Cr’van râu bấc ơl sinh học xoọc đhị pr’đơợ dưr xiêr lâng dưr bil, bhrợ cắh liêm crêê tước râu pa dưr nhâm mâng âng Việt Nam. Đha lum t’ngay quốc tế bấc ơl sinh học 22/5, cơnh lâng pr’đớc “ pa zum bấc ơl sinh học- yêêm têêm pr’ặt tr’mông âng vel bhươl”, PV Vân Anh vêy bha ar xay moon râu n’đắh đâu.
   Việt Nam bơơn bha lang k’tiếc xay moon nắc muy  cóh bấc k’tiếc k’ruung vêy bấc sinh học dal bhlâng cóh bha lang k’tiếc cơnh lâng bấc cơnh crâng, joọm đác, k’ruung dấc, rạn san hô… bhrợ t’váih môi trường ma mông đoọng ha dâng 10 % pa zêng râu a chịm a đhắh cóh bha lang k;tiếc. Việt Nam công bơơn xay moon dzoọng đhị 16 cóh bha lang k;tiếc n’đắh bấc ơl cr’van  cruung k’tiếc lâng nắc muy cóh 10 trung tâm bấc ơl sinh học bhlâng âng bha lang k’tiếc cơnh lâng bấc râu a chịm a đhăh pr’hắt chr’nắp n’đắh gen bơơn zư đớc đhị bấc lang.
Việt Nam âi xrắ pa glúh Luật bấc ơl sinh học (2008), bh’rợ xa nay đanh mâng n’đắh bấc ơl sinh học tước c’moo 2020, ch’lang lêy tước c’moo 2030; quy hoạch pa zêng zư đớc bấc ơl sinh học âng prang k’tiếc tước c’moo 2020, c’lâng lướt tước c’moo 2030. N’đhơ vêy bấc râu t’bhlâng cóh bh’rợ k’đhơợng lêy bấc ơl sinh học n’đhơ cơnh đêếc cr’van bấc ơl sinh học âng Việt Nam công xoọc đhị pr’đơợ crêê pa xiêr lâng dưr bil đhị râu dưr bấc âng acoon ma nứih, brhợ têng la lấh bấc cr’van cruung k’tiếc lâng râu bhrợ pa dưr kinh tế. Tiến sĩ Mai Thanh Dung, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường đoọng năl:
Đợ r\mơ ta dáp đoọng lêy, đhăm crâng crêê ta đươi dua vêy cr’noọ r’dợ dưr bấc, đhăm crâng a bhuy, crâng đác k’ría xiêr, nha nhự môi trường, râu moọt ặt cắh liêm crêê, pa hư crâng, roóh crâng… âi lâng xoọc bhrợ cắh hắt tước môi trường a bhuy, bhrợ pa xiêr cr’van sinh học k’tiếc k’ruung, công cơnh brhợ cắh liêm crêê tước râu yêm têêm  ma mông ma mêếh âng bấc ngai đha nuôr za nươr ooy crâng ca coong, đác đoong. Tu cơnh đêếc, lấh mơ, zư đớc lâng ươi dua nhâm mâng bấc ơl sinh học nắc đoọng brhợ t’váih râu tr’mông âng vel bhươl, pa dưr nhâm mâng k’tiêc sk’ruung pa bhlâng chr’nắp xoọc đâu.
Ting cơnh apêe chuyên gia n’đắh crang ca coong lâng môi trường, cóh pr’đơợ Việt Nam t’bhlâng moọt ặt brhợ đhộ bhứah, râu bh’rợ bấc ơl sinh học lâng yêm têêm sinh thái công dzợ dưr bấc tu cr’chăl tr’xăl ooy pr’đơợ kinh tế za nươr ooy đươi dua, râu tr’xăl âng plêêng k’tiếc. Đhr’năng n’nâu bh’nhăn ha lêêng láh bel acoon ma nứih moọt bhrợ bơơn đợ a chịm a đhắh lật xa nay công cơnh bơơn pay la lấh mơ n’loong lâng bh‘nơơn cóh crâng âng apêê vel đong, đhị bêl  c’năl âng vel bhươl nắc dzợ đhur cóh bh’rợ zư lêy đợ apêê gen. Tiến sĩ Phạm Anh Cường, Cục trưởng cục zư đớc râu bấc ơl sinh học moon ghít:
Muy râu pa bhlâng chr’nắp nắc đoo c’năl âng pa zêng xã hội, âng đha nuôr cắh âi ghít bh’rợ, chr’nắp âng gen. Pa đhang moon cơnh vêl vêy muy c’bhúh n’đoo k’ươi moon pay đươi cơnh lâng zên bấc, đha nuôr nắc đơớh moọt ooy crâng đoọng lướt t’bơơn đợ a chịm a đhắh chô đơơng pa câl cơnh lâng zên pa bhlâng hắt, nắc cắh pa chắp ]ớc chr’nắp âng râu đêếc, công cơnh chr’nắp cóh bh’rợ zư lêy râu đâu.
 T’coóh Ba-khô-đia Bu-kha-nốp, phó Giám đốc quốc gia UNDP xay moon, Việt Nam âi vêy bấc râu liêm crêê cóh bh’rợ zư lêy lâng băn pa dưr bấc ơl sinh học, n’đhơ cơnh đeeecs, xơợng bhrợ chính sách cắh cậ ting ch’mêệt lêy âng cơ quan bhrợ t’váih pháp luật lâng xã hội dân sự dzợ bấc râu cắh âi liêm choom, pa bhlâng nắc đhị apêê zr’lụ k’tiếc nong đác đhị Việt Nam, bấc nắc công cắh âi bơơn ra pặ  lâng zư đớc pháp lý zấp liêm:
Muy cóh bấc bh’rợ ta đớc lơi nắc c’năl lâng z’hai ty liêm âng apêê vel bhươl crêê tước apêê gen xoọc đơớh bil bal tu râu tr’xăl âng tr’mông. C’năl ty cơnh ng’cơnh đươi dua apêê sinh học bhrợ z’nươu pa dứah cr’ay r’dợ bil, bhrợ cắh liêm crêê tước ma mông âng bấc vel đong. Choom t’bhlâng p’têệt bh’rợ tr’nêng đoọng xay bhrợ đợ râu zr’nắh k’đháp n’nâu đoọng đơơng âng Việt Nam lướt crêê acoon c’lâng pa dưr nhâm mâng n’đắh sinh thái.
 Cr’van cruung k’tiếc moon za zum lâng bấc ơl sinh học moon la lay pa bhlâng chr’nắp đoọng ha râu pa dưr lâng k’rơ k’van. N’đhơ cắh âi bơơn xay moon zấp prang, n’đhơ cơnh đêếc apêê c’bhúh sinh thái vêy bấc râu chroi đoọng ga ắmc ha pa dưr kinh tế lâng bh’rợ zư đớc bấc ơl sinh học nắc đoo pr’đơợ chr’nắp ha râu pa dưr nhâm mâng. Bh’rợ bhrợ bhr’lậ Luật bấc ơl sinh học k’noọ tước nắc bêl đoọng t’đang t’pấh râu k’rang lêy âng apêê cơ quan chức năng lâng c’bhúh xã hội n’đắh bấc ơl sinh học./.

                                           Bảo tồn đa dạng sinh học phục vụ phát triển sinh kế cộng đồng
Tài nguyên đa dạng sinh học đang trên đà suy giảm và suy thoái, gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển bền vững của Việt Nam. Nhân Ngày quốc tế Đa dạng sinh học 22/5, với chủ đề “Lồng ghép đa dạng sinh học - ổn định cuộc sống và sinh kế cộng đồng”,
         Việt Nam được quốc tế công nhận là một trong những quốc gia có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới với nhiều kiểu rừng, đầm lầy, sông suối, rạn san hô... tạo nên môi trường sống cho khoảng 10% tổng số loài chim và thú hoang dã trên thế giới. Việt Nam cũng được xếp hạng thứ 16 trên thế giới về đa dạng tài nguyên sinh vật và là một trong 10 trung tâm đa dạng sinh học phong phú nhất thế giới với nhiều loài động thực vật đặc hữu và tri thức truyền thống quý giá về nguồn gen được lưu truyền qua bao nhiêu thế hệ.
Việt Nam đã ban hành Luật đa dạng sinh học (2008), Chiến lược Quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Quy hoạch tổng thể bảo tồn đa dạng sinh học của cả nước đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Mặc dù có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý đa dạng sinh học nhưng tài nguyên đa dạng sinh học của Việt Nam vẫn đang trên đà bị suy giảm và suy thoái dưới áp lực của gia tăng dân số, khai thác quá mức tài nguyên sinh vật và sự đánh đổi với ưu tiên phát triển kinh tế. Tiến sỹ Mai Thanh Dung, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường cho biết:
"Số liệu thống kê đã cho thấy diện tích rừng bị chuyển đổi mục đích sử dụng tiếp tục tăng, diện tích rừng nguyên sinh, rừng ngập mặn suy giảm, ô nhiễm môi trường, sự du nhập các loài ngoại lai xâm hại, nạn cháy rừng... đã và đang gây những tác động không nhỏ tới môi trường tự nhiên, làm suy giảm tài nguyên đa dạng sinh học quốc gia, cũng như gây tác động tiêu cực đến ổn định sinh kế của nhiều cộng đồng dân cư sống nhờ vào thiên nhiên. Do đó, hơn bao giờ hết, bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học nhằm tạo ra và duy trì sinh kế cộng đồng, phát triển bền vững đất nước có ý nghĩa hết sức quan trọng hiện nay."
          Theo các chuyên gia về thiên nhiên và môi trường, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng, áp lực lên đa dạng sinh học và an ninh sinh thái vẫn gia tăng do quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa vào tiêu dùng, tác động của biến đổi khí hậu. Tình hình này càng nghiêm trọng hơn khi con người xâm phạm trái phép các loài động, thực vật hoang dã cũng như thu hoạch quá mức gỗ và các sản phẩm rừng khác của các địa phương, trong khi ý thức của cộng đồng còn yếu trong việc bảo vệ các nguồn gen. Tiến sỹ Phạm Anh Cường, Cục trưởng Cục bảo tồn đa dạng sinh học nhấn mạnh:
          “Một điều rất quan trọng đó là nhận thức của toàn xã hội, của người dân chưa hiểu rõ vai trò, giá trị của nguồn gen. Ví như khi có một lực lượng nào đó đặt hàng với giá cao, người dân sẵn sàng vào rừng thu lượm lượng lớn các loài thực vật hoang dã mang tính chất tận diệt, để bán với giá rất rẻ mạt mà không hề nghĩ đến giá trị của loài đó, cũng như ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn các loài này.”
Ông Ba-khô-đia Bu-kha-nốp (Bakhodir Burkhanov), Phó Giám đốc quốc gia UNDP nhận định, Việt Nam đã có nhiều tiến bộ trong bảo vệ và nuôi dưỡng đa dạng sinh học, tuy nhiên, thực thi chính sách hay theo dõi, giám sát của cơ quan lập pháp và xã hội dân sự còn hạn chế, nhất là tại các vùng đất ngập nước tại Việt Nam, phần lớn vẫn chưa được xếp loại và bảo vệ pháp lý đầy đủ:
"Một trong những hậu quả là kiến thức và kỹ năng truyền thống của các cộng đồng địa phương liên quan đến các nguồn gen đang nhanh chóng mất đi do thay đổi cách sống truyền thống. Kiến thức truyền thống như cách sử dụng các nguồn sinh học làm thuốc trị bệnh đang mất dần, ảnh hưởng đến cơ cấu sinh kế của nhiều cộng đồng. Cần phải tiếp tục hành động để giải quyết các thách thức này và để đưa Việt Nam đi đúng con đường phát triển bền vững về sinh thái."
Tài nguyên thiên nhiên nói chung và đa dạng sinh học nói riêng rất cần thiết cho phát triển và thịnh vượng. Tuy chưa được đánh giá đầy đủ, song các hệ sinh thái có nhiều đóng góp lớn cho phát triển kinh tế và việc bảo tồn đa dạng sinh học là điều kiện cơ bản cho phát triển bền vững. Việc sửa đổi Luật Đa dạng sinh học sắp tới là cơ hội thu hút sự quan tâm của các cơ quan chức năng và cộng đồng xã hội về đa dạng sinh học./.