Bhiệc đươi dua Flycam ooy đợ g’luh lươt cha mêêt lêy crâng k’coong cơnh đâu ting t’ngay ting vêy bơơn Hạt Kiểm lâm zr’lụ 6 đươi bhrợ ta luôn lâng bâc ooy. Lâng k’tiêc crâng bhưah ga măc, lâh 100 r’bhâu ha âng zêng 3 chr’val Măng Đen, Kon Plông lâng Măng Bút (âng chr’hoong Kon Plông ty ahay), c’lâng lươt vôch zr’năh k’đhạp, ha dợ apêê pa bhrợ âng Hạt năc vêy 15 kiểm lâm viên cơnh xoọc đâu năc bhiệc đươi dua công nghệ số ooy đăh k’đhơợng zư lêy crâng năc đoo bh’rợ chr’năp liêm, chrooi pa xoọng pa dưr liêm choom bh’rợ lêy cha mêêt. Kiểm lâm viên Huỳnh Tú, Hạt Kiểm lâm zr’lụ 6 moon:

“Bh’rợ zâp t’ngay âng Kiểm lâm viên năc k’đhơợng zư lêy crâng. Đhị bêl lêy cha mêêt, bhiệc đươi dua flycam zooi đoọng ha zi lêy cha mêêt liêm đăn lâh, bơơn lêy vêy râu căh liêm crêê. Pr’đươi nâu năc zooi đoọng apêê pa bhrợ bơơn lêy đơơh đhị rooh cat, bêl lêy cha mêêt coh crâng, zư lêy crâng năc bơơn lêy liêm đơơh đhị apêê bhrợ căh liêm crêê”.

Ha dang cơnh coh plêệng vêy pr’đươi lêy cha mêêt liêm chr’năp bhlâng, năc coh dưp crâng k’coong zâp ngai đhanuôr coh vêê đông năc mưy cr’lặ t’nil zư lêy râu t’viêng liêm đoọng ha crâng k’coong.

8 giờ ra diu, bêl râu tr’clá ang âng măt t’ngay t’mêê dưr đhị bha đưn Ngọc Trơn coh vêêl Kon Vơng Kia, chr’val Măng Đen, cung năc bêl anoo A Hùng, Trưởng vêêl đh’rưah lâng apêê pa bhrợ coh tổ lêy cha mêêt zư crâng lươt moot ooy crâng. Lâh mơ đợ râu pr’đươi pr’dua buôn âng đơơng coh crâng, năc dzợ vêy điện thoại choom lêy đị đợc phần mềm định vị. Chi ol ooy đăh đhăm crâng k’coong bhưah liêm, anoo A Hùng moon, vêêl Kon Vơng Kia vêy 157 pr’loọng đhanuôr Mơ Nâm vêy ta đoọng k’đhơợng zư lêy 327 hécta crâng. Tơợ c’moo 2020, vêêl ơy bhrợ pa dưr Ban k’đhơợng zư lêy crâng lâng 4 tổ tr’xăl lêy cha mêêt:

“Acu năc trưởng ban. Lươt lêy cha mêêt lêy ta luôn, tổ trưởng vêy trách nhiệm k’đươi moon bh’rợ liêm ghit, zâp t’ngay mơ 2-3 cha nặc. Xang nặc xay moon cớ t’ngay lươt bêl đêêc ha mơ km, lươt đhị zr’lụ n’đoo, vêy bơơn lêy râu rị căh. Buôn lêy bêl lươt năc đị định vị điện thoại xang nặc chụp ảnh pa gơi đoọng ooy trưởng ban. Trưởng ban năc vêy trách nhiệm xay moon lâng Công ty Lâm nghiệp chr’hoong Kon Plông ty ahay”.

Anoo A Hùng moon, bêl ahay đhanuôr buôn moon, crâng năc pr’đươi cr’van zr’nưm, kiêng col n’loong, pay k’tiêc bhrợ ha rêê zâp bêl cung choom. Ha dợ tơợ t’ngay vêy choom bơơn bhrợ cha đươi zên đăh crâng, năc cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr ơy ting tr’xăl liêm ghit lâh mơ:

“Bêl căh ơy bhrợ pa dưr Ban k’đhơợng zư lêy crâng âng vêêl (tơợ c’moo 2019 rạch năc a’tôh), coh vêêl đông buôn bhrợ pa hư crâng, bhrợ căh liêm crêê đăh luật crâng, lâh mơ năc apêê bhrợ môp lêt nâu đăh Măng Đen chô moot ooy crâng đơơng máy móc, căt pay n’loong. Tơợ c’moo 2020 tươc đâu doọ dzợ vaih cơnh đêêc. Ha dang apêê âng đơơng máy năc azi bơơn lêy, pay coọp zư đơơh. Đhanuôr cung năl liêm ghit zư lêy crâng. Choh pa xoọng tơơm dổi đhị da ding bha đưn. Zên đoọng k’đhơợng zư 1 quý m’bứi bhlâng 90 ực đhị 327 ha đoọng ha 157 pr’loọng. Ooy đâu cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr vêy pa dưr dal, crâng zư lêy liêm. Nâu cơy, coh vêêl đông zêng zư t’viêng liêm lâh 32,5ha tơợ c’moo 2022 tươc đâu. Xọoc crâng dổi nâu ơy dal k’noọ 2 mét”.

Vêêl Kon Vơng Kia năc mưy ooy bâc apêê đhanuôr vêy bơơn Công ty TNHH mưy thành viên Lâm nghiệp Kon Pơ Lông đoọng k’đhơợng zư lêy crâng. T’cooh Trần Văn Thanh, Trạm trưởng Trạm k’đhơợng zư lêy, đươi dua lâng pa dưr pa xơc crâng Măng Đen đoọng năl, đơn vị ơy đoọng ooy 6 vêêl đông k’đhơợng zư lâh 2.500ha đhị pa zêng 9.800ha crâng a’bhưy. Căh mưy đoọng k’đhơợng zư crâng, Trạm dzợ lêy pa choom đoọng đhanuôr đươi dua công nghệ bêl lươt coh crâng:

“Pa choom đoọng đhanuôr câl điện thoại smartphone cài đặt bản đồ k’đhơợng zư lêy crâng âng apêê k’đhơợng zư. Cơnh đhị đêêc 200-300ha năc apêê âng công ty bhrợ đhị zr’lụ n’năc đoọng apêê zư lêy. Lêy cha mêêt ooy đêêc, đhanuôr lươt cha mêêt lêy. Ooy cr’chăl lêy cha mêêt, đhanuôr bơơn lêy vêy râu căh liêm choom năc xay moon đơơh. Trạm cung pa choom đoọng đhanuôr bhrợ kếc hoạch zâp c’xêê lâng vêy xrặ đợc đợ mơ tuần lươt cha mêêt lêy. Pa đhang moon cơnh bêl đâu pr’loọng đông t’cooh -B lươt lêy cha mêêt, ooy cr’chăl lêy doọ râu vêy năc xrặ coh nhật ký, zâp tuần đhi noo âng Trạm vêy xiêr lêy cha mêêt nhật ký âng đhanuôr, xay moon coh tuần n’năc apêê lươt cha mêêt lêy ha mơ chu; ha mơ g’luh pa zưm lươt cha mêêt lêy”.

T’cooh Nguyễn Văn Huynh, Trưởng phòng Kỹ thuật - Công ty TNHH mưy thành viên Lâm nghiệp Kon Plong moon, Công ty vêy Nhà nước đoọng k’đhơợng zư đươi dua lâh 55.000ha k’tiêc a’bhưy, ooy đâu vêy lâh 50 r’bhâu ha crâng âng chr’hoong Kon Plông ty... Công ty ơy đoọng ha 35 c’bhuh apêê zư lêy lâh 14.900ha lâng đoọng ha pr’loọng đông k’đhơợng zư lâh 498ha. Bhiệc đoọng k’đhơợng zư crâng ơy bhrợ pa xoọng zên bơơn bhrợ, pa dưr pr’ăt tr’mung ha đhanuôr coh vêêl đông. Tơợ đêêc, cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr đăh zư lêy crâng vêy pa dưr liêm choom lâh:

“Tơợ c’moo 2021-2025, bhiệc bhrợ pa hư crâng lâng bơơn a’đhăh dzăm doọ dzợ bâc, ooy c’moo 2025 tươc đâu doọ vêy tu bhiệc n’đoo dưr vaih. Cơnh c’moo 2021, pa zêng đợ mơ bhrợ căh liêm crêê đhị k’tiêc Công ty k’đhơợng zư 37 tu bhiệc, c’moo 2024 dưr vaih 1 tu bhiệc lâng c’moo 2025 tươc đâu doọ vaih tu bhiệc n’đoo. Mưy bhrợ pa hư crâng năc vaih”.

Đh’rưah lâng k’đhơợng zư crâng, bh’rợ choh crâng, bhrợ t’viêng liêm đhị k’tiêc bha đưn li lưih lâng zư lêy râu chr’năp liêm sinh học cung vêy bơơn chính quyền lâng ngành chức năng zâp chr’val k’coong ch’ngai đăh Tây âng tỉnh Quảng Ngãi p’ghit lêy. Lâh mơ, zr’lụ crâng âng zâp chr’val Măng Đen, Kon Plông lâng Măng Bút vêy ta moon năc vêy bâc râu chr’năp liêm lâng bâc a’đhăh dzăm, n’loong n’cuông chr’năp pr’hăt. T’mêê đâu, đhị zr’lụ nâu t’mêê bơơn lêy lâh 500 boọ ăt ooy t’nooi bha ar bhrông lêy zư pa liêm. T’cooh Lê Xuân Hưng - Phó Hạt Trưởng - Hạt Kiểm lâm zr’lụ 6 đoọng năl:

“K’đươi moon đhanuôr oó penh bơơn, coọp croọl, lêệng bhrợ, ha dang bơơn lêy năc xay moon lâng chính quyền, Hạt kiểm lâm đhị đêêc. Bh’rợ nâu vêy bhrợ ta luôn, căh mưy Hạt bhrợ năc pa zưm lâng chính quyền lâng c’la zư lêy crâng đoọng bhrợ bhiệc nâu. Lâh mơ bộ năc bơr pêê râu a’đhăh dzăm chr’năp pr’hăt lơơng dzợ. Râu moot bhrợ bhrơợng k’rơ âng vêêl đông lâng apêê chức năng năc xoọc đâu doọ dzợ vaih bhiệc moot penh bơơn a’đhăh dzăm, bhiệc toom coọp lâng bh’rợ nâu cung rơợng năc doọ lâh pân bơơn bhrợ”.

Ooy đăh bhiệc xay moon, cr’noọ bh’rợ zư lêy, pa dưr pa xơc crâng ting clan bhưah k’rơ zâp ooy, vaih năc mưy cr’noọ bh’rợ ta luôn âng zâp ngai đhanuôr. Amoó Y Trang, c’la homestay Sóc’house coh chr’val Măng Đen moon:

“Xọoc đâu, dzợ ta luôn lươt choh crâng, đh’rưah lâng đhanuôr choh crâng ooy đợ đhị k’tiêc bha đưn li lưih. Sóc cung zư lêy crâng, cung năl ghit bêl tr’xăl plêệng k’tiêc cơnh đêêc năc crâng chr’năp bhlâng, năc Sóc cung kiêng moon đoọng zâp ngai zư lêy crâng lâng pa dưr crâng. Pa đhang moon cơnh coh Măng Đen, chính quyền, cán bộ cung cơnh dự án choh 1 ực tơơm crâng căh cậ bhrợ t’viêng liêm năc cung ơy đh’rưah choh pa dưr. Chr’val Măng Đen cung ơy moon bhrợ liêm choom, hân đhơ bh’cộ bha lâng, cán bộ cung cơnh đhanuôr ơy vêy bâc g’luh lươt choh crâng đhị zr’lụ k’tiêc bha đưn, li lưih”.

Tỉnh Quảng Ngãi vêy lâh 900 r’bhâu ha crâng a’bhưy lâng crâng choh. Xang bêl xay bhrợ chính quyền vêêl đông 2 cấp, bh’rợ k’đhơợng zư crâng vêy bơơn zâp vêêl đông lâng ngành chức năng k’rang lêy, bhrợ bha lâng đoọng lêy chô bhrợ pa dưr crâng mưy cơnh nhâm mâng. T’cooh Nguyễn Khánh Ngọc - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl:

“Zâp vêêl đông, UBND zâp chr’val, phường, đặc khu cung ơy lêy cha mêêt xay bhrợ pa dưr zâp ban k’đhơợng zư đăh bh’rợ zư lêy crâng, bhrợ pa dưr bh’rợ pa zưm bhrợ. Zâp doanh nghiệp, pr’loọng đông lêy ký gr’hoot lâng quy chế đăh k’đhơợng zư lêy crâng đoọng xay bhrợ đhị vêêl đông, pa xiêr đợ mơ moot bhrợ pa hư crâng. Cr’chăl nâu, zâp c’la crâng lêy ký gr’hoot đăh k’đhơợng zư crâng cung cơnh zêl cha groong rooh crâng”.

Ớ, zư lêy crâng căh nặc xa nay bh’rợ âng mưy, bơr t’ngay, cung căh vêy nặc bh’rợ âng mưy ngai. Râu pa zưm bhrợ âng khoa học công nghệ, chuyển đổi số đăh k’đhơợng zư lêy crâng pa zưm lâng trách nhiệm âng đhanuôr coh vêêl đông năc vêy đơơng chô pr’hoọm t’viêng têêm ngăn đoọng ha đợ đhăm crâng coh zr’lụ da ding đăh Tây tỉnh Quảng Ngãi./.

CHUNG TAY GIỮ MÀU XANH ĐẠI NGÀN

Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ rừng, đặc biệt là sự chung tay, cộng đồng trách nhiệm của mỗi người dân bản địa đã và đang đem lại màu xanh bình yên cho đại ngàn. Ghi nhận của PV Đài TNVN tại vùng miền núi phía Tây tỉnh Quảng Ngãi

“Em khởi động con flycam ĐV 3T. Càng lên cao càng dễ phát hiện điểm cháy, hoặc điểm có phá rừng…Đây là rừng trồng thuộc công ty kiểm lâm Konplong, khi phát hiện điểm cháy hoặc đốt phá rừng sẽ quay, ghi hình camera trực tiếp và bộ phận quản lý bảo rừng sẽ về xử lý lại, tiếp nhận thông tin. Máy này có thể bay ở độ cao trên 200 mét, bán kinh bay là 5km. Đơn vị có 1 con flycam và 1 ông dòm”.

Việc sử dụng Flycam trong những cuộc tuần tra rừng như thế này ngày càng được Hạt Kiểm lâm khu vực 6 ứng dụng thường xuyên và rộng rãi. Với diện tích rừng lớn, hơn 100 ngàn ha của cả 3 xã Măng Đen, Kon Plông và Măng Bút (thuộc huyện Kon Plông cũ), địa hình hiểm trở, trong khi lực lượng của Hạt chỉ có 15 kiểm lâm viên như hiện nay, thì việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý, bảo vệ rừng là giải pháp tiên quyết, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giám sát. Kiểm lâm viên Huỳnh Tú, Hạt Kiểm lâm khu vực 6 chia sẻ:

“Công việc hàng ngày của Kiểm lâm viên là quản lý, bảo vệ rừng. Trong tuần tra, việc ứng dụng flycam, giúp mình đi gần, cự ly gần, phát hiện nhanh chóng hơn. Thiết bị này giúp lực lượng phát hiện nhanh điểm cháy, trong tuần tra rừng, bảo vệ rừng thì phát hiện nhanh vùng khai thác, vùng trọng điểm”

 Nếu như trên bầu trời có thiết bị giám sát hiện đại, thì dưới tán rừng già, mỗi người dân bản địa lại là một "cột mốc sống" gìn giữ màu xanh cho đại ngàn.

8 giờ sáng, khi ánh bình minh vừa nhô lên khỏi ngọn đồi Ngọc Trơn ở thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen, cũng là lúc anh A Hùng, Trưởng thôn cùng các thành viên trong tổ tuần tra xuất phát vào rừng. Hành trang của họ ngoài những vật dụng đi rừng thiết yếu, còn có chiếc điện thoại thông minh luôn bật sẵn phần mềm định vị. Chỉ tay về phía cánh rừng rộng lớn trước mặt, anh A Hùng cho biết, thôn Kon Vơng Kia có 157 hộ đồng bào Mơ Nâm được giao khoán bảo vệ 327 héc-ta rừng. Từ năm 2020, thôn đã thành lập Ban quản lý bảo vệ rừng với 4 tổ luân phiên tuần tra:     

“Tôi là trưởng ban. Đi tuần ngày nào cũng đi, tổ trưởng có trách nhiệm phân công cụ thể, mỗi ngày bình quân 2-3 người. Sau đó báo cáo lại ngày đi hôm ấy bao nhiêu km, đi tiểu khu nào, có phát hiện gì không. Bình thường khi đi thì bấm định vị điện thoại rồi chụp ảnh gửi về cho trưởng ban; Trưởng ban sẽ có trách nhiệm báo với Công ty Lâm nghiệp huyện Kon plong cũ”.

Anh A Hùng tâm sự, trước đây bà con thường quan niệm, rừng là tài sản chung, muốn chặt cây, lấn đất làm rẫy lúc nào cũng được. Nhưng từ ngày có sinh kế từ rừng, tư duy của dân làng đã thay đổi hoàn toàn:

“Khi chưa thành lập BQLBVR của thôn (từ 2019 trở về trước), trên địa bàn từng xảy ra nhiều vụ phá rừng, vi phạm lâm luật, chủ yếu lâm tặc ngoài Măng Đen vào rừng có máy móc, cưa cây. Từ năm 2020 đến nay không xảy ra nữa. Bên kia chỉ cần vác máy là mình phát hiện, thu ngay. Người dân cũng có ý thức bảo vệ rừng.  Bà con trồng thêm cây dổi xanh nơi đồi trọc. Tiền giao khoán quản lý 1 quý ít nhất 90 triệu/327 ha cho 157 hộ. Qua đó ý thức người dân được nâng cao, rừng được bảo vệ . Thời điểm hiện tại, toàn thôn phủ xanh được 32,5 ha (dổi xanh) tử năm 2022 đến nay. Hiện rừng dổi đã cao gần 2 m rồi”.

Thôn Kon Vơng Kia là một trong số nhiều cộng đồng được Công ty TNHH Một thành viên Lâm nghiệp Kon Pơ Lông giao khoán rừng. Ông Trần Văn Thanh, Trạm trưởng Trạm quản lý, bảo vệ, sử dụng và phát triển rừng Măng Đen cho biết, đơn vị đã giao khoán cho 6 cộng đồng thôn quản lý hơn 2.500 héc-ta trên tổng số 9.800 héc-ta rừng tự nhiên. Không chỉ giao khoán, Trạm còn trực tiếp "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn bà con làm chủ công nghệ khi đi rừng:

“Hướng dẫn bà con mua điện thoại smartphone cài đặt bản đồ quản lý bảo vệ rừng mà cộng đồng nhận khoán. VD vị trí đó 200-300 ha thì bộ phận của công ty sẽ làm hiện trạng của khu vực đó của cộng động đó.Căn cứ đó, bà con đi tuần. Trong quá trình tuần tra, kiểm tra, bà con mà phát hiện thì báo cáo. Trạm cũng hướng dẫn bà con xây dựng kế hoạch hằng tháng và có nhật ký tuần  tra luôn. Ví dụ hôm nay hộ ông A- B đi tuần, trong quá trình tuần qua không có gì thì ghi trong nhật ký, hằng tuần anh em của Trạm sẽ xuống kiểm tra nhật ký của bà con, báo cáo trong tuần đó cộng đồng đi tuần tra bao nhiêu cuộc; bao nhiêu cuộc phối hơp tuần tra.”.

Ông Nguyễn Văn Huynh, Trưởng phòng Kỹ thuật- Công ty TTHH 1 thành viên Lâm nghiệp Kon Plong cho biết, Công ty được Nhà nước giao quản lý sử dụng hơn 55.000 ha đất tự nhiên, trong đó có hơn 50 ngàn ha rừng thuộc huyện Kon Plông cũ…Công ty đã giao khoán cho 35 cộng đồng bảo vệ hơn 14.900 ha và giao cho hộ gia đình quản lý  hơn 498 ha. Việc giao khoán rừng cho cộng đồng đã tạo thêm sinh kế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân bản địa. Từ đó, ý thức của bà con trong việc gìn giữ, bảo vệ rừng đã được nâng lên đáng kể.

“Từ 2021-2025, tình trạng vi phạm luật lâm nghiệp và vi phạm về động vật hoang dã giảm dần qua các năm, riêng năm 2025 đến nay không có vụ việc nào xảy ra. Ví dụ năm 2021, tổng số vụ vi phạm trên lâm phận Công ty quản lý 37 vụ, năm 2024 xảy ra 1 vụ và năm 2025 đến nay không xảy ra vụ nào. Vi phạm chủ yếu ở đây là khai thác rừng và phá rừng”.

Song song với giữ rừng, công tác trồng rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc và  bảo tồn đa dạng sinh học cũng được chính quyền và ngành chức năng các xã miền núi phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi chú trọng. Đặc biệt, khu vực rừng thuộc các xã Măng Đen, Kon Plông và Măng Bút được đánh giá là có hệ sinh thái phong phú với nhiều động, thực vật quý hiếm. Mới đây, tại khu vực này vừa phát hiện hơn 500 cá thể vooc chân xám nằm trong sách đỏ cần được bảo tồn. Ông Lê Xuân Hưng- Phó Hạt Trưởng - Hạt Kiểm lâm khu vực 6 cho biết

“Vận động người dân không săn bắt, nuôi nhốt, giết mổ, nếu phát hiện thì báo ngay với chính quyền và Hạt kiểm lâm sở tại. Công tác này được làm thường xuyên, không riêng Hạt làm mà phối hợp chặt chẽ với chính quyền và chủ rừng để làm việc này. Ngoài vooc chân xám còn có khỉ và một số loại động vật nguy cấp, quý hiếm. Sự vào cuộc quyết liệt của địa phương và lực lượng chức năng thì hiện nay không còn xảy ra tình trạng người dân vào rừng săn bắn nữa, chế tài xử phạt đối với trường hợp vi phạm rất cao và nghiêm cũng có tác dụng tích cực trong việc răn đe” .

Thông qua tuyên truyền, ý thức bảo vệ, phát triển rừng ngày càng lan tỏa mạnh mẽ và rộng khắp, trở thành nếp nghĩ, thói quen của mọi người dân. Chị Y Trang, chủ homestay Sóc’house ở xã Măng Đen chia sẻ:

“Hiện tại, sóc vẫn luôn đi trồng rừng, âm thầm, lặng lẽ cùng với người dân trồng rừng ở những mảnh đất trống, đồi trọc. Sóc cũng bảo tồn rừng, Sóc cũng hiểu rằng khi biến đổi khí hậu như vậy thì vai trò của rừng rất quan trọng nên Sóc cũng muốn truyền tải thông điệp mọi người hãy giữ rừng và phát triển rừng thông qua công tác cộng đồng. Ví dụ như ở Măng Đen, chính quyền, cán bộ cũng như dự án trồng 1 triệu cây rừng hay là phủ xanh thì cũng đã cùng nhau trồng rừng rồi. Xã Măng Đen cũng đã định hướng rất tích cực là kể cả lãnh đạo, cán bộ cũng như người dân đã có rất nhiều đợt đi trồng rừng ở những vùng đất trống, đồi trọc”.

Tỉnh Quảng Ngãi có hơn 900 ngàn ha rừng tự nhiên và rừng trồng. Sau khi triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý bảo vệ rừng càng được các địa phương và ngành chức năng quan tâm, đặt lên hàng đầu nhằm hướng tới phát triển rừng một cách bền vững:

“Các địa phương, UBND các xã, phường, đặc khu cũng đã chủ động triển khai thành lập các BCD về công tác quản lý bảo vệ rừng, xây dựng quy chế phối hợp. Các doanh nghiệp, hộ phải ký cam kết và quy chế về quản lý bảo vệ rừng để triển khai trên địa bàn, hạn chế thấp nhất mức độ xâm hại tài nguyên rừng. Bên cạnh đó, các chủ rừng liền kề bắt buộc phải ký cam kết về quản lý bảo vệ rừng cũng như phòng cháy chữa cháy rừng”.  

Giữ rừng không phải là câu chuyện ngày một ngày hai, cũng không phải là nhiệm vụ của riêng một lực lượng nào. Sự kết hợp nhịp nhàng giữa ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ rừng với cộng đồng trách nhiệm của mỗi người dân bản địa sẽ đem lại màu xanh bình yên cho rừng đại ngàn ./.