Tước đong Kiên cóh chr’val Sơn Bao, chr’hoong Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi, cắh ngai bhr’nêy, p’niên học trò k’tứi n’nâu nắc k’đhơợng bhrợ muy “đong h’hàn” ga mắc la lua, cơnh lâng zấp râu pr’đươi pr’dua nắc zêng âng đoo bhrợ t’váih. Cóh đhr’nong đong âng Kiên, râu bhrợ ha bấc ngai k’rang tước bhlâng nắc đoo đợ bh’nơơn điện tử cơnh flycam, máy xơợng xa nul, tước apêê pr’đươi cơnh bhuông păr k’tứi, canô, đèn pin tr’ang… âng đoo bhrợ t’váih.

Apêê pr’đươi n’nâu bơơn Kiên tơợp bhrợ têng bêl dzợ nắc muy học sinh trung học. Bêl đêếc, p’niên học trò n’nâu âi ting pa choo, xang nắc ch’mêệt lêy bhrợ têng  apêê pr’đươi pr’dua máy móc, động cơ tơợ apêê kênh điện tử cóh tivi. Xang n’nắc, lâng zên b’nơơn k’rong c’bơớch, Kiên nắc tơợp câl apêê pr’đươi đoọng bhrợ têng ha bh’rợ p’tốc t’váih âng đay.

Bh’nơơn tr’nơợp âng Kiên choom bhrợ nắc đoo bêl voon kế đoọng đăng dòng điện bhrợ têng ha bh’rợ p’tốc t’váih âng đoo. Kiên moon: “Bêl tứi, a cu âi kiêng apêê pr’đươi pr’dua, động cơ cơnh, bhuông păr, ca nô… Tu cơnh đêếc, a cu kiêng brương tr’nu acu vêy bhrợ t’váih muy bơr pr’đươi pr’dua cơnh đêếc lâng choom điều khiển apêê đoo păr ooy dal. Tước c’moo học lớp 9, a cu âi pa choom bhrợ. Toợ apêê râu âng buôn cơnh vôn kế, máy xơợng xa nul, sạc pin đa năng, xang n’nắc a cu pa choom bhrợ lêy bhuông păr k’tứi, flycam…”. Bêl tmêê tơợp bhrợ, Kiên p’zay chơớc lêy c’lâng pa bhrợ âng zấp râu pr’đươi pr’dua, xang n’nắc đươi dua đợ linh kiện cơnh n’năng chr’đhí, pin, lõi đồng… đoọng pa lắc đợ pr’đươi âng đay bhrợ t’váih. Bêệ Flycam điện tử điều khiển tơợ ch’ngai vêy 2 ăng-ten thu sóng, bơơn pa têệt lâng camera tơợ flycam, nắc đoo bh’nơơn liêm choom bhlâng âng Kiên âi bhrợ t’váih. Kiên p’rơơm, pr’đươi pr’dua n’nâu nắc vêy bhrợ t’váih cóh bh’rợ trông dấc, cóh apêê đhị ra roóh, túh bhlong, hr’lêêng đác.

“ Kênh bhrợ t’váih pr’hay” đhị Youtube nắc đoo pr’đươi âng Kiên bhrợ t’váih, đoọng đăng đớc râu bhrợ t’váih, coong cơnh bh’nơơn âng đay ooy Internet. N’đhơ t’mêê pa bhrợ, n’đhang cơnh đêếc âi vêy lấh 1.400 chu apêê ting ch’mêệt lêy. Cơnh bh’rợ n’nâu, Kiên choom xay trúih p’cắh bh’nơơn âng đay bhrợ t’váih đoọng ha zấp ngai ting lêy. Cơnh lơơng cớ, công nắc đoo pr’đươi pr’dua đoọng a đoo t’bơơn p’xoọng zên. Kiên moon: “ Apêê bh’nơơn âng cu bhrợ t’váih zêng a cu quay video, xang nắc đăng ooy kênh youtube âng cu. Xoọc đâu, kênh n’nâu vêy bấc ngai moọt lêy. Đươi vêy cơnh đêếc, vêy bấc ngai zước câl bh’nơơn âng cu bhrợ t’váih, cóh đêếc apêê pr’zớc cóh Cần Thơ, Cà Mau. N’đhơ đợ pa câl nắc cắh bấc lâng bh’nơơn cắh âu la lua liêm, n’đhang a cu công vêy p’xoọng râu pa chô ha bh’rợ học, công cơnh câl pr’đươi pr’dua đoọng bhrợ têng apêê bh’nơơn t’mêê.”

Pa prá ooy ca coon n’jứih đay, t’coóh Trần Văn Đức đoọng năl: “ Lêy a đoo kiêng bhrợ t’váih apêê pr’đươi pr’dua điện tử, động cơ, a cu công ta luôn k’rang tước lâng p’too a đoo. N’đhơ cơnh đêếc, a cu công ta luôn p’too moon a đoo cắh choom la lấh kiêng bhrợ bh’rợ  nắc lơi jợ bh’rợ học.”

Thầy Nguyễn Võ Trường Linh, giáo viên Trường THPT Sơn Hà, ma nứih lướt dhd’rứah lâng Kiên, xay trúih: A zi nắc đhêêng bơơn năl Kiên veye z’hai n’đắh bhrợ p’toóc đhị đâu cắh mơ đanh, n’đhang a đhi âi vêy bấc bh’nơơn pr’hay lâng liêm choom. A zi ta luôn lướt dhd’rứah lâng a đhi, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng a đhi pa dưr z’hai âng đay. Đh’rứah lâng công xay trúih tước zấp ngai “ Kênh bhrợ p’tốc pr’hay” âng a đhi bhrợ t’váih. A cu pa chắp, ha dang vêy pr’đơợ, a đhi vêy choom bhrợ lấh mơ n’nắc dzợ./.”

Cậu học trò vùng cao đam mê sáng chế

      Trần Trung Kiên, lớp 10A1, Trường THPT Sơn Hà, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi đã chế tạo thành công hàng trăm thiết bị điện tử, động cơ mang nhiều lợi ích khác nhau. Đáng chú ý là Kiên còn lập nên “Kênh chế tạo hay” có đến hàng nghìn lượt theo dõi trên kênh Youtube.

  Đến nhà Kiên ở xã Sơn Bao, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi, chẳng ai có thể ngờ rằng, cậu học trò nhỏ nhắn này lại sở hữu một “tiệm hàn” thứ thiệt, với đầy đủ các dụng cụ do chính tay em thiết kế. Trong căn phòng của Kiên, điều khiến mọi người quan tâm nhất, đó chính là những sản phẩm điện tử như flycam, máy nghe nhạc, đến những động cơ như máy bay mini, canô, đèn pin siêu sáng...do chính tay em làm ra.

Các thiết bị và động cơ này được Kiên bắt tay thực hiện khi còn là một học sinh trung học. Lúc ấy, cậu học trò này đã mày mò, rồi tham khảo chế tạo máy móc, động cơ từ các kênh điện tử trên ti vi. Sau đó, bằng số tiền dành dụm được, Kiên bắt đầu mua những vật dụng để phục vụ cho việc chế tạo của mình.

Sản phẩm đầu tay mà Kiên chế tạo được, đó là chiếc Vôn kế dùng để đo dòng điện phục vụ cho công việc sáng chế của em sau này. Kiên nói: “Hồi nhỏ, em đã rất thích những thiết bị, động cơ như máy bay, ca nô... Vì thế, em ước mơ sau này mình sẽ sáng chế ra được một vài thiết bị như thế và tự điều khiển chúng bay lên cao. Đến năm lớp 9, em đã tập tành sáng chế. Từ những cái đơn giản như vôn kế, máy nghe nhạc, sạc pin đa năng, sau đó em thử chế tạo ra máy bay mini, flycam...”. Lúc mới bắt tay vào chế tạo các thiết bị, Kiên mày mò tìm ra nguyên lý hoạt động của tất cả các thiết bị, rồi tận dụng những linh kiện như cánh quạt, pin, lõi thép đồng...để lắp ráp những thiết bị do chính mình sáng chế. Chiếc flycam điện tử điều khiển từ xa có 2 ăng-ten thu sóng, được kết nối với camera từ flycam, chính là thành quả ấn tượng nhất mà Kiên đã sáng chế. Kiên hy vọng thiết bị này sẽ phục vụ trong việc cứu nạn, cứu hộ trong các đám cháy, lũ lụt, đuối nước.

“Kênh chế tạo hay” trên Youtube chính là công cụ mà Kiên lập nên, để đăng tải cách sáng chế, cũng như sản phẩm của mình lên Internet. Tuy mới hoạt động, nhưng kênh này đã có hơn 1.400 lượt theo dõi. Bằng cách này, Kiên có thể “quảng bá” sản phẩm do chính  mình làm ra cho cộng đồng mạng tham khảo và tương tác. Mặt khác, nó cũng chính là công cụ để cậu học trò này kiếm thêm thu nhập. Kiên nói: “Các sản phẩm của em làm ra đều được em quay video, rồi đăng tải trên kênh youtube của mình. Hiện tại, kênh này có rất nhiều người theo dõi. Nhờ đó, có rất nhiều người đặt mua các sản phẩm mà em làm ra, trong đó có cả các bạn ở tận Cần Thơ, Cà Mau. Tuy số lượng bán không nhiều và sản phẩm chưa thật hoàn hảo, nhưng em cũng có thêm một nguồn thu nhập trang trải cho việc học, cũng như mua dụng cụ, để sáng chế các sản phẩm mới”.

Tâm sự về cậu con trai đam mê sáng chế, ông Trần Văn Đức cho biết: “Thấy con đam mê sáng chế các thiết bị điện tử, động cơ, tôi cũng thường xuyên quan tâm và khích lệ cháu. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn nhắc nhở cháu không nên quá đam mê mà bỏ bê việc học”.

Thầy Nguyễn Võ Trường Linh, giáo viên Trường THPT Sơn Hà, người đồng hành cùng Kiên, chia sẻ: “Chúng tôi chỉ mới phát hiện Kiên có tài năng về sáng chế cách đây không lâu, nhưng em đã có rất nhiều sản phẩm hay và hữu ích. Chúng tôi luôn đồng hành cùng em, tạo thêm động lực để em phát huy khả năng của mình. Đồng thời, cũng giới thiệu đến mọi người “kênh chế tạo hay” mà em lập nên. Tôi nghĩ, nếu có điều kiện, Kiên sẽ còn tiến xa”./.

                                                                                  Bài và ảnh: Báo Quảng Ngãi