Nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt – lẻ cần chắc chăn lai mòn mừa pửt tính dú búng đin Lạng Sơn. Tềnh pác pi quá mà dả vận pây nèm xáu cằm then vạ ăn tính tẩu. Vằn nhằng dả cạ:

“Mí chắc cạ đảy kỉ lai pi dá, tẳm pửa đảy 17 pi lẻ pây hết pửt dá. Pỉ noọng mà tẩy lầu pây hết chải, hết bjoóc, hết va. Lầu pây hết sle au phúc, sle lầu slổng đảy hâng xáu lủc lan. Dả ngầư bại lủc lan, lủc slở, bại lẩn hết híu quá lầu them lẻ cảng đây.”

Slinh pi 1922 dú búng đin Bình Gia, Lạng Sơn, tềnh pác pi quá mà pửa tầư dả tó pây nèm xáu tàng pửt vạ ăn tính tẩu đảy pá cúa dả au hẩư. Nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt dỉ lẻ lùa, tó dỉ lẻ lủc slở cúa pửt Triệu Thị Chứ- mẻ pửt chăn híu vạ đảy lai cần cahức thâng dú búng đin xứ Lạng. Dả Kịt slon bại tàng pửt tẳm pửa nhằng eng, nhoòng pện nọi mì cần chắc đảy đây đo bại tàng pửt tồng dả. Chắc làu lẩn fản cằm chiềng mừa chải nản, xo pình an, tâu slổ hẩư pỉ noọng bản tẩư, bản nưa. NSND Triệu Thủy Tiên hẩư chắc:

"Đảy tềnh pác pi tọ dả vận chứ đảy lẹo lẩn xiên cằm then cốc, vận chứ đảy rọ bại tàng slóc chang hết pửt. Noỏc pây chải xung, chải nản, hết bjoóc… dả nhằng pây hết bại fấn lẹ chang lẩu then, bại lẹ cải pện khửn slai, khửn đén dá lẹ khíp pửt hẩư bại lủc slở.”

Tói xáu pỉ noọng cần Tày, cần Nùng, then nắm tan lẻ tàng mjạc, tỉ lẻ ăn cẩu tâu thâng bưởng dăm vạ bại pỏ slấn dú mường bân, phác cằm xo fạ phân đét lầng, bản cỏn ỏn an. Heng chiềng cúa dả Mỗ Thị Kịt pửa nhằng ón hết hẩư cần tỉnh chăn nắt nỉu slim châư. Pửa thâng mì pi bươn, heng chiềng tỉ tỉnh cảng sliêng liềng tồng khoăn mỉnh cúa khau phja, bân fạ.

Dú tởi cần đảy tềnh pác pi, dả mì ái thâng 90 pi hết pửt, pây nèm au ăn tính tẩu. Dả lẻ mẻ slay mì chăn lai lủc slở. Pửt tính Lương Thị Nhung vạ pửt Hoàng Duy Tân dú Bình Gia, Lạng Sơn, lẻ lủc slở cúa nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt hẩư chắc:

“Pửt Kịt lẻ sliết bại lủc lai slon hẩư tứng cằm, tứng chử slư, slon hẩư tằng cỏ lẻ kin phuối pền rừ, pửa lết lẹ lẻ lèo ngòi đây ngòi pèng tứ cần ké, pỉ noọng bản cỏn. dả slon hẩư bại lủc lan chăn lai.”

“Khỏi đảy dả slon hẩư lai bài pửt, đảy dả slon hẩư oóc noỏc pây bản, pây cỏn lẻ kin phuối pền rừ, hết lẹ pền rừ hẩư đây vạ lèo mì slim đây, slon hẩư bại tàng pửt pây chải xung, chải nản hẩư tứng lườn, tứng cần.”

Xáu công rèng toỏng cóp chăn luông cải sle chướng chắp mòn đây pjòi cúa dân tộc, dả đạ đảy Nhà nước tả slống lai bằng on pèng quỷ. Pả Nông Thị Phượng lủc nhình cúa nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt hẩư chắc:

"Bằng Nghệ nhân dân gian lẻ đảy Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam Tô Ngọc Thanh au hẩư pi 2004, bằng Nghệ nhân ưu tú lẻ đảy Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tả slống pi 2015 vạ bằng Nghệ nhân nhân dân lẻ đảy Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tả slống hẩư pi 2019. Bại bằng on pèng quỷ tỉ đạ chỉn hẩư công rèng cải luông cúa pửt tính Mỗ Thị Kịt chang viểc chướng chắp vạ hết pjòi them tàng pửt, mòn chăn pèng quỷ cúa cần Tày, cần Nùng lầu.”

Pỉ noọng ngám tỉnh tàng pửt nâng quá heng chiềng cúa nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt. Cà này dả đạ mừa xáu mường bân, tọ heng tính vạ bại cằm then cúa dả vận nhằng mại chang slim slẩy cúa bại pan slắm lủc lan, tồng cằm slắng bại slắm ón lèo chướng au sle bại mòn đây pjòi đảy dả piết sle hẩư. Thạc sị Nguyễn Xuân Bách, slấy slư Trường Cao đẳng Văn hóa, Nghệ thuật Việt Bắc hẩư chắc:

" Xáu khỏi Nghệ nhân nhân dân Mỗ Thị Kịt lẻ pửt tính chăn đây vạ chăn híu, dả chắc đo mọi mòn mừa bại tàng pửt và mì heng chiềng chăn sloóng. Pi 2007, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc cúa boong khỏi đạ khửn Lạng Sơn pây slu au lai pjoỏng then cúa dả vạ tỉ đạ pền bại fấn chăn pèng quỷ cúa lườn trường. Tứ bại pi 1980-1990, dả đạ đảy Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam xỉnh pây pang chỏi pài búng tẳng bán hết pửt cúa cần Tày, cần Nùng dú bảo tàng vạ dả tó slon hẩư đảy lai lủc slở. Bại tàng pửt, heng xướng cúa dả tó đạ đảy chang lườn slu sle, au khửn tềnh tàng mạng vạ hết pền xéc mì cằm keo lẻ “Người giữ hồn Then xứ Lạng”. Nẩy lẻ mòn chăn pèng quỷ hẩư viểc chướng chắp vạ xa thắp sle chắc mừa cốc co cúa bại tàng pửt. Dả pây lặm pò slung chử chăn lẻ tốc pây mòn nâng chăn luông cải, tọ heng tính vạ cằm then cúa dả xẹ nhằng mại chang bại pan slắm lăng, nhằng dú chang bại lủc slở, nhằng dú chang bại mòn pèng quỷ dả sle tẻo vạ chang slim slẩy cúa pỉ noọng lầu."

Cà này bản cỏn nắm nhằng dưởng ngàu pửt tính chăn sliêng liềng xáu heng chiềng chăn sloóng, tọ bại tàng pửt tỉ xẹ nắm mẻn tốc pây slắc pày, nhoòng dả đạ lẩp piết sle hẩư lủc lan. Tọ pửa dả tả lủc lan pây mừa bân fạ tó lẻ cằm slắng hẩư pỉ noọng lầu chắc cạ, khảm quá pi bươn bại cần chắc lai mừa tàng pửt xày xẹ pây mừa đuổi mường bân nhoòng pện viểc chướng au sle bại mòn pèng quỷ nẩy nắm chử lẻ viểc cúa cần nâng, lườn nâng, lèo lẻ viểc cúa thuổn thảy cúa pỉ noọng lầu, bại cần nắt điếp mòn đây pjòi cúa dân tộc.

Sle pao lẹo chương trình vằn nẩy xỉnh pỉ noọng xày tỉnh tẻo heng chiềng cúa NNND Mỗ Thị Kịt quá pjỏng then cốc "Pắt mèng, pắt ngoàng", nẩy lẻ pjoỏng then phuối mừa slim slứn điếp vạ tâu bại pan slắm cần Tày, lẻ pjỏng then chăn pèng quỷ cúa búng đin Lạng Sơn. Cà này bài then nẩy đảy lủc nhình cúa dả Kịt lẻ pả Nông Thị Phượng slu heng vạ chướng au sle./.