Coh đhr’năng xay bhrợ zập bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr văn hóa – xã hội, vel bhươl, acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl 2026 – 2035, thành phố Đà Nẵng năl ghit c’bhuh t’cooh bhươl, trưởng cr’noon lâng ma nưih bấc ngai chăp nắc poong pa têệt chr’năp bhlầng đhị vel bhươl. C’bhuh bha lầng nâu trực tiếp k’đươi moon đhanuôr acoon coh xăl cơnh cr’noọ pr’chăp đhị bhrợ têng cha, cher đoọng k’tiếc t’bhưah c’lâng lướt, lơi j’niêng cr’bưn căh ta nih liêm lâng bhrợ cơnh xa nay pa xiêr đha rựt bấc đăh âng thành phố

Nâu kêi, apêê chr’val zr’lụ da ding đăh Tây thành phố Đà Nẵng xoọc vêy cơnh ha dưr liêm ta nih ooy hạ tầng zêng lâng bh’rợ bhrợ cha âng đhanuôr. Đhị za nươr đoọng ha pazêng tr’xăl liêm choom nâu, jưah lâng zên âng tơợ xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung dzợ vêy “xa nay p’rá” âng pazêng t’cooh bhươl Cơ Tu. Đhị zập vel bhươl bêl chính quyền xay bhrợ dự án k’rong bhrợ bh’rợ âng nhà ước, năc apêê t’cooh bhươl zêng năc ma nưih tơợp lêy bhrợ, apêê tước zập pr’loọng đhanuôr xay moon đoọng zập ngai năl.

T’cooh bhươl Doãn Phú, ặt vel Rô, chr’val Bến Giằng, thành phố Đà Nẵng truih, lâng chr’năp năc ma nưih bấc ngai chăp, t’cooh pa zưm lâng cán bộ vel, Ủy ban MTTQ chr’val k’đươi moon đhanuôr ting đoọng k’tiếc bhrợ c’lâng, đh’rưah bhrợ têng vel bhươl t’mêê, bhrợ xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung:

“Xay moon đoọng ha đhanuôr năl c’lâng xa nay, chính sách pháp luật âng nhà nước. Rau bơr nắc xay moon đoọng pazêng apêê t’cooh t’ha căh năl ooy pháp luật, chính sách t’mêê nắc lêy pa zay bhrợ cha t’bil ha ul pa xiêr đha rựt, bhrợ têng vel bhươl t’mêê; Pa zưm lâng cán bộ vel xay moon ooy luật k’tiếc k’bunh. Nâu kêi đhị  vel đong doọ dzợ vaih đhr’năng tr’vay, apêê diic điêl ặt ma mông bhui har tệêm ngăn. Zêng n’niên 2 p’nong ca coon doọ ngai n’niên 3 p’nong dzợ”.

Xoọc đâu, apêê t’cooh bhươl, trưởng cr’noon đhị Đà Nẵng năc ma nưih bha lầng k’đơơng đhanuôr ting xăl bhrợ cơnh t’mêê liêm đăh choh bêệt, băn rơơi. T’cooh Zơ Râm Năng, ặt chr’val Nam Giang, thành phố Đà Nẵng đoọng năl, t’cooh moọt đảng c’moo 1982, sinh hoạt đhị vel đong. T’cooh năl ghit năc a đay pa zay bhrợ têng cha, pa dưr ca van, bhrợ xr’mil coh pr’ặt tr’mông. Bâc c’moo ta luôn, t’cooh năc đảng viên tr’haanh âng vel đong. Rau t’cooh Zơ Râm Năng chăp bhlầng nắc xa nay bhrợ cơnh ooy đoọng văn hóa âng đhanuôr Cơ Tu doọ choom bil r’dợ coh pr’ặt tr’mông lang nâu kêi. Tu cơnh đêêc, năc bh’rợ xay moon, k’đươi đhanuôr pa zưm têy bhrợ xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung, t’cooh Zơ Râm Năng ta luôn k’rang, pa too pa đhep đoọng ha pr’châc p’niên năc zư pa dưr chr’năp văn hóa âng ma nưih Cơ Tu:

“Xay moon đoọng zập lang đhanuôr ooy chr’năp ty âng ma nưih Cơ Tu. Truyền thống Cơ Tu vêy cha ha roo t’mêê, bhrợ Gươl, tân tung da dặ. Xay moon, k’đươi t’pâh tô c’bhuh, xang năc coh vel bhươl năl  ghit zập xa nay bh’rợ âng Đảng, chính sách âng Nhà nước đăh xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung ooy ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, bhrợ vel bhươl t’mêê, pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong”.

Jưah lâng bh’rợ k’rang pr’ặt tr’mông, zư lêy chr’năp văn hóa, apêê t’cooh bhươl dzợ k’đhơợng chr’năp “ma nưih bha lầng đăh chuyển đổi số”, jưah lâng apêê đha đhâm c’mor lướt tước zập đong, pa choom apêê t’cooh t’ha cài đặt app, tích hợp sổ sức khỏe điện tử lâng tài khoản an sinh xã hội coh VNeID.

Pr’căn Zơ râm Thị Hai, Bí thư Đảng ủy chr’val ca noong k’tiếc Đắc Pring, thành phố Đà Nẵng đoọng năl, prang chr’val lalăm a hay vêy 16 vel nă 16 t’cooh bhươl manưih bấc ngai chăp. Tơợ t’ngay 1/7/2026, xang ra’pặ cớ vel  bhươl, tổ dân phố, chr’val Đắc Pring dzợ 8 vel ha dợ chr’val năc dzợ 16 t’cooh bhươl, ta luôn pa xoọng c’năl t’mêê đoọng ha pêê nâu ooy xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung. Tơợ pr’đơợ âng xa nay bh’rợ k’tiếc k’ruung, c’moo đâu, chr’val Đắc Pring xoọc xay bhrợ zập cr’noọ bh’rợ pa dưr tơơm chr’noh, bh’năn văn liêm choom lâng pleng k’tiếc âng vel đong. Năc đoo cr’noọ bh’rợ băn chr’gơơng, băn bé lâng a’ọc tăm; choh pih bhung. Pr’căn Zơ râm Thị Hai đoọng năl:

“Bh’cộ chr’val năl ghut, apêê t’cooh bhuơl trưởng cr’noon năc c’bhuh bha lầng bhrợ têng zập cr’noọ bh’rợ nâu. Đươi kinh nghiệm âng apêê ơy vêy năc ahêê pa dưr pr’đơợ năc đoo lâng bhrợ đhị za nươr nhâm mâng đoọng ha bhiệc pa dưr văn hóa âng đhanuôr coh ca noong k’tiếc, đhị bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê âng vel đong. Tu cơnh đêêc, zập pr’họp, zập xa nay zêng vêy k’đươi t’pâh apêê t’cooh bhuơl, ma nưih bấc ngai chăp đoọng ha pêê ting năl, apêê xơợng đoọng chô xay moon, t’pâh đhanuôr ting xơợng bhriợ zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung”.

Cr’chăl hay, c’bhuh nâu năc ơy vaih xr’looc têy dal âng cấp ủy, chính quyền đhị vel bhươl coh bhiệc t’pâh đhanuôr bhrợ liêm zập c’lâng xa nay âng Đảng, chính sách, pháp luật âng Nhà nước; k’rong pa dưr kinh tế, pa dưr dal pr’ặt tr’mông cung cơnh tệêm ngăn pr’ặt tr’nớt, bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Bhiệc ta luôn  pa xoọng c’năl zooi apêê vêy bấc ngai chăp pa dưr dal c’rơ chr’năp đăh k’đươi t’pâh đhanuôr ting xơợng bhrợ cơnh xa nay pháp luật, xăl cr’noọ pr’chăp, bhrợ cơnh liêm choom đhị bhrợ cha, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. T’cooh Ông Văn Kiêm, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy chr’val Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng đoọng năl năc ta luôn pa xoọng c’năl đoọng ha pêê t’cooh bhuơl, pa dưr cớ năc đhị za nươr âng vel đong coh bhiệc bhrợ zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung:

“Coh cr’chăl hay, bêl bhrợ zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa xiêr đha rựt, bhrợ vel bhươl t’mêê lâng pa dưr pr’ặt tr’mông zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong năc c’rơ chr’năp âng apêê t’cooh bhươl, trưởng cr’noon, ma nưih bấc ngai chăp chr’năp ga măc pa bhlầng. Bọop p’rá âng apêê năc đoọng xay moon pazêng xa nay bh’rợ đhị vel đong. Chr’val cung pa dưr lưch c’rơ chr’năp âng apêê nâu đoọng xay moon zập xa nay bh’rợ âng Đảng, chính sách pháp luật âng Nhà nước đoọng bhrợ vêy bh’nơơn xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đhị chr’val Hùng Sơn”.

Coh pr’ặt tr’mông âng lang t’mêê nâu kêi lâng số hóa dịch vụ vel bhươl, xa nay p’rá âng pazêng t’cooh bhươl, ma nưih bấc ngai chăp đhị zập vel bhươl ch’ngai bh’dăh năc đhị za nươr nhâm mâng, tệêm ngăn đoọng rau ha dưr zập đăh lâng đanh mâng âng da ding ca coong Đà Nẵng. T’cooh Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng moon ghit:

“Thành ủy Đà Nẵng lêy nâu đoo năc bhiệc lêy bhrợ, Thành ủy Đà Nẵng k’đươi bhrơợng k’rơ đăh xay moon, k’đươi t’pâh, chroi k’rong bhrợ tr’xăl cr’noọ pr’chăp âng đhanuôr acoon coh. Pa bhlầng năc pa zưm zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa xiêr đha rựt đanh mâng, xa nay bh’rợ bhrợ têng vel  bhươl t’mêê lâng xa nay bh’rợ pa dưr pr’ặt tr’mông zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong”./.

 PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIÀ LÀNG, TRƯỞNG BẢN TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA.

Thời gian qua, thành phố Đà Nẵng phát huy tốt vai trò của già làng, người có uy trí trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Trong lộ trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, thành phố Đà Nẵng xác định đội ngũ già làng, trưởng bản và người có uy tín là cầu nối cốt lõi tại cơ sở. Lực lượng nòng cốt này trực tiếp vận động đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi tư duy làm kinh tế, hiến đất mở đường, xóa bỏ hủ tục và bám sát mục tiêu giảm nghèo đa chiều của thành phố

Bây giờ, các xã vùng cao phía Tây thành phố Đà Nẵng đang có những chuyển biến rõ nét về cả diện mạo hạ tầng lẫn sinh kế của người dân. Điểm tựa cho những đổi thay này, bên cạnh dòng vốn ngân sách từ Chương trình mục tiêu quốc gia còn có "tiếng nói" của những già làng Cơ Tu. Tại các bản làng, khi chính quyền triển khai dự án đầu tư công, chính các già làng là những người đầu tiên đi từng nhà, gõ từng cửa để thông suốt tư tưởng cho bà con.

Già làng Doãn Phú, ở Làng Rô, xã Bến Giằng kể: Với vai trò là người có uy tín, ông phối hợp với cán bộ thôn, Ủy ban MTQVN xã vận động nhân dân hiến đất làm đường, chung tay xây dựng nông thôn mới, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia:

“Tuyên truyền vận động nhân dân hiểu chủ trương, chính sách pháp luật của nhà nước. Thứ hai là tuyên truyền cho những người già chưa hiểu về pháp luật, chính sách mới phải vươn lên xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới; Phối hợp với cán bộ thôn tuyên truyền về luật đất đai. Bây giờ ở địa phương không còn mất đoàn kết như ngày xưa nữa, các cặp vợ chồng trong thôn đều đầm ấm. Hầu hết chỉ sinh 2 con chứ không sinh con thứ 3 nữa”.

Hiện nay, các già làng, trưởng bản tại Đà Nẵng là hạt nhân dẫn dắt người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Già làng Zơ Râm Năng, ở xã Nam Giang cho biết, ông vào đảng năm 1982, sinh hoạt tại địa phương. Ông ý thức được phải tự lực, tự cường vươn lên làm giàu, gương mẫu trong cuộc sống. Nhiều năm liền, ông là đảng viên tiêu biểu của địa phương. Điều tâm đắc nhất của già làng Zơ Râm Năng là làm sao văn hóa của đồng bào Cơ Tu không phai nhạt trong lớp trẻ. Vì vậy, trong công tác tuyên truyền, vận động người dân chung tay thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, ông Zơ Râm Năng luôn quan tâm nhắc nhở lớp trẻ giữ gìn văn hóa của người Cơ Tu:

“Tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân về truyền thống của người Cơ Tu. Truyền thống của người Cơ Tu có Lễ mừng lúa mới, xây dựng nhà Gươl, múa Tung tâng da dá. Tuyên truyền, vận động trong tộc họ, sau đó là trong cộng đồng phải nắm các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số để nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người dân”.

Bên cạnh câu chuyện sinh kế, bảo tồn văn hóa, các già làng còn đảm nhận vai trò "hạt nhân số", cùng đoàn thanh niên đi từng ngõ, hướng dẫn người lớn tuổi cài đặt app, tích hợp sổ sức khỏe điện tử và tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID.

Bà Zơ râm Thị Hai, Bí thư Đảng ủy xã biên giới Đắc Pring cho biết: Cả xã trước đây có 16 thôn với 16 già làng, người có uy tín. Từ ngày 1/7/2026, sau khi sắp xếp lại thôn, tổ dân phố, xã Đắc Pring còn 8 thôn nhưng xã vẫn giữ lại 16 già làng, thường xuyên cập nhật kiến thức, tập huấn cho họ những điểm mới của chương trình mục tiêu quốc gia. Từ nguồn lực của Chương trình mục tiêu quốc gia, năm nay, xã Đắc Pring đang triển khai các mô hình phát triển cây trồng, con vật nuôi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương. Đó là mô hình nuôi hưu sao, nuôi dê và heo cỏ; trồng cây bưởi da xanh. Bà Zơ râm Thị Hai cho biết:

“Lãnh đạo xã xác định, đội ngũ già làng trưởng bản là nòng cốt thực hiện các mô hình này. Vì kinh nghiệm của họ đã có rồi nên mình cần phải huy động và làm chỗ dựa vững chắc cho việc xây dựng văn hóa của người đồng bào trên biên giới trong việc thực hiện xây dựng nông thôn mới của địa phương. Cho nên, các cuộc họp, các chương trình đều có mời già làng, người có uy tín dự để họ nắm, họ nghe các nội dung để về tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia”.

Việc thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật kiến thức giúp người có uy tín phát huy tốt vai trò vận động bà con tuân thủ pháp luật, thay đổi tư duy, tích cực phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo. Ông Ông Văn Kiêm, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hùng Sơn cho biết sẽ thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng kiến thức để các già làng tiếp tục là chỗ dựa của địa phương trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia:

“Trong thời gian qua, khi thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì vai trò của già làng, người có uy tín rất quan trọng. Những tiếng nói của họ để triển khai tất cả các chương trình này trên địa bàn. Xã cũng tiếp tục phát huy vai trò của những người này trong tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước để thực hiện có hiệu quả chương trình  mục tiêu quốc gia trên địa bàn xã Hùng Sơn”.

Giữa dòng chảy hiện đại hóa và số hóa dịch vụ nông thôn, tiếng nói của những già làng, người uy tín giữa bản làng xa xôi vẫn là điểm tựa vững chắc, bảo đảm cho sự phát triển toàn diện và bền vững của miền núi Đà Nẵng. Ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng khẳng định:

“Thành ủy Đà Nẵng xác định đây là việc cần làm, Thành ủy Đà Nẵng chỉ đạo rất quyết liệt trong việc tuyên truyền vận động, góp phần làm thay đổi nhận thức trong bà con đồng bào dân tộc thiểu số. Nhất là lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, chương trình xây dựng nông thôn mới và chương trình phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”./.