Tơợ pa lêếh 3 Bến Giằng, chr’hoong Nam Giang rạch chô ooy k’ruung Đắk Mi k’noọ 50 cây số nắc chô tước thuỷ điện Đăk Mi 4A cóh vel đông chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. tâm k’ruung nâu bêl ahay nắc đhị tr’mung âng kr’bhâu pr’loọng đhanuôr acoon cóh, hân đhơ cơnh đêếc, bấc c’moo đâu, tước cậ hân noo p’răng xơớt nắc ma rêệ tiing. Tơợ t’ngay Thuỷ điện Đăk Mi 4A bhrợ bha nậ, cha groong k’ruung Đăk Mi đoọng âng đơơng đác chô k’ruung Thu Bồn bơơn lêy, đhanuôr ắt mamung truíh k’ruung Đăk Mi cắh dzợ vêy choom glúh k’ruung, bơơn bhrợ a’xiu, hoọm xúah,.. P’căn Pơ Loong Bhoóih cóh chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam moon, c’moo n’đoo cung cơnh đêếc, tước cậ hân noo p’răng pứih nắc ặt k’rang ta bhứch đác đươi dua, tâm k’ruung cung ma rêệ, cắh râu choom mặ váih ma mung: “Bấc c’xêê ơy cắh váih đác. Plêệng cắh boo, thuỷ điện cắh pa hooi đác, đhanuôr ăt zr’nắh bhlâng. Giếng cung cắh vêy đác, bhươn chr’nóh ma răng goóh zêng.”

Thuỷ điện Đắk Mi 4A ặt ooy pa zêng thuỷ điện cóh tỉnh Quảng Nam bhrợ têng c’lâng bh’rợ p’têết a’bóc zr’lụ k’ruung Vu Gia-Thu Bồn bơơn Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng ký Quyết định pa glúh. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc c’moo hanua, đông máy thuỷ điện nâu nắc cắh bhrợ crêê cơnh bhiệc pa hooi đác chô k’ruung Đăk Mi ting quy định. Đhanuôr vel đông moon, zâp đhị p’loọng van âng thuỷ điện pa hooi đác chô k’ruung Đăk Mi đăn đâu nắc zêng k’đập. Ha dợ ooy đâu, t’coóh Đinh Hữu Tấn, Tổng Gíam đốc Công ty Cổ phần Thuỷ điện Đắk Mi, đơn vị k’đhơọng zư đông máy thuỷ điện Đăk Mi 4A nắc moon, p’loọng pa’hooi đác dzợ ta lấh tr’bứi bêl hi dưm, lâng moon tu đác chô ooy a’bóc m’bứi nắc Công ty lêy t’đui đoọng ha bhiệc pa hooi đác t’váih điện: “Lấh mơ nắc lêy bhrợ đoọng crêê đắh Thu Bồn, cắh choom bhrợ liêm crêê đắh Vu Gia. Đắh Vu Gia nắc vêy thuỷ điện Sông Bung lâng A Vương, azi nắc zooi đoọng m’bứi ooy Vu Gia, lấh mơ nắc pa hooi ooy Thu Bồn đoọng t’váih điện.”

Ha dợ ooy đâu, t’coóh Lê Đình Bản, Gíam đốc Công ty Thuỷ điện Sông Bung, đơn vị k’đhơợng zư đông máy Thuỷ điện Sông Bung 4 moon, ha dang Thuỷ điện A Vương lâng Sông Bung 4 pa hooi đác chô k’ruung Vu Gia cơnh gr’hoót moon nắc cung mưy trông dớc c’nắt k’ruung tơợ bến Giằng, chr’hoong Nam Giang chô hooi. Ha dợ c’nắt 50 km tơợ bến Giằng tước thuỷ điện Đăk Mi nắc ha cơnh choom pa hooi pa rạch. T’cooh Lê Đình Bản cung moon, ooy 4 c’xêê hanua, đợ mơ đác chô hooi ooy a’bóc thuỷ điện Sông Bung 4 nắc bơơn 58% ting lêy lâng c’moo n’nắc lâng đệ lấh mơ lâng lêy cha mêết đợc âng zâp c’moo. Công ty cung ơy pazưm lâng tỉnh Quảng Nam lâng thành phố Đà Nẵng lêy bhrợ lịch t’váih điện lâng đươi dua đác k’míah. Xoọc đâu, công ty Thủy điện Sông Bung cắh đoọng váih điện đác zư đác tước bêl pr’lứch hân noo ha ọt ha pruốt. Tước t’ngay 11/5 nắc tơợp âng đơơng đác đoọng ha hân noo ch’noọng c’loọt. T’coóh Lê Đình Bản moon: “Điện c’moo đâu m’bứi lấh mơ c’moo 2019 lâng ting lêy lâng c’âng bh’rợ c’moo. Nắc 4 c’xêê ơy hân đhơ cơnh đêếc nắc bơơn 9,1% c’lâng bh’rợ đhị c’moo. Ghít lấh mơ, đông máy thuỷ điện Sông Bung 4 nắc t’váih điện mơ 52 ực Kwh, nắc đệ bhlâng. Ha dợ c’lâng bh’rợ ooy c’moo nắc 440 ực Kwh.”

Cung bhrợ têng pa liêm đác chô k’ruung Vu Gia đoọng ha bhrợ têng lâng đươi dua âng đhanuôr, bh’cộ Công ty Cổ phần thuỷ điện A Vương đoọng năl, nắc ơy k’đươi moon pa đhêy pa lướt máy t’váih điện đoọng k’rong đác cóh dứp. Xoọc đâu, đác a’bóc thuỷ điện A Vương dal lấh 367 mét, dung tích nắc 161 ực mét khối. Ting lêy lâng c’moo n’nắc ahay nắc đác cóh a’bóc c’moo đâu dal lấh 20 ực mét khối. Ha dợ đác chô ooy a’bóc m’bứi lấh. Bhiệc nâu nắc ta moon tu pa xiêr bhiệc pa hooi đác t’váih điện cr’chăl đenh. T’coóh Ngô Xuân Thế, Phó Tổng Gíam đốc Công ty Cổ phần Thuỷ điện A Vương đoọng năl: “Tơợ tơợp c’xêê 12 c’moo n’nắc ahay tước 15/4 c’moo đâu, thuỷ điện A Vương nắc pa đhêy t’váih điện đoọng k’rong zư đác cóh a’bóc. Tước đâu, lâng đợ mơ đác mưy t’ngay nắc k’dâng 15m khối đhị mưy giây nắc cung 1 lượng z’zăng lâng đợ mơ chô k’dâng 6,65m khối đhị 1 giây.”

G’lúh p’răng pứih cóh miền Trung dzợ đenh nắc zâp a’bóc thuỷ điện cóh tỉnh Quảng Nam xoọc lêy bhrợ c’lâng pa đhêy t’váih điện, lêy cha mêết k’rong đác đoọng âng đơơng đác cóh zr’lụ dứp xoọc bêl zr’nắh k’đhạp bhlâng âng hân noo p’răng xơớt./.

Hồ chứa thủy điện ở Quảng Nam “khát nước” trong nắng hạn

         PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

        Nắng nóng kéo dài nhiều tháng qua làm cho lưu lượng nước đổ về các hồ chứa thủy điện ở tỉnh Quảng Nam thiếu hụt trầm trọng. Không ít nhà máy thủy điện phải dừng hẳn việc xả nước phát điện để tích trữ nước trong hồ. Điều này đặt ra 2 mối nguy lớn là thiếu hụt nguồn cung ứng điện năng, đồng thời không đủ lượng nước để cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt của người dân vùng hạ du.

        Từ ngã 3 Bến Giằng, huyện Nam Giang ngược về phía thượng lưu sông Đăk Mi gần 50 cây số là đến thủy điện Đăkmi 4A thuộc địa bàn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Dòng sông này một thời là nguồn sống của hàng ngàn hộ đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng mấy năm nay, cứ đến mùa khô là cạn trơ đáy. Từ ngày Thủy điện Đăk Mi 4A xây đập, chặn ngang dòng sông Đăk Mi để chuyển nước về phía sông Thu Bồn phát điện, người dân sống dọc sông Đăk Mi không còn cơ hội để ra sông, đánh bắt cá, tắm táp, giặt giũ. Bà Pơ’ Loong Bói, người dân huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam than thở, năm nào cũng vậy, cứ đến mùa nắng là ngay ngáy lo thiếu nước. Đáy sông đá nhô lởm chởm không loài nào sống được: "Mấy tháng rồi sông không có nước. Trời không mưa, thủy điện không xả nước, dân làng cực khổ lắm. Giếng đào cũng không có nước, bà con phải lặn lội vào rừng sâu tìm khắp khe suối để lấy nước. Cây cối, vườn tược cháy khô hết. Chẳng trồng trọt hay làm được gì, đã nghèo nay càng nghèo thêm."

       Thủy điện Đăk Mi 4A nằm trong hệ thống các thủy điện ở tỉnh Quảng Nam thực hiện Quy trình vận hành liên hồ chứa lưu vực sông Vu Gia- Thu Bồn được Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng ký Quyết định ban hành. Thế nhưng, nhiều năm qua, nhà máy thủy điện này vẫn “một mình một cõi”, không thực hiện đúng việc xả nước về phía sông Đăk Mi theo quy định. Người dân địa phương cho biết, các cửa van của thủy điện xả nước về phía sông Đăk Mi gần đây bị đóng chặt. Trong khi đó, ông Đinh Hữu Tấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Mi, đơn vị quản lý nhà máy thủy điện Đăk Mi 4A thì cho rằng, cửa xả vẫn mở với lưu lượng nhỏ vào ban đêm?; Đồng thời cho biết, do lượng nước về hồ ít nên Công ty phải ưu tiên cho việc xả nước phát điện:"Chủ yếu đáp ứng cho phía Thu Bồn thôi chứ làm sao đáp ứng cho Vu Gia được. Phía Vu Gia thì có thủy điện Sông Bung và A Vương thôi, mình phụ thêm 1 tí cho Vu Gia thôi chứ chủ yếu xả phía Thu Bồn để phát điện."

       Trong khi đó, ông Lê Đình Bản, Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Bung, đơn vị quản lý Nhà máy Thủy điện Sông Bung 4 cho rằng, nếu Thủy điện A Vương và Sông Bung 4 xả nước về phía sông Vu Gia như cam kết thì cũng chỉ “cứu” được đoạn sông từ bến Giằng, huyện Nam Giang đổ về hạ du. Còn đoạn 50 kilômét từ bên Giằng lên đập thủy điện Đăk Mi thì làm sao nước chảy ngược lên được?. Ông Lê Đình Bản cũng cho biết, trung bình 4 tháng qua, lượng nước về hồ thủy điện Sông Bung 4 chỉ đạt 58% so với năm ngoái và thấp hơn nhiều so với tính toán trung bình các năm. Công ty cũng đã phối hợp với tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng lên lịch phát điện và sử dụng nước tiết kiệm. Hiện, Công ty Thủy điện Sông Bung hạn chế phát điện để giữ nước cho đến khi kết thúc vụ Đông Xuân. Đến ngày 11 tháng 5 tới bắt đầu cấp nước tăng cường cho vụ Hè- Thu. Ông Lê Đình Bản nói:"Sản lượng điện năm nay rất thấp so với năm 2019 và so với kế hoạch năm. Đã 4 tháng rồi nhưng chỉ đạt 9,1% kế hoạch năm. Cụ thể, Nhà máy thủy điện Sông Bung 4 chỉ phát được 52 triệu Kwh, một con số rất là thấp. Trong khi kế hoạch năm là 440 triệu Kwh."

       Cũng thực hiện điều tiết nước về phía sông Vu Gia phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân; lãnh đạo Công ty Cổ phần Thủy điện A Vương cho biết, đã chỉ đạo dừng chạy máy phát điện để tích nước  cấp cho hạ du. Hiện, mực nước hồ thủy điện A Vương ở cao trình hơn 367 mét, dung tích hữu ích là 161 triệu mét khối. So với năm ngoái thì mực nước hồ năm nay cao hơn 20 triệu mét khối. Trong khi lưu lượng nước về hồ thì thấp hơn nhiều. Điều này được lý giải là nhờ hạn chế xả nước phát điện thời gian dài. Ông Ngô Xuân Thế, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy điện A Vương cho biết: "Suốt từ đầu tháng 12 năm ngoái cho đến 15 tháng 4 năm nay, thủy điện A Vương dừng phát điện để dự trữ nước trong hồ. Đến bây giờ, với lưu lượng trung bình/ 1 ngày khoảng 15m3/ 1 giây trở lên thì đó cũng là 1 lượng đáng kể so với lưu lượng về chỉ còn khoảng 6,65m3/ 1 giây."

       Đợt nắng nóng ở miền Trung còn kéo dài nên các chủ hồ thủy điện ở tỉnh Quảng Nam đang lên phương án dừng phát điện, chủ động tích nước để cung cấp nước cho hạ du trong thời điểm khốc liệt của mùa khô./.