bhrợ bh’rợ nâu đoọng học sinh năl cơnh lêy bhrợ đợ bh’rợ STEM”.

Bh’rợ “ma mung liêm crêê” zư lêy môi trường coh trường học ooy thành phố Đà Nẵng xoọc bhrợ clan bhưah. Bâc xa nay bh’rợ cơnh “G’luh lươt xe xa nay bh’rợ k’tứi”, “T’ngay bh’rợ xăl n’noh ta lơi pay hun pr’hêl” căh cậ “Trường học liêm aih”... ơy k’rong đợc k’zệt tấn n’noh ta lơi lêy bhrợ pa liêm cớ, n’jưah bhrợ pa xiêr râu n’noh nhựa ta lơi, n’jưah t’bơơn zên zooi đoọng học sinh lưm zr’năh k’đhạp.

Đhị pr’đơợ đô thị hoá đơơh, đợ mơ n’noh ta lơi, n’noh nhựa đhị Đà Nẵng ting t’ngay ting bâc, bhrợ zr’năh k’đhạp ha bh’rợ k’rong pa zưm lâng lêy bhrợ pa liêm. Xọoc đâu, zâp t’ngay đhị thành phố Đà Nẵng vêy lâh 4.450 tấn râu n’noh x’xriing ta lơi, bâc bhlâng năc đhị zr’lụ đô thị lâng k’dâng 1.400 tấn. Moon đợc, đợ mơ n’noh ta lơi âng thành phố ting dưr bâc lâh. Thành phố xoọc vêy 5 đhị zr’lụ lêy bhrợ pa liêm n’noh ta lơi lâng zâp c’lâng bh’rợ lêy ga bung lơi liêm ghit, bhrợ phân compost lâng óch lơi. Đhr’năng lêy k’rong pay lâng bhrợ pa liêm đợ n’noh ta lơi âng Đà Nẵng xoọc đâu m’bứi lâh mơ lâng cr’noọ la lua, mơ k’dâng 2.050 tấn zâp t’ngay.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Trường Sơn, Trưởng c’bhuh lêy cha mêêt k’đhơợng zư môi trường lâng pa dưr nhâm mâng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam moon ghit đhr’năng lalua cơnh đâu:

“Bh’rợ k’đhơợng zư n’noh ta lơi âng Đà Nẵng hân đhơ ơy vêy c’lâng bh’rợ tr’xăl liêm năc xoọc đâu ahêê dzợ đươi bhrợ ting bh’rợ pa liêm căh lâh liêm. Công nghệ lêy bhrợ pa liêm, xoọc đâu Đà Nẵng xoọc xay bhrợ dự án bhrợ pa dưr đông máy điện n’noh ta lơi, ha dợ căh ơy liêm xang năc xoọc đâu lêy đươi dua zâp công nghệ bhrợ ga bung lơi đợ n’noh ta lơi nâu”.

La lua lêy đô thị hoá đơơh, bhiệc lêy bhrợ pa liêm đợ râu n’noh ta lơi “k’rong pay xang nặc ga bung lơi” căh dzợ liêm glặp. Xăl ooy đâu, đợ n’noh ta lơi vêy ta lêy cơnh mưy râu pr’đươi ooy đăh kinh tế tuần hoàn. Râu k’đhơợng zư n’noh ta lơi căh nặc mưy râu bhiệc kỹ thuật, năc dzợ crêê tươc k’đhơợng zư đô thị lâng tr’xăl cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr.

Đà Nẵng xoọc xay bhrợ pa dưr “thành phố môi trường”, nâu đoo năc cr’noọ bh’rợ ta luôn, lâng zâp bh’rợ liêm ma mơ cơnh: pa dưr k’rơ bh’rợ lêy pa liêm n’noh ta lơi tơợ tơơm riah, t’pâh công nghệ bhrợ pa liêm liêm ghit, pa dưr dal c’năl bh’rơ âng đhanuôr lâng ting bhr’dzang bhrợ pa dưr kinh tế tuần hoàn đăh k’đhơợng zư râu n’noh ta lơi. Căh mưy pa đhêy đhị c’lâng bh’rợ, zâp xa nay bh’rợ lêy bhrợ đăh kiểm toán râu ta lơi, kinh tế tuần hoàn, căh cậ pa zưm bhrợ lâng doanh nghiệp đăh k’đhơợng zư n’noh ta lơi cung xoọc vêy xay bhrợ, bhrợ pr’đơợ đoọng ha đợh bhr’dzang bh’rợ k’rơ lâh ooy cr’chăl nâu a’tôh. T’cooh Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Liên đoàn Thương mại lâng Công nghiệp Việt Nam - VCCI chi nhánh miền Trung - Tây Nguyên moon:

“Thành phố lêy tr’xăl k’rơ dzang moot ooy bh’rợ k’đhơợng zư n’noh ta lơi k’rong pa zưm, lêy đhị zâp bh’rợ âng kinh tế tuần hoàn: pa xiêr - đươi dua cớ - bhrợ pa liêm - pay pa chô năng lượng - bhrợ pa liêm đhị pr’lưch, lâng ting pâh bhrợ âng chính quyền, doanh nghiệp lâng đhanuôr. Lâng bhưah lâh mơ năc lêy vêy cơ chế, chính sách pa dưr tr’xăl bh’rợ kinh tế coh tuyến dzang moot ooy kinh tế tuần hoàn”.

Tơợ đợ tọ nhựa k’tứi coh tang trường tươc đợ c’lâng bh’rợ ga măc coh đô thị, c’lâng bh’rợ pa dưr mưy Đà Nẵng t’viêng - aih - nhâm mâng xoọc vêy tơợp tơợ đợ cr’noọ bh’rợ âng zâp ngai đhanuôr. Lâng năc đợ bh’rợ coh trường học bêl đâu bhrợ pr’đơợ đoọng ha mưy ha y chroo aih liêm âng thành phố Đà Nẵng./.

TỪ “ĐỔI RÁC LẤY QUÀ” ĐẾN BÀI TOÁN XỬ LÝ  RÁC THẢI BỀN VỮNG Ở ĐÀ NẴNG

Từ những hoạt động nhỏ trong trường học như “đổi rác lấy quà”, ý thức phân loại, tái chế rác đang dần hình thành trong giới trẻ Đà Nẵng, góp phần đáng kể giảm phát thải rác ra môi trường. Thành phố Đà Nẵng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi cách xử lý rác thải theo hướng hiện đại, tuần hoàn và bền vững

Những chai nhựa, lon nước hay giấy vụn… vốn bị xem là rác thải bỏ đi, giờ đây lại trở thành “tài sản nhỏ” của các em học sinh Trường Tiểu học Hòa Phước, phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng.

Chương trình “Đổi rác lấy quà” do Chi đoàn, Liên đội nhà trường tổ chức thường xuyên. Các em tự tay thu gom, phân loại rác tái chế để đổi lấy những phần quà nhỏ. Không khí hào hứng lan tỏa từ lớp học ra sân trường bởi những việc làm nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn. Em Nguyễn Ngọc Bảo Hân, học sinh lớp 5/3, Trường Tiểu học Hòa Phước hào hứng:       

“Thầy cô dạy chúng em nên bỏ rác đúng nơi quy định để bảo vệ môi trường, từ đó các bạn nâng cao hơn ý thức. Thông điệp mà chúng em muốn gửi đến các bạn là nếu muốn bảo vệ môi trường thì chúng ta phải học cách phân loại rác, bỏ rác đúng nơi quy định để môi trường và xã hội ngày càng tốt hơn”.

Cô Nguyễn Thị Thanh Thủy, giáo viên Trường Tiểu học Hòa Phước cho rằng, không chỉ là hoạt động ngoại khóa, chương trình còn giúp các em hiểu rằng, bảo vệ môi trường bắt đầu từ những hành động nhỏ mỗi ngày.

“Nhà trường, Chi đoàn, Liên đội giúp các em vào giờ ra chơi thu gom phân loại rác thải nhựa tại nhà đem lên trường phân loại. Ngoài việc học trên lớp, nhà trường tổ chức hoạt động này nhằm giúp học sinh sáng tạo những mô hình STEM”.

Phong trào “sống xanh” bảo vệ môi trường trong học đường ở thành phố Đà Nẵng đang dần lan rộng. Nhiều chương trình như “Chuyến xe kế hoạch nhỏ”, “Ngày hội đổi rác lấy quà” hay “Trường học xanh”… đã thu gom hàng chục tấn rác tái chế, vừa góp phần giảm rác thải nhựa, vừa gây quỹ hỗ trợ học sinh khó khăn.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, lượng rác thải sinh hoạt, công nghiệp và rác nhựa tại Đà Nẵng ngày càng gia tăng, đặt ra áp lực lớn lên hệ thống thu gom và xử lý. Hiện nay, mỗi ngày tại thành phố Đà Nẵng phát sinh hơn  4.450 tấn chất thải rắn sinh hoạt, nhiều nhất là khu vực đô thị với khảng 1.400 tấn. Dự báo, lượng rác thải sinh hoạt của thành phố tiếp tục tăng cao. Thành phố hiện có 5 khu xử lý rác thải với các phương thức chủ yếu gồm chôn lấp hợp vệ sinh, làm phân compost và đốt trực tiếp. Năng lực thu gom và xử lý rác thải của Đà Nẵng hiện nay thấp hơn so với nhu cầu thực tế, chỉ khoảng 2.050 tấn mỗi ngày.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Trường Sơn, Trưởng nhóm nghiên cứu quản lý môi trường và phát triển bền vững, Học viện Nông nghiệp Việt Nam nêu thực tế:

“Mô hình quản lý rác thải của Đà Nẵng mặc dù đã có chiến lược chuyển đổi nhưng hiện nay chúng ta vẫn đang áp dụng mô hình xử lý tuyến tính. Công nghệ xử lý, hiện nay Đà Nẵng đang triển khai dự án xây dựng nhà máy điện rác tuy nhiên chưa hoàn thiện nên hiện nay chủ yếu sử dụng các công nghệ xử lý chôn lấp rác thải là chính”.

Thực tế đô thị hóa nhanh cho thấy, cách xử lý rác truyền thống “thu gom rồi chôn lấp” không còn phù hợp. Thay vào đó, rác thải cần được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên trong mô hình kinh tế tuần hoàn. Bài toán quản lý rác thải không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn liên quan đến quản trị đô thị và thay đổi hành vi của cộng đồng.

Đà Nẵng đang triển khai xây dựng “thành phố môi trường”, đây là mục tiêu xuyên suốt, với các giải pháp đồng bộ như: đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, thu hút công nghệ xử lý tiên tiến, nâng cao nhận thức cộng đồng và từng bước hình thành kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải. Không chỉ dừng ở định hướng, các mô hình thí điểm về kiểm toán chất thải, kinh tế tuần hoàn, hay hợp tác với doanh nghiệp trong quản lý rác thải cũng đang được triển khai, tạo tiền đề cho những bước chuyển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam-VCCI chi nhánh miền Trung – Tây Nguyên  cho rằng:

“Thành phố cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý rác thải tích hợp, dựa trên các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn: giảm thiểu – tái sử dụng – tái chế – thu hồi năng lượng – xử lý cuối cùng, với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Và rộng hơn nữa, thì cần có cơ chế, chính sách thúc đẩy dịch chuyển mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn”.

Từ những chai nhựa nhỏ trên sân trường đến những chiến lược lớn ở tầm đô thị, hành trình xây dựng một Đà Nẵng xanh – sạch – bền vững đang được bắt đầu từ chính ý thức của mỗi người dân. Và có lẽ, chính những “mầm xanh” trong học đường hôm nay sẽ là nền tảng cho một tương lai xanh của thành phố Đà Nẵng trong tương lai./.