Pazêng trường học vêy ta ra pặ cớ. Pazêng apêê bêl ahay bhrợ bh’rợ k’đhơợng xay năc bơơn văl bhrợ bh’rợ pa choom. Nhà trường vêy ta k’dua xăl ooy bh’rợ k’đhơợng xay, pa xiêr đợ bh’rợ hành chính  đoọng apêê thầy cô bhrợ bấc lâh mơ ooy bh’rợ bha lâng… Pazêng rau tr’xăl n’nâu năc zêng muy rau zazum, rau đêêc năc đoọng học sinh bơơn học liêm choom lâh mơ

C’moo học n’nâu, học sinh prang k’tiếc k’ruung zêng zazum đươi muy bộ sách giáo khoa. Lâng bấc apêê k’conh k’căn, rau đêêc năc mr’cơnh lâng bh’rợ ba buôn lâh mơ bêl lướt câl sách, học sinh xăl trường, lướt ăt ooy vel đong n’lơơng công doọ lâh lum zr’năh k’đhap; pazêng bêệ sách dzợ u liêm năc choom ng’đươi cớ xăl tu muy vel đong vêy muy sách la lay:

“Ha dang ng’học vêy pa bhlâng bấc rau sách, bêl ơy nhăn câl xang năc công dzợ ta bhúch, ta bhúch năc dưr câl cớ muy bộ sách, muy quyển la lay năc bil t’ngay c’xêê chêêc lêy, tu êêh rau đong pa câl sách hân đoo công vêy đợ sách n’năc. Mr’cơnh ooy muy rau bộ sách năc buôn pa bhlâng ha k’conh k’căn lâng học sinh bêl ng’học tập”.

“Acu lêy bêl đươi zazum muy bộ sách năc liêm buôn ha bh’rợ lướt câl sách lâng công choom đớc lơi sách n’năc ha apêê ađhi học sinh khoá t’tun đươi, đoọng oó ta uah sách lâng bha ar”

Tơợ xa nay muy t’clăh sách, năc choom lêy muy rau rơơm kiêng k’crêê pa bhlâng: bh’rợ học ba buôn lâh mơ, pa xiêr đợ rau la lay cơnh lâng pa xiêr đợ zên prặ doọ lâh chr’năp nga’pay đươi.

Muy bộ sách zazum năc choom bhrợ t’vaih muy rau zazum ooy xa nay ng’học. Ha dợ học sinh bơơn học n’hau tơợ sách n’năc năc ng’đươi ooy thầy lâng ooy bh’rợ ng’học. Mr’đoo bài học, apêê ađhi vêy bơơn ta mooh, bơơn bhrợ, bơơn lêy lâng pa chô xa nay ta ơơi pa chô?Năc ha dợ dzợ cơnh ng’hay đoọng bhrợ bài kiểm tra?Xăl sách năc choom ng’bhrợ lâng muy quyết định, xăl bh’rợ học năc căh choom.

Cô Nguyễn Thị Tuyết Mai – Hiệu trưởng Trường tiểu học lâng THCS Nguyễn Đình Chiểu, Hà Nội prá xay đoọng pazêng rau xăl t’mêê bhrợ t’vaih rau liêm choom la lua ta nih, năc căh choom đương g’nưưm tơợ muy n’đăh:

“Trách nhiệm năc âng pêê lực lượng, năc conh dzuung âng cha gang. Tr’nơơp năc rau g’lăng, pr’ăt bh’rợ lâng rau đơợ loon liêm choom xăl t’mêê bh’rợ pa choom âng apêê thầy cô giáo. C’bhuh g’luh bơr năc apêê học sinh năc công vêy ta pa dưr cr’noọ t’bhlâng lâng n’năl ghít ooy bh’rợ âng đay, công cơnh cr’noọ ma t’bhlâng âng đay coh bh’rợ học tập, ma học tập. Rau pêê cậ năc pr’loọng đong ta luôn đh’rưah lâng nhà trường, ting n’năc mâng loom, zooi apêê k’coon”.

Hân đhơ cơnh đêêc đoọng thầy choom xăl t’mêê ooy bh’rợ dạy, năc nhà trường cônh xăl ooy bh’rợ pa bhrợ. Nâu đoo năc xa nay n’tun âng xa nay ma méch cớ pazêng trường học.

Coh muy bơr zr’lụ, c’moo học t’mêê năc tơơp lâng muy hình ảnh chr’năp bhlâng: apêê bêl ahay năc hiệu trưởng, hiệu phó năc nâu cơy dưr bhrợ bh’rợ pa choom coh lớp. Ha dang ng’xay n’đăh bh’rợ tr’nêng, rau đêêc năc rau tr’xăl. Ha dang ng’xay n’đăh học sinh, xa nay năc chr’năp coh xa nay muy pâng kinh nghiệm, bh’rợ tr’nêng âng apêê thầy n’năc năc bơơn chô đhị zr’lụ pa bhlâng kiêng vêy – năc lớp học. Nâu đoo công năc xa nay âng PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa, đại biểu Quốc hộc chuyên trách đhị Uỷ ban văn hoá lâng xã hội âng Quốc hội:

“Ahêê vêy c’bhuh liêm choom bhlâng năc apêê thầy cô dzoóc bhrợ bh’rợ k’đhơợng xay, apêê n’năc năc đợ thầy ta béch pa bhlâng. Acu bhui har bhlâng bêl đọc coh báo năc bơơn lêy bấc apêê thầy xrặ đơn nhăn bhrợ bh’rợ giáo viên, văl xay bhrợ đoọng ha giáo dục. Muy năc apêê đoo mâng loom ooy tr’béch âng đay coh bh’rợ tr’nêng lâng apêê chroi đoọng liêm choom bhlâng bh’rợ tr’nêng n’năc. Rau bơr cậ năc apêê đoo ơy mặ z’lâh pazêng rau chr’năp cơnh c’xu. Lâng đợ manuyh liêm choom n’năc, ha dang bơơn pa dưr liêm choom năc zooi ha học trò căh muy c’năl anăm, năc c’năl ooy xã hội, ooy xa nay xay bhrợ đoọng, lâng t’bhlâng zooi đoọng ha xã hội”.

Ma méch trường học năc dzợ ng’pác crêê cơnh c’rơ: giáo viên ta béch ooy bh’rợ năc vêy ta đoọng pa bhrợ coh p’pâng trường phân hiệu; zr’lụ xưa zr’lụ ta bhúch giáo viên năc vêy p’xoọng bơơn pa m’mơ; đợ manuyh vêy kinh nghiệm k’đhơợng xay lâng ta béch ooy bh’rợ năc choom văl cớ ooy bh’rợ giảng dạy.

Trường học năc choom dưr ga măc, bhưah, ha dợ rau chr’năp bhlâng năc dưr k’rơ tơợ m’pâng. Lâng đoo bêl muy trường vêy bấc phân hiệu, bấc giáo viên, bấc học sinh lâh mơ, bh’rợ k’đhơợng xay căh dzợ cơnh l’lăm ahay. Ting cơnh t’cooh Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo lâng Cán bộ k’đhơợng xay giáo dục, nâu cr’chăl nhà trường xăl tơợ k’đhơợng xay hành chính tước ooy bh’rợ quản trị, coh đêêc pác quyền lâng dữ liệu dưr vaih đợ pr’đươi chr’năp bhlâng:

Tr’nơơp năc xăl tơợ cr’noọ xa nay k’đhơợng xay hành chính cơnh c’xu năc tước ooy bh’rợ quản trị nhà trường. Nhà trường pác cấp k’rơ lâh mơ bhlưa hiệu trưởng lâng pazêng apêê đồng chí phó hiệu trưởng pazêng khối trưởng lâng pazêng tổ trưởng chuyên môn đoọng bhrợ h’cơnh ooy bh’rợ k’đhơợng xay liêm buôn lâh mơ lâng đhr’đhuông. Năc chuyển đổi số k’rơ lâh mơ, coh đêêc quản trị nhà trường đươi ooy cơ sở dữ liệu la lua ta nih. T’cooh xa nay nhà trường năc t’bhlâng bhrợ bh’rợ nhà trường ooy rau mr’cơnh cr’noọ xa nay, tu xa nay zazum năc pa dưr nhà trường lâng tu rau liêm choom âng giáo dục, tu quyền lợi học tập âng học sinh.

Coh x’rịa quản trị nhà trường liêm choom năc công êêh rau đoọng muy bộ máy pa bhrợ liêm lâh mơ, năc đoọng lớp học liêm choom lâh mơ.

Muy hiệu trưởng pa xiêr bh’rợ hành chính, muy giáo viên pa xiêr muy hồ sơ, báo cáo, hội họp năc đợ cr’chăl chr’năp n’năc năc vêy ta đoọng ooy bh’rợ tr’nêng bha lâng: năc ra văng bài pa choom ghít lâh mơ, n’năl ghít cr’noọ âng học sinh bấc lâh mơ, prá xay lâng đồng nghiệp bấc lâh mơ, t’bhlâng zooi pazêng apêê ađhi học sinh lum pr’ăt tr’mông zr’năh k’đháp bấc lâh mơ…

Rau đêêc năc xa nay vêy Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm prá xay ghít bêl prá xay ooy muy c’moo xay bhrợ cơnh xa nay Nghị quyết 71 ooy rau t’bhlâng bhrợ liêm choom coh bh’rợ pa dưr giáo dục lâng đào tạo:

“Chính phủ, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo lâng pazêng vel đong năc vêy c’lâng bh’rợ ghít liêm bhlâng, xay moon ghít trách nhiệm lâmh cr’chăl đoọng r’dợ bhr’lậ pa liêm đhr’năng ta bhúch ooy trường, lớp, giáo viên; ting n’năc ch’mêệt lêy cớ, ra pặ, tr’xăl cớ đợ trường lớp lâng apêê giáo viên t’đui ooy đhr’năng dưr bấc âng dân số, g’đéch đhr’năng zr’lụ xưa, zr’lụ ta bhúch, k’rong bhrợ da dzoóc bấc ooy, đươi dua c’rơ căh lâh liêm choom. Năc t’đui đoọng ha zr’lụ ch’ngai bha dăh, k’noong k’tiếc, hải đảo, zr’lụ đhanuôr acoon coh, ting n’năc pa xiêr đhr’năng pa bhlâng xiên trường lớp coh pazêng đô thị, zr’lụ công nghiệp lâng vel đong dưr bấc dân số đơơh. Cr’noọ xa nay zazum năc căh choom đớc muy học sinh hân đoo căh bơơn lướt học tu ta bhúch trường, ta bhúch lớp, ta bhúch thầy cô. Nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh coh bh’rợ ta bơơn đươi giáo dục liêm choom, rau đêêc năc đoo đoong pa châng lêy chr’năp bhlâng coh bh’rợ xay bhrợ cơnh xa nay Nghị quyết 71”.

Cơnh đêêc, tơợ muy bộ sách mr’cơnh tước ooy bh’rợ ra pặ trường học, tơợ ma méch k’đhơợng xay tước ooy bh’rợ xăl bh’rợ pa choom, pazêng chính sách k’noọ u g’mắc bhlâng năc zêng t’hươc ooy rau ghit bhlâng coh muy t’ngay lươt học: học sinh bơơn học lâng thầy ta bech lâh mơ, coh pr’đơợ liêm choom lâh mơ lâng đợ học liêm choom lâh mơ./.

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC: ĐỂ HỌC SINH ĐƯỢC HỌC TẬP TỐT HƠN

Một năm học mới bắt đầu với những điều rất quen thuộc: một bộ sách mới, một lớp học mới, những giờ lên lớp với các thầy, cô. Nhưng năm học này, phía sau những điều quen thuộc ấy là không ít thay đổi. Một bộ sách giáo khoa được sử dụng thống nhất trên cả nước. Mạng lưới trường học được sắp xếp lại. Những người từng làm công tác quản lý có thể trở lại bục giảng. Nhà trường được yêu cầu thay đổi cách quản trị, giảm những công việc hành chính để người thầy có thêm thời gian cho chuyên môn… Những thay đổi này đều gặp nhau ở đểm, đó là để học sinh được học tốt hơn

Năm học này, học sinh trên cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa. Với nhiều phụ huynh, điều đó đồng nghĩa với việc dễ tìm mua sách hơn, học sinh chuyển trường, chuyển địa phương cũng bớt xáo trộn hơn; những cuốn sách còn tốt có thể tiếp tục được sử dụng thay vì mỗi nơi một bộ:

 “Nếu mà học có quá nhiều bộ sách, cứ đăng ký mua xong lại vẫn thiếu, thiếu xong lại đi mua một bộ sách, một quyển khác thì rất mất thời gian tìm, vì không phải nhà sách nào cũng cấp cái loại sách đấy. Thống nhất về một bộ sách thì rất thuận lợi cho cả phụ huynh và học sinh trong quá trình học tập”.

“Em cảm thấy khi mình sử dụng chung một bộ sách thì có thể tiện lợi cho việc mua sách và cũng như có thể để lại sách cho các em học sinh khóa dưới để tránh lãng phí sách và giấy”.

Từ chuyện một cuốn sách, có thể thấy một mong muốn rất giản dị: việc học thuận lợi hơn, bớt những khác biệt không cần thiết và bớt cả những chi phí có thể tránh được.

Một bộ sách thống nhất có thể tạo ra một điểm chung về học liệu. Còn học sinh học được gì từ cuốn sách ấy lại phụ thuộc vào người thầy và cách tổ chức giờ học. Cùng một bài học, các em có được hỏi, được làm, được thử và tự tìm câu trả lời? Hay vẫn chủ yếu ghi nhớ để làm bài kiểm tra? Đổi sách có thể làm bằng một quyết định, đổi cách học thì không.

Cô Nguyễn Thị Tuyết Mai - Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Nguyễn Đình Chiểu, Hà Nội cho rằng để những đổi mới tạo ra kết quả thực chất, không thể chỉ trông chờ vào một phía:

“Trách nhiệm thuộc về ba lực lượng giống như ba chân kiềng. Thứ nhất là năng lực, phẩm chất và sự chủ động tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy của đội ngũ các thầy cô giáo. Lực lượng thứ hai đó là chính các con học sinh cũng phải được truyền lửa và tự nhận thức về trách nhiệm cũng như ý thức tự lực của mình trong việc học tập, tự giác học tập. Cái thứ ba nữa là gia đình cũng phải thường xuyên phối hợp với nhà trường, đồng thời tin tưởng, hỗ trợ cho các con”.

Nhưng để người thầy có thể đổi mới cách dạy, chính nhà trường cũng phải thay đổi cách vận hành. Đây là phần phía sau của câu chuyện sắp xếp lại mạng lưới trường học.

Ở một số nơi, năm học mới bắt đầu bằng một hình ảnh khá đặc biệt: những người từng là hiệu trưởng, hiệu phó trở lại đứng lớp. Nếu nhìn từ vị trí công việc, đó là một sự thay đổi. Nhưng nếu nhìn từ phía học sinh, câu chuyện lại đáng chú ý ở chỗ khác một phần kinh nghiệm, chuyên môn của những người thầy ấy được đưa trở lại nơi cần nó nhất – lớp học. Đây cũng là quan điểm của PGS TS Đỗ Chí Nghĩa, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban văn hóa và xã hội của Quốc hội:

 “Chúng ta có một đội ngũ rất tiềm năng là các thầy lên là quản lý, đấy là chính là những thầy giỏi. Tôi rất là vui khi đọc trên báo là thấy nhiều thầy viết đơn xin trở lại làm giáo viên, quay trở lại cống hiến cho giáo dục. Một là họ rất tự tin vào chuyên môn của họ và họ sẽ đóng góp chuyên môn rất tốt. Thứ hai là họ đã vượt lên được những tính chất cá nhân thường tình. Và những tấm gương ấy nếu phát huy đúng thì cũng sẽ giúp cho học trò không chỉ kiến thức đâu, mà cách nhìn về xã hội, cách nhìn về cống hiến, về sự tận hiến với xã hội”.

Sắp xếp trường học còn nhằm điều phối tốt hơn nguồn lực: giáo viên có chuyên môn phù hợp có thể được bố trí giữa các phân hiệu; nơi thừa nơi thiếu giáo viên có thêm cơ hội cân đối; những người có kinh nghiệm quản lý và chuyên môn có thể trở lại với công việc trực tiếp giảng dạy.

Trường học có thể lớn hơn về quy mô, nhưng điều quan trọng là phải mạnh hơn từ bên trong. Và khi một trường có nhiều phân hiệu, nhiều giáo viên, nhiều học sinh hơn, cách quản lý không thể giữ nguyên như trước. Theo ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, đây là lúc nhà trường phải chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị, trong đó phân quyền và dữ liệu trở thành những công cụ quan trọng:

“Trước hết là phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị trường học. Nhà trường cần phải phân cấp mạnh mẽ giữa hiệu trưởng với các đồng chí phó hiệu trưởng các khối trưởng và các tổ trưởng chuyên môn để làm sao việc điều hành thuận lợi nhất và thông suốt. Phải chuyển đổi số một cách mạnh mẽ, trong đó là quản trị nhà trường dựa trên cơ sở các dữ liệu thực. Lãnh đạo nhà trường cần phải quan tâm xây dựng mô hình nhà trường với một văn hóa đồng thuận thống nhất vì mục tiêu chung là phát triển nhà trường và vì chất lượng giáo dục, vì quyền lợi học tập của học sinh”.

Suy cho cùng quản trị nhà trường tốt hơn cũng  không phải để có một bộ máy vận hành đẹp hơn, mà để lớp học được tốt hơn.

Một hiệu trưởng bớt việc hành chính, một giáo viên bớt hồ sơ, báo cáo, hội họp thì phần thời gian được trả lại ấy phải được dành cho chuyên môn: chuẩn bị bài kỹ hơn, hiểu học sinh hơn, trao đổi với đồng nghiệp nhiều hơn, tìm cách hỗ trợ những em còn gặp khó khăn…

Đó cũng là tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khi đánh giá một năm thực hiện Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo:

 “Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các địa phương phải có lộ trình cụ thể, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn để từng bước giải quyết căn bản những thiếu hụt về trường, lớp, giáo viên; đồng thời rà soát, sắp xếp, điều phối lại mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên theo biến động dân số, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, đầu tư dàn trải, sử dụng nguồn lực kém hiệu quả. Phải ưu tiên vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời xử lý tình trạng quá tải trường lớp tại các đô thị, khu công nghiệp và địa bàn tăng dân số cơ học nhanh. Mục tiêu chung là không để một học sinh nào bị hạn chế cơ hội học tập vì thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô. Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục có chất lượng phải là một trong những thước đo quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết 71”.

Như vậy từ một bộ sách thống nhất đến sắp xếp trường học, từ tinh gọn quản lý đến đổi mới phương pháp dạy học, những chính sách tưởng như rất lớn lại cùng hướng về những điều rất cụ thể trong một ngày đi học: học sinh có được học với những người thầy tốt hơn, trong điều kiện tốt hơn và bằng những cách học hiệu quả hơn./.