Coh đhr’năng prang bha lang k’tiêc t’bhlâng bhr’lậ râu bil hư ngân pa bhlâng tu pr’luh cr’ăy Covid-19 bhrợ t’vaih, C’bhuh bha lang k’tiêc ooy bh’rợ zư lêy cruung đác, crâng k’coong t’mêê ta đang moon xay bhrợ coh prang bha lang k’tiêc đơơh hân đoọng zâl cha groong pazêng râu xa nay bh’rợ âng c’bhuh n’nâu xay moon năc vêy cơnh choom bhrợ t’vaih muy g’luh pr’luh cr’ăy t’mêê u trơơi tơợ ađhăh coh ha y chroo.

Xa nay xay moon t’mêê vêy ta p’căh âng C’bhuh bha lang k’tiêc ooy bh’rợ zư lêy cruung đác, crâng k’coong vêy pr’đơc: Covid-19: xa nay ta đang moon đơơh hân zư lêy acoon manuyh lâng cruung đác, crâng k’coong, xay moon, pazêng râu căh liêm crêê âng môi trường năc pa dưr râu n’leh vaih âng pazêng râu pr’luh cr’ăy tơợ ađhăh, pazêng vêy: pa câl lâng câl đươi pazêng râu a đhăm pr’hắt, xăl cr’noọ đươi dua k’tiêc bhrợ t’vaih crâng crêê ta pa hư lâng k’tiêc crêê tr’xăl, bhrợ t’bhưah bh’rợ ch’choh b’băn, choh bêệt ta luôn muy râu chr’noh chr’bêệt căh lâh liêm choom lâng b’băn. Bâc pa bhlâng apêê bhrợ bh’rợ khoa học lâng apêê t’cooh xa nay bha lâng coh bh’rợ prá xay kinh tế bha lang k’tiêc xay moon pazêng râu pr’luh cr’ăy lâng pr’luh cr’ăy trơơi boọ năc râu căh liêm crêê ga măc pa bhlâng coh prang bha lang k’tiêc coh cr’chăm mơ muy zệt c’moo ahay, bhrợ t’vaih râu căh liêm crêê đơơh bhlâng ooy pr’ăt tr’mông âng acoon manuyh.

T’cooh Marco Lambertini, Tổng Giám đốc âng c’bhuh bha lang k’tiêc ooy bh’rợ zư lêy cruung đác, crâng k’coong xay moon, ahêê năc tươc cớ ooy muy g’luh pr’luh cr’ăy ga măc ha dang căh đơơh hân xay moon râu crêê tươc bhlưa pa hư crâng k’coong lâng c’rơ âng acoon manuyh. Ahêê oó dzợ bhrợ bh’rợ pa câl lâng câl đươi a đhăh, zâl cha groong đhr’năng bil crâng lâng xăl cr’noọ đươi dua k’tiêc crâng, công cơnh bh’rợ ch’choh b’băn liêm crêê lâh mơ. Pazêng bh’rợ n’nâu năc zooi zâl cha groong pr’luh cr’ăy trơơi ooy acoon manuyh, ting n’năc zâl cha groong đhr’năng căh liêm crêê coh prang bha lang k’tiêc lâng xã hội anag hêê, cơnh bil râu bâc ơl âng sinh học lâng tr’xăl âng pleng k’tiêc./.

Phát hiện mới về virus ở dơi Lào tăng cường củng cố giả thiết nguồn gốc tự nhiên của coronavirus. Nguồn: alchetron.com

Cảnh báo nguy cơ đại dịch mới bắt nguồn từ động vật 

Trong bối cảnh cả thế giới tiếp tục phải chống đỡ với những hậu quả tàn khốc do đại dịch COVID-19 gây ra, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên vừa kêu gọi hành động toàn cầu khẩn cấp để giải quyết những vấn đề tổ chức này xác định có thể gây ra một đại dịch mới bắt nguồn từ động vật trong tương lai.

Báo cáo mới phát hành của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên có tên gọi: “COVID-19: lời kêu gọi khẩn cấp bảo vệ con người và thiên nhiên”, xác định, những yêu tố môi trường thúc đẩy sự xuất hiện các bệnh dịch bắt nguồn từ động vật bao gồm: buôn bán và tiêu thụ các loài động vật hoang dã có nguy cơ cao, thay đổi mục đích sử dụng đất dẫn đến rừng bị phá và đất bị biến đổi, mở rộng nông nghiệp, thâm canh không bền vững và chăn nuôi. Rất nhiều nhà khoa học và các nhà lãnh đạo tầm cỡ trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã cảnh báo về nguy cơ của một đại dịch toàn cầu. Diễn đàn Kinh tế Thế giới xếp các đại dịch và các bệnh truyền nhiễm là những mối nguy cơ lớn nhất trên toàn cầu trong một thập kỷ vừa qua, gây ra “một mối đe doạ khẩn cấp đối với cuộc sống của con người”.

Ông Marco Lambertini, Tổng Giám đốc của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên cho rằng, chúng ta sẽ trải qua một đại dịch tiếp theo nếu không khẩn trương thừa nhận sự liên quan giữa tàn phá thiên nhiên và sức khoẻ của loài người. Chúng ta phải chấm dứt buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã, ngăn chặn mất rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, cũng như sản xuất thực phẩm phải bền vững. Tất cả những hành động này sẽ giúp ngăn chặn các mầm bệnh xâm nhập con người, đồng thời giải quyết những nguy cơ toàn cầu đối với xã hội của chúng ta như mất đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu. /.