Cơnh azi ơy xay truíh cóh tr’nơớp âng t’ruíh, cóh muy c’xêê ahay, đhị vel đong cóh prang k’tiếc k’ruung hêê dưr váih bh’rợ hr’lêệng đác bấc pa bhlâng. Hân noo ch’noọng tước công nắc bêl bh’rợ bhrêy tắh hr’lêệng đác cóh p’niên dưr váih k’rơ. Hr’lêệng đác ơy lâng xoọc dưr váih bh’rợ k’rang âng bấc ngai, âng apêê k’conh k’căn k’rang k’pân, pa bhlâng nắc cóh hân noo ch’noọng, apêê pr’zớc học sinh- sinh viên bơơn đhêy học.

Đoọng zâl cha groong, pa xiêr k’rơ lấh mơ rau cắh liêm crêê âng bh’rợ hr’lêệng đác, apêê ngành chức năng ta đang moon apêê pr’loọng đong nắc t’bhlâng zư lêy p’niên crêê cơnh, đơớh ng’pa choom p’niên bh’luáh, choom trôông dzấc, zư lêy a chắc a zân đay.

  Đoọng zâl cha groong, g’đéch đhr’năng p’niên hr’lêệng đác, học sinh, sinh viên, Bộ GD lâng ĐT ơy bhrợ t’váih công văn số 3341 ta đang moon apêê Sở GD- ĐT, apêê trường ĐH, CĐ, TCCN đơớh loon bhrợ têng cr’noọ bh’rợ lâng bhrợ têng đợ bh’rợ zâl cha groong hr’lêệng đác ha p’niên, HS- SV cóh apêê nhà trường; ra văng zập pazêng rau pr’đươi đoọng bhrợ têng lớp pa choom bh’luáh cóh chính khoa lâng ngoại khoá; ta đang moon apêê tổ chức chính trị, đoàn thể âng nhà trường đh’rứah ting xay bhrợ, t’bhlâng pa xiêr k’rơ lấh mơ đhr’năng p’niên k’tứi, HS-SV crêê hr’lêệng đác, pa bhlâng nắc cóh hân noo đhêy ch’noọng.

Cơnh đêếc hr’lêệng đác nắc n’hau?

Ting cơnh tổ chức Y tế bha lang k’tiếc, hr’lêệng đác nắc c’lâng pr’hơơm âng manuýh ta ha cắh cậ p’niên k;tứi crêê muy rau chất cơnh đa đác ( buôn nắc đác) mót, bhrợ t’váih k’đháp ng’pa hơơm. Bh’rợ đanh cắh choom p’hơơm nắc bhrợ ng’chêết (chêết hr’lêệng đác) cắh cậ doọ ng’chêết, nắc công bhrợ rau cắh liêm crêê ooy a cọ a búc. Ng’năl cơnh lơơng cậ, hr’lêệng đác nắc đhr’năng cắh zập oxy tu a chắc a zân clệch cóh đác.

Vêy bấc rau tu bhrợ t’váih hr’lêệng đác, cơnh: cắh n’năl bh’luáh, cha ớh cóh pazêng zr’lụ pa bhlâng cắh liêm crêê cơnh: vêy a bóc đác, k’ruung, đác, cha ớh đăn đhị a bóc đác zr’lụ công trình xây dựng, bể đác, giếng đác vêy g’roong ếp, cắh vêy tr’lắp, pa choom bh’luáh cóh zr’lụ cắh vêy cr’lặ xay moon zr’lụ choom họm, bh’luáh, pa choom bh’luáh pa bhlâng bấc bêl c’rơ cắh crêê cơnh, glúh lướt ooy c’lâng bêl nong đác n’tộ ooy a bóc đhậu… vêy cơnh cậ bấc manúyh ta ha, choom bh’luáh vêy cơnh công choom hr’lêệng đác ha dang cắh rơớt.

Đoọng pa xiêr đhr’năng hr’lêệng đác ha học sinh- sinh viên, nắc lêy bhrợ ooy pazêng bh’rợ cơnh đâu:

1 P’too moon apêê HS-SV cắh choom cha ớh đăn đhị a bóc đác, k’ruung, tọm đác, zr’lụ buôn váih đhr’năng hr’lêệng đác.

2 Nắc ng’bh’luáh đhị zr’lụ vêy manuýh lâng pr’đươi đoọng trôông dzấc, xơợng đươi pazêng rau xa nay p’too pa choom âng a bóc bh’luáh, zr’lụ bh’luáh.

3 Bêl ng’họm biển cắh cậ k’ruung, manuýh n’năl bh’luáh cắh cậ cắh n’năl bh’luáh nắc họm đăn cóh toor, pa bhlâng nắc bêl họm biển, tu hân đhơ n’năl bh’luáh công k’đháp đoọng bh’luáh bêl đác biển tân glươi k’rơ, ta luôn. Bấc ngai buôn bh’luáh cóh phao bêl họm biển. rau đâu công pa bhlâng cắh liêm crêê, tu manuýh họm nắc crêê ta đơơng p’loong ch’ngai, vêy cơnh cắh ng’bơơn n’năl, vêy cơnh cậ pr’zớc buôn crêê đác tân glươi k’rơ, bhrợ tân tọp phao, đác tân glươi ta luôn bhrợ ha pr’zớc cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ lâng crêê ộm bấc đác, bil c’rơ.

4 Xơợng đươi gít pazêng rau xa nay ooy rau liêm crêê bêl ting lướt cóh bhuông, cơnh xấp xa nấp phao.

5 Xay bhrợ xa nay pháp lý crêê cơnh: Nắc xay moon gít ngai vêy trách nhiệm đoo bêl dưr váih bhrêy tắh… tơợ đêếc nắc vêy đợ bh’rợ ng’toọm crêê cơnh.

Bêl bơơn lêy vêy manuýh n’tộ ooy đác, nắc đơớh t’đang manuýh, ta đang moon zập ngai tước trôông dzấc, zúp zooi tơợ bêl bơơn lêy manuýh bhrêy tắh. ting n’nắc đơớh hân chêếc lêy pr’đươi đoọng trôông dzấc cơnh: t’nơơm cr’đe, n’loong mơ glặp, phao, xa nấp, nịt… Nắc đoọng manuýh crêê n’tộ ooy đác k’đhơợng đoọng glụ ooy toor. Cơnh đêếc, bh’rợ trôông dzấc nắc liêm choom lấh mơ. Nắc cắh choom ting ch’ploọng trôông dzấc ha dang ađay cắh n’năl bh’luáh lâng cắh n’năl cơnh chêếc trôông dzấc. tu c’la đay vêy cơnh công hr’lêệng đác.

Xang bêl ơy choom đơơng chô manuýh hr’lêệng đác ooy toor, nắc đơớh ch’mêết lêy ooy c’lâng pr’hơơm, da dang cóh boóp, móh, vêy rau ắt nắc đơớh t’lóc pay lơi, xang n’nắc đoọng bếch cha chơơl đoọng đác hooi lứch. Ha dang manuýh hr’lêệng đác cắh dzợ p’hơơm, da dul cắh dzợ gót, nắc đơớh ng’pa chô c’rơ da dul, xoóh lâng bh’rợ cơnh đâu: đớc manuýh hr’lêệng đác bếch la lang, nắc ng’bhrợ bh’rợ bh’rợ plong pr’hơơm, nắc ng’bhrợ cơnh đâu” têy k’pị móh, ha ngêết pa k’rơ xang ng’nắc t’gậ pa cách boóp đay lâng boóp âng manuýh hr’lêệng đác xang n’nắc ng’plong k’rơ. T’bhlâng bhrợ bơr chu cơnh đêếc. Xang n’nắc t’bhlâng giật ta đhưa đhị dal dul lâng bơr têy, đớc bơr têy đhị ta đhưa n’đắh a đai đăn ooy da dul lâng t’bhlâng giật 30 chu. Đh’rứah lâng bh’rợ pa chô c’rơ – 30 chu ng’giật da dul tước bêl vêy manuýh y tế tước cắh cậ manuýh đơơng cấp cứu ooy cơ sở y tế./.

Phòng chống đuối nước cho trẻ em

Như chúng tôi đã đề cập trong phần đầu của chương trình, trong vòng một tháng qua, tại nhiều địa phương trong cả nước đã xảy ra nhiều vụ đuối nước thương tâm. Mùa hè đến cũng là thời điểm số vụ tai nạn đuối nước trẻ em gia tăng. Đuối nước đã và đang trở thành vấn đề nóng bỏng được dư luận quan tâm, các bậc phụ huynh hoang mang, lo lắng, nhất là vào dịp hè, các bạn học sinh-sinh viên được nghỉ học.

Để phòng tránh, hạn chế tối đa hậu quả do đuối nước gây ra, các ngành chức năng khuyến cáo các gia đình đề cao ý thức trong việc trông nom, quản lý trẻ, đồng thời chủ động trang bị cho trẻ các kỹ năng bơi lội, sơ cứu cần thiết để tự bảo vệ bản thân.

  Để tăng cường công tác phòng, tránh đuối nước cho trẻ em, học sinh, sinh viên (HS-SV), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành công văn số 3341 yêu cầu các Sở GD-ĐT, các trường ĐH, CĐ, TCCN chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai kịp thời các biện pháp phòng, tránh đuổi nước cho trẻ em, HS-SV trong các nhà trường; chuẩn bị điều kiện để tổ chức các lớp dạy bơi chính khóa và ngoại khóa; huy động các tổ chức chính trị, đoàn thể của nhà trường cùng tham gia, quyết tâm hạn chế tình trạng trẻ em, HS-SV bị đuối nước, đặc biệt trong kì nghỉ hè.

Vây đuối nước là gì?

Theo tổ chức y tế thế giới , đuối nước là hiện tượng mà khí quản của người lớn hay trẻ nhỏ bị một chất lỏng (thường là nước) xâm nhập vào dẫn tới khó thở. Hậu quả của ngạt thở lâu có thể là tử vong (chết đuối) hoặc không tử vong, nhưng gây tổn hại nghiêm trọng cho hệ thần kinh. Ngoài ra, cũng có quan niệm ngắn gọn hơn, đuối nước là tình trạng thiếu oxy do cơ thể bị chìm trong nước.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới đuối nước: không biết bơi, chơi ở những khu vực nguy hiểm như: có ao hồ, sông, suối, chơi ở những hố nước các công trình xây dựng, bể, giếng nước có thành quá thấp, không có nắp đậy, tập bơi ở những nơi không có biển báo an toàn tập bơi quá nhiều khi sức khỏe không đảm bảo, đi ra đường khi ngập nước bị sa chân xuống hố sâu,… Thậm chí nhiều người lớn, bơi giỏi vẫn có nguy cơ đuối nước nếu như lơ là, chủ quan.

Để giảm thiểu tai nạn đuối nước đối với học sinh - sinh viên, cần chú trọng thực hiện các biện pháp sau:

1. Khuyến cáo các bạn học sinh, sinh viên không nên chơi đùa gần ao, hồ, sông suối, những nơi tiềm ẩn rủi ro đuối nước.

2. Chỉ bơi ở những nơi có người và phương tiện cứu hộ, tuân thủ các quy định của bể bơi, khu vực bơi.

3. Khi đi tắm biển hay sông, người biết bơi hay không cũng chỉ nên tắm gần bờ, đặc biệt là ở biển, vì dù biết bơi cũng rất khó để bơi do sóng biển đánh liên tục. Nhiều người thường nằm trên phao khi tắm biển. Điều này cũng khá nguy hiểm vì bạn sẽ dễ bị cuốn ra xa mà không biết, nhiều khả năng bạn sẽ bị sóng đánh úp, những cơn sóng dồn dập khiến bạn không biết xử lý như thế nào và sẽ bị uống nước nhiều, mất sức.

4. Chấp hành tốt các quy định về an toàn khi tham gia các phương tiện giao thông đường thủy như mặc áo phao.

5. Tạo hành lang pháp lý phù hợp: Cần chỉ rõ đầu mối chịu tránh nhiệm mỗi khi có tai nạn xảy ra... từ đó có các chế tài hợp lý.

Khi phát hiện thấy người bị rơi ngã xuống nước, cần hô hoán, kêu gọi mọi người đến ứng cứu, giúp đỡ ngay từ khi nhìn thấy nạn nhân. Đồng thời, cần nhanh chóng tìm bất kỳ vật dụng nào để có thể cứu gián tiếp như: cây sào, phao, áo, quần, dây nịt… Hãy cho những người bị đuối nước bám vào các vật dụng này để người trên bờ kéo dần vào. Như vậy, việc cứu nạn sẽ hiệu quả hơn. Tuyệt đối không được nhảy theo cứu nạn nhân nếu mình không biết bơi và không biết cách cứu đuối vì bản thân mình cũng có thể bị đuối nước.

Sau khi đưa người bị đuối nước vào bờ, lập tức kiểm tra đường thở, nếu trong miệng, mũi, có dị vật cần móc ra ngay, rồi nghiêng người nạn nhân để cho lưu dịch thoát khỏi đường thở. Nếu nạn nhân ngừng thở, ngừng tim, cần hồi sức tim, phổi bằng cách: đặt nạn nhân nằm ngửa, hồi sức hô hấp bằng cách lấy tay bịt mũi nạn nhân, hít một hơi thật sâu rồi ngậm kín miệng nạn nhân thổi một hơi dài rồi buông ra. Tiếp tục làm thêm hai lần như vậy. Sau đó tiến hành ép tim lồng ngực bằng cách đan hai tay vào nhau, đặt lên vị trí 1/3 xương ức về phía ngực trái và ép liên tục khoảng 30 lần. Luân phiên hai lần hồi sức hô hấp - 30 lần ép tim như vậy cho đến khi có nhân viên y tế hoặc người đưa đi cấp cứu ở các cơ sở y tế ./.