Xang 10 c’moo t’nơơm cao su dưr váih, padưr pa’xớc đhị k’tiếc Sơn La, tước đâu bấc đhị k’tiếc chóh nắc ơy choom bơơn bhrợ. K’noọ 7 r’bhâu pr’loọng đhanuôr chrooi đoọng k’tiếc chóh cao su nắc vêy zên pa chô đợ dzêết cao su tr’nơợp. Đợ râu cr’noọ r’rơơm ooy 1 pr’ắt tr’mung k’bhộ ngăn lấh, tơợ đợ crâng cao su xoọc dưr váih bấc đhị zâp vel đông Sơn La.

Ra’diu n’đoo cung cơnh đêếc, amoó Lò Thị En lâng zâp công nhân âng đội cao su cóh vel Phiêng Tìn, chr’val Ít Ong, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La vêt mặt đhị bhươn cao su đấh ra’diu đoọng lêy k’têếh dzêết cao su. Tơợ c’moo 2016, bêl đợ t’nơơm cao su tr’nơợp bhrợ têng, amoó En lâng k’noọ 200 công nhân cóh đội zâp bêl cung vêy bhiệc bhrợ lâng zên bơơn têêm ngăn. Amoó En nắc mưy ooy đợ công nhân công ty zooi zúp bêl amoó lưm k’ay zr’nắh, zâp chu lướt pa dứah công ty zooi zúp 10 ực đồng tơợ quỹ manứih đha’rứt k’ay âng công ty. Pr’đoọng, cr’ay âng amoó t’mêê váih nắc xang bêl bơơn zooi zúp zư padứah nắc lêy dứah liêm, têêm ngăn. Xoọc đâu bhươn cao su ơy choom bơơn bhrợ dzêết, lâng zên lương têêm ngăn, amoó En bhui har moon: “Bêl l’lăm t’nơơm cao su cắh váih dzêết nắc acu pachô 1 c’xêê 1, 2 ực tước 1,5 ực. Xoọc đâu t’nơơm cao su nắc đơơng chô bh’nơơn cung z’zăng, lâng zên bơơn bhrợ tơợ 3-5 ực. Azi k’rêệm loom lâng ắt pazưm đenh đươnh lâng t’nơơm cao su.”

Xoọc bêl t’nơơm cao su tơợp váih hi’la liêm nắc bêl cr’chăl bấc công nhân bơơn bhrợ cắh bấc tu t’ngay công cắh bấc. Năl gít bhiệc nâu, Công ty cổ phần cao su Sơn La nắc zooi zúp đợ pr’loọng đông công nhân zr’nắh k’đhạp vặ zên 5,4 ực đồng cắh dáp lêy lãi đoọng băn k’roóc croọl cóh c’roọl lâng chóh bhơi k’tang đhị dứp t’nơơm cao su. Tu cơnh đâu, pr’loọng đông anoo Lù Văn Khởi đh’rứah lâng lấh 1.2 công nhân cóh zâp đội cao su cóh prang tỉnh nắc ơy vêy thu nhập z’zăng. Anoo Lù Văn Khởi-Nông trường cao su Châu Quỳnh, chr’hoong Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La đoọng năl: “Bêl ahay cắh ơy chóh cao su, pr’loọng đông chóh a’bhoo a’rong, zên bơơn bhrợ cắh bấc. Xoọc đâu t’nơơm cao su bơơn bhrợ têng xang nặc zên bơơn bhrợ têêm ngăn. Xoọc đâu 2 diịc điêl pay zư bhrợ 4 phần t’nơơm, bhrợ têng 1.000 t’nơơm, c’xêê pa chô bấc bhlâng nắc mơ 6 ực đồng. Lâng zên lương cơnh xoọc đâu đh’rứah lâng bhiệc băn k’roóc cung zúp đoọng pr’loọng đông têêm ngăn pr’ắt tr’mung lâng băn k’coon cha học.”

Cắh mưy vêy bơơn bhrợ têêm ngăn tơợ bhiệc bhrợ têng dzêết cao su, bấc công nhân cóh zâp đội cao su nắc vêy pa’xoọng bơơn bhrợ zên tơợ bhiệc băn a’mát dứp t’nơơm cao su. Công ty cổ phần cao su Sơn La nắc ơy vêy đơn đặt hàng tr’nơợp tơợ Hàn Quốc lâng pr’đươi đác a’mát cao su. Anoo Hoàng Liên Sơn-đội trưởng đội cao su Ít Ong, Công ty cổ phần cao su Sơn La moon: “Dáp lêy tước g’lúh bơơn bhrợ t’mêê đâu nắc bơơn lấh 1 tấn mật, lâng 2 tạ phấn, pazưm lêy xang 5 c’xêê băn nắc k’noọ 100 ực đồng. Lâng râu liêm choom cơnh đâu nắc 1 t’nooi a’mát 1 c’moo nắc vêy bơơn 1 ực m’pâng tước 2 ực đhị 1 t’nooi.”

Đhị tỉnh Sơn La, ooy pazêng 6.000 hécta cao su tước đâu nắc ơy vêy k’noọ 1.000 hécta choom bơơn bhrợ dzêết. C’moo 2016, k’tiếc 150 hécta cao su tr’nơợp nắc bơơn bhrợ 300 tấn dzêết coọc, zi’lấh 170% cr’noọ bh’rợ âng tập đoàn cao su pazao đoọng. Ha dợ c’moo 2017, đợ đhị k’tiếc bhrợ têng nắc dưr dzoọc k’noọ 914 hécta, bh’nơơn pachô dzêết nắc ơy bơơn 1.500 tấn dzêết coọc, zi’lấh 37,5% cr’noọ bh’rợ pazao. T’coóh Nguyễn Bá Quý, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Cao su Sơn La đoọng năl: “Xoọc đâu bơơn râu đươi bhrợ âng tập đoàn lâng tỉnh Sơn La, nắc công ty xoọc xay bhrợ padưr đông máy cóh Tông Lạnh Thuận Châu, đông máy vêy công suất 9.000 tấn đhị 1 c’moo, c’xêê 6/2018 đông máy bhrợ têng lâng t’moót lêy bhrợ têng. Lâng bh’nơơn pr’đươi, chất lượng cơnh đêếc, azi tin cr’chăl nâu a’tốh bêl bhươn chr’nóh t’moót đươi bhrợ bấc nắc bhiệc bhrợ bấc lấh lâng pr’ắt tr’mung công nhân cung liêm choom lấh.”

K’noọ đợc c’moo 2018, Công ty cổ phần Cao su Sơn La nắc t’moót lêy bhrợ têng dzêết 2.600 hécta cao su, bhrợ pa’xoọng bhiệc bhrợ têêm ngăn ha k’dâng 1.500 apêê pa bhrợ dzợ, têêm ngăn bhiệc bhrợ lâng thu nhập ha 100% manứih pa bhrợ ơy chrooi pa’xoọng k’tiếc chóh cao su, pa’xoọng đợ cr’noọ r’rơơm  ooy tơơm chr’nóh công nghiệp chr’nắp đhị k’tiếc Sơn La. T’coóh Cầm Ngọc Minh, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La moon: “Bhiệc chóh t’nơơm cao su zúp padưr pa’xớc đợ mơ gâm ngút cóh crâng, têêm ngăn môi trường crâng, tơợ đêếc pa’xiêr đhr’năng roóh cát âng crâng, túh bhlong dưr váih bêl hân noo boo. Râu 2 nắc bh’nơơn pr’đươi lấh mơ âng cao su nắc dzêết, dzợ ta moon nắc vàng bhoóc, lấh mơ n’loong tơơm cao su nắc dzợ vêy zên pachô liêm chr’nắp đoọng ha đhanuôr, t’nơơm cao su chrooi pa’xoọng liêm chr’nắp ooy bhiệc t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt...”

Đợ crâng cao su t’viêng liêm, đh’rứah lâng p’rá cr’chăng âng công nhân bêl k’têếh dzêết cao su, đh’riêng xa’nưl âng apêê p’niên cóh zâp lớp học đăn đhị bhươn cao su đoọng lêy, pr’ắt tr’mung t’mêê k’bhộ ngăn lấh mơ xoọc dưr váih đhị zr’lụ k’tiếc cao su Sơn La./.

10 NĂM CÂY CAO SU TRÊN ĐẤT SƠN LA –

NHỮNG TÍN HIỆU VUI

                 Tuyết Lan

  Sau 10 năm cây cao su bén rễ, phát triển trên mảnh đất Sơn La, đến nay nhiều diện tích đã cho thu hoạch. Gần 7.000 hộ dân góp đất trồng cao su đã có thu nhập từ những tấn mủ đầu tiên. Những hy vọng về 1 cuộc sống ấm no hơn, từ những cánh rừng cao su đang lan tỏa ở nhiều bản mường Sơn La.

Sáng nào cũng vậy, chị Lò Thị En và các công nhân thuộc đội cao su ở bản Phiêng Tìn, xã Ít Ong, huyện Mường La, tỉnh Sơn La có mặt trên vườn cao su từ rất sớm để cạo mủ. Từ năm 2016, khi những gốc cao su đầu tiên cho thu hoạch, chị En và gần 200 công nhân trong đội lúc nào cũng có việc làm và thu nhập ổn định. Chị En là một trong những công nhân được công ty hỗ trợ khi chị bị bệnh hiểm nghèo, mỗi lần đi điều trị công ty hỗ trợ đến 10 triệu đồng từ quỹ bệnh nhân nghèo của công ty. Rất may, căn bệnh của chị ở giai đoạn đầu nên sau khi được hỗ trợ đi điều trị tích cực, chị đã khỏi bệnh và đi làm ổn định. Giờ đây, vườn cao su đã cho thu hoạch mủ, với mức lương ổn định, chị En rất phấn khởi:"Trước cây cao su chưa cho mủ thì  tôi thu nhập 1 tháng 1,2 triệu đến 1,5 triệu. Giờ cây cao su đã cho mủ thì thu nhập cũng khá, với mức thu nhập từ 3 đến 5 triệu. Chúng tôi yên tâm và gắn bó lâu dài với cây cao su".

Thời điểm cây cao su khép tán là quãng thời gian nhiều công nhân có thu nhập thấp do số  ngày công ít. Tính trước được điều này, Công ty cổ phần cao su Sơn La đã hỗ trợ những gia đình công nhân khó khăn vay vốn 5,4 triệu đồng không tính lãi để nuôi bò nhốt chuồng và trồng cỏ dưới tán cao su. Nhờ vậy, gia đình anh Lù Văn Khởi cùng hơn 1.200 công nhân ở các đội cao su trong toàn tỉnh đã có thu nhập khá. Anh Lù Văn Khởi - Nông trường cao su Châu Quỳnh, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La cho biết:"Trước kia chưa trồng cao su, gia đình trồng ngô trồng sắn, thu nhập bấp bênh. Hiện tại cây cao su được khai thác rồi thì thu nhập ổn định. HIện 2 vợ chồng nhận 4 phần cây, cây khai thác 1.000 cây, thu nhập tháng cao nhất tầm 6 triệu. Với mức lương hiện tại cùng với nuôi bò cũng giúp gia đình ổn định kinh tế và nuôi con ăn học."

Không chỉ có thu nhập ổn định từ khai thác mủ cao su, nhiều công nhân ở các đội cao su đã có thêm thu nhập từ nghề nuôi ong dưới tán cao su. Công ty cổ phần cao su Sơn La cũng đã có đơn đặt hàng đầu tiên từ Hàn Quốc đối với sản phẩm mật ong cao su. Anh Hoàng Liên Sơn - Đội trưởng đội cao su Ít Ong, Công ty Cổ phần cao su Sơn La nói:
 "Tính đến thời điểm thu vừa rồi được hơn 1 tấn mật, với 2 tạ phấn, cộng lại sau 5 tháng nuôi suýt soát 100 triệu, Với triển vọng này thì 1 đàn ong 1 năm sẽ cho 1 triệu rưỡi đến 2 triệu 1 đàn".

Tại tỉnh Sơn La, trong số 6.000 ha cao su đến nay đã có gần 1.000 ha cho khai thác mủ. Năm 2016, diện tích 150 ha cao sủ đầu tiên cho thu hoạch  được 300 tấn mủ đông, vượt 170% kế hoạch tập đoàn cao su giao. Còn năm 2017, số diện tích cho khai thác đã tăng 914 ha, sản lượng mủ đã đạt 1.500 tấn mủ đông, vượt 37,5% KH giao. Ông Nguyễn Bá Quý - Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Cao su Sơn La cho biết:"Hiện nay được sự chấp thuận của tập đoàn và tỉnh Sơn La, hiện công ty đang triển khai xây dựng nhà máy ở Tông Lạnh Thuận Châu, nhà máy có công suất 9.000 tấn/năm, Tháng 6/2018  nhà máy hoạt động và đưa vào SX. Với năng suất và chất lượng như vậy, chúng toi tin rằng thời gian tới đây khi vườn cây đưa vao khai thác nhiều thì công ăn việc làm sẽ nhiều hơn và đời sống công nhân sẽ tốt hơn". 

Dự kiến năm 2018, Công ty cổ phần Cao su Sơn La sẽ đưa vào khai thác mủ 2.600 ha cao su, tạo thêm công ăn việc làm ổn định cho khoảng 1.500 lao động nữa, đảm bảo việc làm và thu nhập cho 100% người lao động đã góp đất trồng cao su, nhân thêm những niềm hy vọng về loại cây công nghiệp đa mục tiêu trên mảnh đất Sơn La. Ông Cầm Ngọc Minh, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La nói:" Việc trồng cây cao su giúp tăng độ che phủ của rừng, đảm bảo sinh thái môi trường rừng, từ đó  hạn chế được tình trạng cháy rừng, lũ ống lũ quét xảy ra vào mùa mưa lũ. Thứ 2 là sản phẩm chủ yếu của cây cao su là mủ, còn gọi là vàng trắng, ngoài ra gỗ cây cao su còn là nguồn thu đáng kể cho người dân, cây cao su góp phần quan trọng trong xóa đói giảm nghèo.....".

Những rừng cao su bạt ngàn, xanh mướt, cùng tiếng cười nói râm ran của công nhân khi cạo mủ cao su, tiếng trẻ em ríu rít trong các lớp học cạnh những vườn cao su cho thấy, một tương lai mới, một cuộc sống mới no ấm hơn đang hiện hữu trên vùng đất Cao su Sơn La./.