Xoọc đâu râu cr’đơơng âng El Nino lâng bấc râu cr’đơơng tước plêêng k’tiếc âng acoon ma nứih bhrợ t’váih âi bhrợ ha zr’lụ ĐBSCL ặt đhị đhr’năng xơớt, đác k’riác moọt cắh âi ting vêy tơợ ahay. Đhr’năng xơớt, k’ría cóh zr’lụ bha lâng bhrợ têng ha rêê đhuốch, cr’van cóh đác xoọc dưr váih rơợng cắh cơnh. Đhị đêếc, bhrợ bil hư ha lêêng tước bh’rợ tr’nêng âng zấp pr’loọng đha nuôr ặt ma mông cóh x’ría zr’lụ Mê Kông. 

 T’coóh Nguyễn Văn Kê ặt cóh vel 3 chr’val Tân Phước, chr’hoong Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang công cơnh k’ha riêng pr’loọng đha nuôr cóh vel đong n’nâu pa bhlâng mốp loom bêl đương lêy bha lang ruộng âng đay xoọc lấh răng chêệt tu cắh zấp đác. T’coóh Kê đoọng năl, 2 ha ha roo ha ót ha pruốt âng pr’loọng đong lấh 20 t’ngay dáp tơợ cha bêệt lấh răng chêệt tu cắh zấp đác toọm. c’moo đâu, đác k’ría đơớh moọt lấh 1 c’xêê, tu cơnh đêếc đha nuôr zr’lụ n’nâu nắc ặt zâng lâng râu bil hư ha lêêng:

Chóh ha rêê âi chắt váih nắc chr’hooi đác cắh dzợ vêy đác toọm. acu lơi ha roo nâu câi 1 c’xêê âi, bil hư nắc k’dâng lêy 10 ức/hecta. Ha roo chóh bêệt cắh choom dưr pậ, acu p’zay k’đươi apêê tước ta mươl nắc apêê đoo cắh tộ tu lêy ha roo zêng ma răng chêệt.

 Ting cơnh dáp lêy, prang tỉnh Tiền Giang xoọc vêy dâng 700 hecta ha roo crêê răng chêệt tu cắh zấp đác toọm, k’rong ặt cóh apêê chr’val truíh toor biển,  cóh píc nắc âng chr’hoong Gò Công Đông, cơnh: Tân Phước, Kiểng Phước, Gia Thuận, thị trấn Vàm Láng, Phước Trung… Lấh n’nắc dzợ vêy k’rơ bhâu ha ha roo ha ot ha pruốt cóh apêê chr’hoong Gò Công Tây, thị xã Gò Công vêy đhr’năng xiêr bh’nơơn tu xơớt, k’ría. Đhr’năng dưr n’nâu nắc đoo đác k’ría c’moo đâu moọt đơớh lấh mơ apêê c’moo l’lăm tước 2 c’xêê; cóh bêl đêếc bấc đha nuôr chóh bêệt z’lưa mơ hân chóh bhrợ, c’bhúh chr’hooi đác lấh ka đêêng, cắh âi mr’cơnh đoọng đơơng cha hooi đác moọt hân noo xơớt.

Đhị đhr’năng n’nâu, tỉnh Tiền Giang âi lâng xoọc xay bhrợ apêê c’lâng bh’rịư rơợng đoọng trôông dấc ha roo. Lấh mơ bh’rợ bha nậ đác, cha hooi bhrợ c’lâng đác hooi, tỉnh Tiền Giang k’rong lấh 4,2 tỷ đồng ra lắp c’bhúh bơm pa đhâng đhị chr’hooi Xuân Hoà ( chr’val Hoà Định, chr’hoong Chợ Gạo) pa zêng 32 n’coo. Đươi vêy c’bhúh bơm n’nâu zooi chr’hooi Xuân Hoà n’jứah pay đác tơợ k’ruung Tiền moọt bêl đác biển dưr nong lâng bơm đác toọm moọt bêl đác biển xiêr. Toong t’ngay ha dum, chr’hooi Xuân Hoà đơơng đoọng ha c’bhúh chr’hooi đác, bha nậ đác zr’lụ ra lọc đác toọm Gò Công, tỉnh Tiền Giang p’xoọng 900.000 mét khối đác vêy đợ k’ría n’dứp 1 t’piing r’bhâu đoọng trông ha roo. Công ty trách nhiệm hữu hạn MTV bhrợ têng bha nậ đác tỉnh Tiền Giang k’rong k’noọ 100 cán bộ, nhân viên bhrợ bh’rợ đoọng zêl xơớt, k’ría đhị chr’hooi Xuân Hoà lâng 55 chr’hooi bha nậ n’lơơng đoọng cha groong k’ría, k’rong đớc đác toọm. A noo Nguyễn Thanh Lâm, nhân viên đương goon bhrợ Công Xuân Hoà xay moon:

Tổ cóh đâu vêy 9 cha nắc k’đhơợng bhrợ, ch’mêệt lêy đhr’năng khí tượng thuỷ văn, xay trúih đợ mơ k’ría đoọng k’đhơợng bhrợ loon đơớh. Ha dang k’ría la lấh mơ t’ơơi đoọng nắc azi đươi c’lâng bh’rợ nắc đớc apêê tấm phao đoọng cha groong k’ría. Bêl đác k’ría  bấc lấh mơ ta đoọng nắc chr’hooi k’đấp luôn. Bh’rợ n’nâu nắc kiêng ma nứih bhrợ đơớh bơơn năl, pa bhlâng zr’nắh n’đhơ cơnh đêếc nắc choom bhrợ têng lứch a đay đoọng ha đha nuôr cóh zr’lụ píc xoọc cắh zấp đác ha lêêng.

 Ha dợ đhị tỉnh Kiên Giang, t’coóh Mai Anh Nhịn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đoọng năl, nâu đoo nắc g’lúh xơớt lâng đác k’ría ha lêêng bhlâng âng t’coóh bơơn năl. T’coóh Nhịn đoọng năl, đhị thành phố Rạch Giá cóh c’xêê 6-7, cr’chăl hân noo boo c’moo ahay âng đha nuôr vel đong âi cắh zấp đác bơr g’lúh, muy g’lúh 15 t’ngay. Ha dợ cóh bêl Tết Bính Thân ha nua, đha nuôr nắc cắh zấp đác 1 tuần. Ha dợ zr’lụ U Minh Thượng, ha roo răng chêệt bil 34.000 ha n’đhơ cơnh đêếc cắh âi vêy c’léh pa đhêy:

 Nâu ha dợ bơơn lêy, c’moo đâu nắc đác k’ría bấc bhlâng mơ đâu. Cóh lang cu nâu ha dợ cu lêy. Cơnh lâng apêê c’bhúh chr’hooi đác ga mắc cóh Kiên Giang cơnh k’ruung Cái Lơn xoọc đâu âi moọt đhộ 3-4 km, bêl ahay nắc doó bool âi vêy mơ đêếc. muy bơr k’ruung cơnh Rạch Giá- Long Xuyên; Rạch giá- Hà Tiên, chr’hooi Cái Sắn nắc đác k’ría âi moọt đhộ.

 Tơợp tơợ ha lúh hân noo c’moo 2015-2016, tu cắh zấp đác toọm, nắc đác k’ría moọt 4g/l âi dưr váih cóh bấc tỉnh, thành phố ĐBSCL, vêy đhăm ặt zâng tơợ 40-60km. Muy bơr vel đong vêy dưr váih đác k’ría moỌt đhộ tước đợ moon p’rơớt nắc Kiên Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Hậu Giang, Cà Mau, Bạc Liêu… ĐHị bêl đêếc, tỉnh Bến Tre lâng t’mêê đâu nắc Tiền Giang âi xay trúih đhr’năng cắh liêm crêê âng plêêng k’tiếc tu đác k’ría moọt đhộ. Bấc râu dưr váih cắh liêm crêê lâng đhr’năng cr’pân n’nmâu vêy bơơn apêê chuyên gia, đong khoa học xay moon đhọ cóh bha ar xrắ t’tun. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah ch’mêệt xơợng./.