Bêl prá xay: Cr’noọ bhrợ t’váih đươi dua ooy bh’rợ số hoá pazêng tư liệu p’rá, t’mêê vêy ta bhrợ têng đhị Trung tâm Văn hoá Pháp, Hà Nội, c’bhúh pa chắp ch’mêết lêy âng khoa Ngôn ngữ, Đại học Khoa học Xã hội lâng Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội lâng Viện pa chắp ch’mêết lêy bha lang k’tiếc MiCa- Đại học Bách khoa Hà Nội xay p’cắh ooy thư viện xa nul boóp p’rá pazêng manuýh acoon cóh VN. Bh’rợ n’nâu nắc vêy ta bhrợ têng cóh lấh 30 c’moo.

Thư viện xa nul boóp p’rá âng pazêng manuýh acoon cóh VN nắc ơy ta k’rong pazum lâng zư đớc 11 rau boop p’rá âng c’bhúh manuýh acoon cóh m’bứi manuýh, boóp p’rá vêy đhr’năng dưr bil. Xang bấc chu chêếc lêy xơợng, p’têết lâng rau zúp zooi ooy bh’rợ tr’nêng âng apêê bhrợ bh’rợ khoa học manuýh Pháp, c’bhúh pa chắp ch’mêết lêy ơy xay bhrợ boóp p’rá, số hoá lâng bhrợ têng thư viện xa nul boóp p’rá vêy chr’nắp cóh zr’lụ Đông Nam Á. GS.TS Trần Trí Dõi, Giám đốc Trung tâm pa chắp ch’mêết lêy pa dưr pazêng manuýh acoon cóh lâng da ding k’coong, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội xay moon: rau dưr bil boóp p’rá âng muy bơr manuýh acoon cóh nắc rau cắh choom ng’zâl cha groong. Cóh bha lang k’tiếc, tơợ tr’nơớp âng thế kỷ 19 tước nâu cơy ơy vêy 2000 boóp p’rá dưr bil. Cóh 53 acoon cóh âng VN cóh xoọc đâu, manuýh Ơ đu nắc k’nặ bil lứch boóp p’rá lâng nắc đươi boóp p’rá âng manuýh acoon cóh n’lơơng đoọng prá xay. Bh’rợ số hoá boóp p’rá nắc bh’rợ ra văng đươi dua pr’đươi công nghệ cóh bh’rợ prá xay lâng xay moon văn hoá:

Ađoo zư đớc boóp p’rá, pazêng vêy p’rá, pazêng rau bài ca dao, pr’hát lâng xa nul boóp p’rá âng acoon cóh n’nắc. Tu cơnh đêếc nắc vêy ta zư đớc đhị rau xa nul crêê cơnh apêê đoo xoọc đươi. Rau liêm choom g’lúh bơr nắc xay moon đợ boóp p’rá đoọng ha c’bhúh bhrợ bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy ooy boóp p’rá. Ba bi cơnh p’rá âng đhanuôr Rục, p’rá âng apêê đoo nắc rau boóp p’rá Việt ty, k’dâng 2000 c’moo ahay. Rau liêm choom g’lúh 3 nắc đươi đoọng pa choom boóp p’rá, văn hoá âng acoon cóh n’nắc.

Công bố thư viện âm thanh ngôn ngữ các dân tộc thiểu số Việt Nam

           Tại buổi tọa đàm "Triển vọng mở dựa trên việc số hóa các tư liệu tiếng nói" vừa diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Pháp, Hà Nội, nhóm nghiên cứu thuộc khoa Ngôn ngữ, Đại học Khoa học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội và  Viện Nghiên cứu quốc tế MiCa- Đại học Bách khoa Hà Nội đã công bố và giới thiệu về thư viện âm thanh ngôn ngữ các dân tộc thiểu số Việt Nam. Công trình được thực hiện trong hơn 30 năm.

            Thư viện âm thanh ngôn ngữ các dân tộc thiểu số Việt Nam đã tập hợp và bảo tồn được 11 ngôn ngữ của nhóm các dân tộc rất ít người, ngôn ngữ có nguy cơ bị biến mất. Sau nhiều lần điền dã, cộng với sự giúp đỡ chuyên môn của các nhà khoa học Pháp, nhóm nghiên cứu đã xử lý tiếng nói tự nhiên, số hóa và xây dựng thư viện âm thanh mang tầm khu vực Đông Nam Á. GS.TS Trần Trí Dõi, Giám đốc Trung tâm “Nghiên cứu phát triển các dân tộc thiểu số và miền núi”, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: Sự biến mất ngôn ngữ của một số dân tộc là xu thế không thể ngăn cản được. Trên thế giới, từ đầu thế kỉ 19 đến nay đã có gần 2000 ngôn ngữ bị biến mất. Trong 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay, người Ơ đu đã gần như mất tiếng nói và phải dùng tiếng nói của dân tộc khác để giao tiếp. Việc số hóa ngôn ngữ là quá trình chuẩn bị để ứng dụng công nghệ trong giao tiếp và phổ biến văn hóa:

Nó lưu giữ lại tiếng nói, gồm có ngôn ngữ, những bài ca dao, dân ca bằng âm thanh của dân tộc đó. Vì vậy cho nên nó được lưu giữ lại dưới dạng âm thanh giống như người ta đang sử dụng. Lợi ích thứ hai là nó cung cấp nguồn ngữ liệu cho giới nghiên cứu về ngôn ngữ. Chẳng hạn như tiếng của đồng bào Rục, tiếng nói của họ giữ trạng thái của tiếng Việt cổ, khoảng 2000 năm. Lợi ích thứ ba là dùng nó như một phương tiện để truyền bá ngôn ngữ, văn hóa dân tộc đó.